Теофил Хансен: Даниялық-Аустриялық сәулетші және неоклассицизм өкілі

Кіріспе

Даниялық австриялық сәулетші (1813–1891)

Барон Теофил Эдвард фон Хансен (; түпнұсқа даниялық аты: Теофилус Хансен, ; 13 шілде 1813 – 17 ақпан 1891) – бастапқыда Дания азаматы болған, кейіннен Австрия азаматтығын алған сәулетші. Ол Афина және Вена қалаларындағы салған ғимараттарымен және құрылыстарымен ерекше көзге түсті, неоклассицизм мен историцизмнің көрнекті өкілі саналады.

Өмірбаян

Хансен Копенгагенде дүниеге келген. Пруссиялық сәулетші Карл Фридрих Шинкельмен оқығаннан кейін және Венада бірнеше жыл оқығаннан соң, 1837 жылы Афинаға көшіп келді, онда архитектура мен дизайнды зерттеді, бірақ ерекше қызығушылықпен византиялық архитектураны зерттеді. Афинада болған кезінде Хансен өзінің алғашқы ғимаратын, Афинаның Ұлттық обсерваториясын және «Афиналық трилогия» деп аталатын үш үйдің екеуін жобалады: Афина академиясы және Грекияның Ұлттық кітапханасы. Трилогияның үшінші ғимараты – Афинаның Ұлттық және Каподистриялық университеті, оны оның інісі Ханс Кристиан Хансен (1803–1883) жобалаған. Обсерваторияны сыйлаған грек-австриялық кәсіпкер Георгиос Синас (1783–1856) Хансенді 1846 жылы Венаға шақырды, онда Хансен танымал австриялық сәулетші Людвиг Фёрстермен (1797–1863) шәкірттікке түсті. Венадағы Арсенал мұражайы сияқты ерте туындыларында Хансен әлі де романтикалық стильге жақын болды. Кейінірек ол Ренессансқа негізделген тарихи стильдің (Нео-Ренессанс) ең көрнекті өкіліне айналды, ол «Вена стилі» деп те белгілі болды. Бұл стиль интерьер дизайнының ең ұсақ бөлшектеріне дейін жетті және өнердің синтезіне ұмтылыспен ішінара келісім тапты. Фёрстер және тағы басқалармен бірге Хансен Вена сақинасының ең маңызды және ықпалды сәулетшілерінің бірі болды. Оның ең танымал жұмысы – ежелгі, неоклассикалық ғибадатхана стилінде салынған Австрия Парламенті ғимараты, ол демократияның грек бастауларын еске салады. Хансен бастапқыда Копенгаген академиясында оқытылған классикалық стильдің қатал қарсыласы болды. Алайда, жылдар өте келе ол классикалық элементтерді өз формаларына енгізе бастады. Бұл жобаның құрылыс жетекшісі швейцариялық-австриялық сәулетші Ханс Ауер (1847–1906) болды, ол кейін Швейцарияның Бундесхаусы үшін өткізілген конкурсқа жеңіс тудырды. Хансеннің Венадағы танымал Musikverein әлемдегі ең танымал концерт залдарының бірі; оның дизайны мен акустикасы қазіргі заманғы музыкалық үйлерде жиі құрметпен қарастырылады және көшіріледі. Хансен австриялық мүсінші Винценц Пилц (1816–1896) және суретші Карл Раль (1812–1865) және архитектор Отто Вагнер (1841–1918) сияқты мамандармен бірлесіп жұмыс істеді. 1884 жылы император Франц Иосиф Хансенді Австрия дворяндығының бароны мәртебесіне көтерді, содан бері ол «Фрайерр фон Хансен» атағын алды. Ол 1891 жылы Венада қайтыс болды.

Hansen was born in Copenhagen. After training with Prussian architect Karl Friedrich Schinkel and some years studying in Vienna, he moved to Athens in 1837, where he studied architecture and design, with a concentration and interest in Byzantine architecture. During his stay in Athens, Hansen designed his first building, the National Observatory of Athens and two of the three contiguous buildings forming the so called "Athenian Trilogy": the Academy of Athens and the National Library of Greece, the third building of the trilogy being the National and Capodistrian University of Athens, which was designed by his brother Hans Christian Hansen (1803–1883). The Greek Austrian entrepreneur Georgios Sinas (1783 1856), who donated the observatory, called Hansen to Vienna in 1846, where Hansen took up an apprenticeship with noted Austrian architect Ludwig Förster (1797–1863). In his early works, such as the museum at The Arsenal in Vienna, Hansen was still rather aligned to a more romantic style. In later years, he became the most outstanding representative of Renaissance inspired historicism (Neo Renaissance), which also came to be known as Viennese style. This style extended into the smallest details of the interior design and partially accepted the courses of a synthesis of the arts. Along with Förster and many others, Hansen was one of the most important and influential architects of the Viennese Ringstraße. His most famous work is the Austrian Parliament building, which was created in the style of an ancient, neo classic temple, and serves to refer to the Greek beginnings of democracy. Hansen was originally a staunch critic of the Classical style that was taught to him at the Copenhagen Academy. Over the years, however, he came to incorporate Classical elements into his forms. Bauleiter on this project was Swiss Austrian architect Hans Auer (1847–1906) who would go on to win the competition for the Swiss Bundeshaus. Hansen's famed Musikverein in Vienna is one of the most notable concert halls in the world; a concert hall whose design and acoustics are often admired and copied in present day music houses. Hansen worked together with Austrian sculptor Vincenz Pilz (1816 1896) and artist Carl Rahl (1812–1865), as well as with architect Otto Wagner (1841 1918). In 1884 Emperor Franz Joseph honoured Hansen with a barony in the Austrian nobility and he was since styled "Freiherr von Hansen". He died in 1891 in Vienna.

Басқа дереккөздер

Георг Ниманн (ред.), Фердинанд фон Фельдегг: Теофилус Хансен және оның еңбектері. А. Шролл және компания, Вена 1893. Ренате Вагнер Ригер және Мара Райсбергер (1980). Теофил фон Хансен. (Серия: Die Wiener Ringstraße VIII; Band 4) Висбаден: Штайнер. Манфред Лейте Яспер: Хансен, Теофилос Эдвард фон. «Жаңа неміс биографиясы» (NDB) басылымынан. 7-том, Duncker & Humblot, Берлин 1966, 634-бет. Юлиус Лейшинг: Хансен, Теофилос Эдвард фон. «Жалпы неміс биографиясы» (ADB) басылымында жарияланған. 49-том, Duncker & Humblot, Лейпциг 1904, 762–766 беттер. Хансен Теофил Эдвард фон. «Австриялық биографиялық сөздік» (ÖBL) 1815–1950. 2-том, Австрия ғылым академиясының баспасы, Вена 1959, 181-бет. Алиса Стробл: «k. k. Waffenmuseum im Arsenal. Der Bau und seine künstlerische Ausschmückung», Вена әскери тарих мұражайының жазбалары, Дирекция тарапынан шығарылған. Грац / Кёльн, 1961. Роберт Бахтрогль: Надельбург тарихы, 1747 жылдан бастап. 2010 (Теофил Хансен 77-беттен басталады). Адольф Стиллер (ред.): Теофил Хансен: Классикалық сәнділік күнделікті өмірде. Мюри Салцман, Зальцбург / Вена 2013, Андреас Питтлер, Герман Шнелл: Парламенттің салушысы Теофил Хансен (1813–1891). Winkler Hermaden басылымы, Вена 2013.