Қарбон және Перм кезеңдерінің жойылған төрт аяқтылары (Diadectomorpha)
Diadectomorpha
Диадектоморфтар: жойылып кеткен төрт аяқты жануарлар тобы. Карбон және Перм кезеңдерінде өмір сүрген, амфибия мен амниоттар сипаттамаларын біріктірген ерекше жануарлар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен тетраподтар клады
Extinct clade of tetrapods
Диадектоморфтар – карбон және ерте перм кезеңдерінде Еуроамерикада және кейінгі перм (Вучиапингиан) кезеңінде Азияда өмір сүрген ірі тетраподтардың клады. Оларға 2 метрге дейін жететін ірі етқоректі және одан да үлкен (3 метрге дейін) өсімдікқоректі түрлер кіреді, олардың кейбіреулері жартылай сулы, ал қалғандары толығымен құрлықта тіршілік ететін. Диадектоморфтардың миссисип кезеңінің соңында пайда болған болуы мүмкін, бірақ олар карбон жаңбырлы ормандарының құлауынан кейін ғана кеңінен таралды және пенсильванияның соңғы және пермнің басындағы кезеңдерде гүлденді.
Diadectomorpha is a clade of large tetrapods that lived in Euramerica during the Carboniferous and Early Permian periods and in Asia during Late Permian (Wuchiapingian), They include both large (up to 2 meters long) carnivorous and even larger (to 3 meters) herbivorous forms, some semi aquatic and others fully terrestrial. The diadectomorphs seem to have originated during late Mississippian times, although they only became common after the Carboniferous rainforest collapse and flourished during the Late Pennsylvanian and Early Permian periods.
Анатомия
Диадектоморфтардың дене құрылысында қосмекенділерге де, амниоттарға да тән қасиеттер кездесетін. Алғашқыда бұл жануарлар Cotylosauria тобына жатқызылып, жорғалаушылардың ең алғашқы және ата-тегі ретінде қарастырылған. Бірақ соңғы кезде олар амниота тобынан тыс тұрған, амниота емес рептилиоморфтар немесе амниоттар тобының (сүтқоректілер мен олардың қырылған туыстары) ерте таралған синапсидтері ретінде қайта жіктелді.
Diadectomorphs possessed both amphibian like and amniote like characteristics. Originally these animals were included under the order Cotylosauria, and were considered the most primitive and ancestral lineage of reptiles. More recently they have been reclassified either as non amniote reptiliomorphs lying just outside the clade Amniota, or as early diverging synapsids (members of the amniote group containing mammals and their extinct relatives).
Жіктеу
Диадектоморфтарға, әдетте, ресми таксономиялық дәрежелер қолданылған кезде, тәртіп дәрежесі беріледі. Ол әртүрлі экологиялық нишаларға бейімделген үш отбасыға бөлінеді. Үшеуі арасындағы нақты филогенетикалық байланыс даулы. Диадектидтер отбасы, бәлкім, ең жақсы танымал топ, орташа және ірі өсімдікқоректілерді қамтиды. Алғашқы өкілдері төменгі денелі болған, бірақ кейінгі Диадект (аты бүкіл топқа берілген) күшті, бірақ жайылып жатқан аяқтарды дамытты, бұл ертедегі өсімдік жейтін бауырымен жорғалаушылардың анатомиясына ұқсас. Тістері кескіш тәрізді және эмальдің ерекше лабиринт тәрізді бүктелуінен мүлдем айырылған. Диадектидтер Пангеяның солтүстік бөлігінде кеңінен таралған. Limnoscelidae отбасы ірі ет жейтін немесе балық жейтін жануарларды қамтыды. Ең ірі туысы – Limnoscelis, кем дегенде 1,5 метрге дейін өсе алатын. Отбасы тістері сүйір, сәл иіңкі және лабиринтті эмальмен жабылған. Таралуы, көбінесе Солтүстік Америкамен шектелген сияқты. Tseajaiidae отбасы, Солтүстік Америкадан бір ғана үлгі бойынша белгілі, орташа мөлшердегі, жайылған рептиломорфтар еді. Олардың тістері доғал, көбінесе шөп жейтін немесе барлық жейтін. Белгілі үлгінің ұзындығы шамамен бір метрге (3 фут) жуық болған. Төменде 2010 жылғы талдаудан өңделген кладограмма келтірілген: Егер олардың тобы кейде болжанатын болса, амниоттардың ішінде болса, олар амниот жұмыртқасының ерте нұсқасын салған болар еді. Қазіргі көзқарас амниот жұмыртқасының Вестлотиана немесе Казинерия сияқты өте кішкентай жануарларда пайда болғанын қолдайды, бұл ірі Диадектоморфтарды қосмекенділердің жағында қалдырады. Бұл үлкен және денелі диадектоморфтардың анамниот жұмыртқаларын (суда) салғанын көрсетеді. Дегенмен, ешбір нақты диадектоморфтың дернәсілі белгілі емес. Бұл дернәсіл сатысының жоқ болуына байланысты ма, әлде тафономияға байланысты ма (көптеген диадектоморфтар таулы жерлерде тіршілік еткен, онда дернәсілдердің қазылып қалу ықтималдығы төмен) әлі белгісіз. Альфред Ромер анамниоттар мен амниоттар арасындағы шекара тым айқын болмауы мүмкін екенін көрсетті, бұл осы ірі жануарлардың көбею әдісі туралы сұраққа жауап беруге мүмкіндік бермейді. Мүмкін болатын көбею әдістеріне сулы дернәсілдермен толық амфибиялық шашырату, оуковивипариті бар немесе жоқ ішкі ұрықтандыру, тікелей дамуы бар су жұмыртқалары немесе олардың кейбір комбинациялары жатады. Көбею әдісі топ ішінде де әртүрлі болуы мүмкін. Ли мен Спенсер (1997) диадектоморфтар, әдетте, амниот жұмыртқаларын салған болуы мүмкін деп мәлімдеді, өйткені олардың талшықты құрлықтық өсімдіктермен қоректенуге бейімделуі оларды "амфибияларда" көрінбейтін нишаға бейімдегенін білдіреді және бұл диета үшін қажетті құрлықтық эндосимбионттарды ертеде алуды талап еткен болар еді, егер жас диадектоморфтар сулы дернәсілдер болса, бұл мүмкін емес еді. Дэвид Берман (2013) филогенетикалық талдау жүргізді, және осы зерттеуде Диадектоморфалар амниоттардың ішінде Синапсидтерге бауырлас таксон ретінде пайда болды.
Diadectomorpha is most commonly given the rank of order when formal taxonomic ranks are applied. It is further divided into three families, representing specialization into different ecological niches. The exact phylogenetic relationship between the three is disputed. The family Diadectidae is perhaps the best known group, comprising medium to large herbivores. Early members were low slung, but the latter Diadectes (from which the whole group take its name) evolved strong, if sprawling legs, paralleling the anatomy of early herbivorous reptiles. The teeth were chisel like and lacked the typical labyrinthodont infolding of the enamel. Diadectids were distributed over most of the Northern parts of Pangaea. The family Limnoscelidae contained large carnivores or piscivores. The largest genus, Limnoscelis could grow to at least 1.5 meters. The family had pointed and slightly curved teeth with labyrinthodont enamel. Distribution seem to have been restricted to North America. The family Tseajaiidae, known from a single specimen from North America, were medium sized, generalized reptiliomorphs. They had blunt teeth and appear to be primarily herbivorous or omnivorous. The known specimen would have been on the order of a meter (3 ft.) long. Below is a cladogram modified from the 2010 analysis: If their group lay within the Amniota as has at times been assumed, they would have laid an early version of the amniote egg. Current thinking favours the amniote egg being evolved in very small animals, like Westlothiana or Casineria, leaving the bulky Diadectomorphs just on the amphibian side of the divide. This would indicate the large and bulky diadectomorphs laid anamniote eggs (in water). However, no unambiguously diadectomorph tadpole is known. Whether this is due to an actual lack of tadpole stage or taphonomy (many diadectomorphs were upland creatures where tadpoles would have a poor probability of being fossilized) is uncertain. Alfred Romer indicated that the anamniote/amniote divide might not have been very sharp, leaving the question of the actual mode of reproduction of these large animals unanswered. Possible reproductive modes include full amphibian spawning with aquatic tadpoles, internal fertilization with or without ovoviviparity, aquatic eggs with direct development or some combination of these. The reproductive mode might also have varied within the group. Lee and Spencer (1997) argued diadectomorphs probably laid amniote eggs because their adaptations to feed on terrestrial plants rich on fiber mean they were adapted to a niche not seen in unambiguous 'amphibians', and would have required an early acquisition of terrestrial endosymbionts necessary for this diet that supposedly could not have happened if young diadectomorphs were aquatic larvae. David Berman (2013) ran a phylogenetic analysis, and in this study the analysis resulted in Diadectomorpha being inside amniota as a sister taxon to Synapsida.