Әсем қабылан бүркіті: сипаттамасы мен қорғау мәселелері

Кіріспе

Құс түрлері

Сәнді қыран (Spizaetus ornatus) – тропикалық Америкада таралған ірі жыртқыш құс. Бұрын кейбір мамандар осы түрді қырлы қыран деп атаған, бірақ бұл атау Азия қыранына жиі қолданылатындықтан шатасу тудыруы мүмкін. Барлық қырандар сияқты, ол Accipitridae тұқымдастығына жатады. Бұл түрдің Aquilinae немесе қанатты қырандар қосалқы тұқымдастығының мүшесі екенін қауырсынды табан сүйегінен білуге болады. Бұл түр ересектерінің жарқын түстерімен және айқын белгілерімен ерекшеленеді, бұл жас құстардың көбінесе ақшыл реңді қауырсындарынан күрт өзгеше. Сәнді қыран Мексиканың орталық бөлігінен бастап Орталық Американың көп бөлігіне және Оңтүстік Америкаға тарайды, Анд тауларынан басқа батыс жағында және әсіресе Бразилиядағы Атлант мұхиты жағалауында, сондай-ақ оңтүстік-шығыс Бразилия мен солтүстік Аргентинаға дейін кездеседі. Бұл түр көбінесе биік ағаштармен жапырақты ормандарда кездеседі, бірақ түрлі ормандарда да таралған. Ол әртүрлі және өте күшті жыртқыш, көбінесе орта және ірі құстармен, кіші және орта сүтқоректілермен, сондай-ақ кейде жорғалаушылармен қоректенеді. Көптеген орманға тәуелді жыртқыштар сияқты, әсіресе тропикалық және субтропикалық аймақтардағылар, бұл түрдің де орманды жою қаупі төндіріп тұрғандығы мүмкін. Бұл түрдің таралған жеріндегі орман мекендеу орындарының азаюы, әсіресе Амазонка орманында, 2016 жылы IUCN-ның сәнді қыранды «Қауіп төмен» санатына көтеруіне әкелді. Американың Spizaetus туысының тарихы АҚШ және Мексикадағы қазба қалдықтарында табылған қырандардың әртүрлілігімен көрсетілген. Кем дегенде бес түр сипатталған, олар, болжам бойынша, Беринг бұғазы арқылы Азиядан келген алғашқы қырандардан тараған. Зерттеулер олардың кейбіреулері қазіргі Spizaetus түрлерінің ата-тегі екенін көрсетті, ал туыс Солтүстік Америкада кем дегенде плиоцен кезеңінен бері кездеседі. Кейбір түрлері кез келген қазіргі қыраннан әлдеқайда ірі болған және тіпті барлық тірі қанатты қырандардан асып кеткен болуы мүмкін. Мысалы, Spizaetus willetti қазіргі гарпия қыранының (Harpia harpyja) мөлшеріне жуық болған. Генетикалық маркерлерге негізделген зерттеулер қара-ақ қыран (Spizaetus melanoleucus) және әсіресе қара-қастамалы қыран (Spizaetus isidori) сәнді қыранға жақын туыс екенін көрсетті, нәтижесінде олардың бұрынғы Spizastur және Oroaetus туыстары жойылды. Төртінші неоторпикалық қыран, қара қыран (Spizaetus tyrannus), басқа бар түрлерге алғашқы болып жатады. Түрлер арасындағы айырмашылықтар көбінесе ересектерінің қауырсындарында байқалады. Ата қырандардың мойны қызыл қоңыр түсті, негізгі түсі сәл ақшыл, басы мен құрсағында сирек белгілер бар, ал S. o. vicarius түсі жалпы алғанда қараңғырақ, мойнында бай, терең қызыл қоңыр түс, тығыз және қара белгілер және құйрығында кең жолақтар бар.

The ornate hawk eagle (Spizaetus ornatus) is a fairly large bird of prey from the tropical Americas. Formerly, some authorities referred to this species as the crested hawk eagle, a name that may cause some confusion as it is more commonly used for an Asian eagle species. Like all eagles, it is in the family Accipitridae. This species has a feathered tarsus that marks it as a member of the Aquilinae or booted eagle subfamily. This species is notable for the vivid colors and bold markings of adults, which differ considerably from the far more whitish plumage of the juvenile bird. The ornate hawk eagle ranges from central Mexico south through much of Central America and in a somewhat spotty but broad overall range into South America, including in the west apart from the Andes and broadly on the Atlantic side especially Brazil down to as far as Southeast Brazil and northern Argentina. This species is found largely in primary forests with tall trees, although can be found in many forest types. It is a diversified and exceptionally powerful predator which takes a range of prey, usually various medium to large sized birds and small to medium sized mammals as well as occasional reptiles. Like many forest dependent raptors, especially those in the tropical and subtropical regions, this species is likely under the pressing threat of deforestation. The decline of forest habitat in this species range, especially the Amazon rainforest, led the IUCN to uplist the ornate hawk eagle as Near Threatened in 2016. The history of the American Spizaetus genus has been indicated by the diversity of hawk eagles found in the fossil records in the United States and Mexico. At least five such species have been described, having presumably radiated from basal hawk eagles of Asian origin across the Bering Land Bridge. Studies have indicated that some of these are ancestors of modern Spizaetus species, with the genera having been present in North America at least since the Pliocene. Some forms were considerably more massive than any extant hawk eagle and indeed were likely to have exceeded the size of any living booted eagle. Fossil species such as Spizaetus willetti may have grown to similar sizes as the modern harpy eagle (Harpia harpyja). Studies based on the genetic markers indicated the black and white hawk eagle (Spizaetus melanoleucus) and, especially, the black and chestnut eagle (Spizaetus isidori) are closely related to the ornate hawk eagle, resulting in their respective former genera of Spizastur and Oroaetus being eliminated. The fourth neotropical hawk eagle, the black hawk eagle (Spizaetus tyrannus), has been found to be basal to the other extant species. The subspecies seem to differ mostly in the plumage characteristics of adults. Whereas nominate birds are a more cinnamon hued color on the neck with slightly paler ground color and sparser markings about the head and undersides, S. o. vicarius, tends to be darker overall, with a richer, deeper more rufous color around the neck, denser and darker markings overall and broader bands on the tail.

Сипаттама

Бұл орташа және үлкен мөлшердегі жыртқыш құс, бірақ салыстырмалы түрде кішкентай бүркіт. Еркектердің және ұрғашылардың орташа жалпы ұзындығы шамамен болып бағаланады. Қанаттарының аралығы болса, бес ересек еркектің орташа салмағы ал эми тағы бес еркектің орташа салмағы болды. Төрт ересек ұрғашының орташа салмағы ал эми 11 еркектің үлгісінде орташа салмақ болды. Ересектерді көбінесе қызыл қоңыр түсті мойны мен төменгі жағындағы айқын жолақтарынан ажыратуға болады. Сонымен қатар, барлық сәнді бүркіттерде ұзын тік тұратын шошасы болады, ол басына жатып, тік тұрып немесе кейде сәл иіліп тұруы мүмкін. Қанаттарын жайғанда, қанаттарының ұштары құйрығының түбінен сәл асып түседі. Құйрығы қара түсті, ұшы кремовый-ақшыл, үш кең ақшыл жолақты, жоғарыдан сұр, ал төменнен ақшыл түсті, ал негізгі жолақ көбінесе жасырылады. Алыстан көрінетін сұр құрсақты бүркіттерді олардың өте ерекше пропорциялары мен құрылысынан, ұшу кезінде де, отырғанда да ажыратуға болады. Сұр құрсақты бүркіттер Accipiter-ге тән, олардың қанаттары кең және қысқа, құйрығы салыстырмалы түрде созылған және ерекше қанат соғып, сырғанап ұшу стиліне ие. Оңтүстік Америкада сұр құрсақты бүркіт осы туыстың ең ірі мүшесі болғанымен, ол сәнді бүркіттен әлдеқайда кішкентай, ұзындығы шамамен үштен бір бөлігіне тең. Жақыннан қарағанда, мөлшерінен басқа, оны құйрықтың жоқтығынан және салыстырмалы түрде ұзын, қауырсыны жоқ, сары аяқтарынан ажыратуға болады. Жасырақ сәнді бүркіттерді қара-ақ бүркітпен шатастыруға болады, бірақ соңғысы кішірек, қанаттары тікбұрышты, шошасы қысқа, мүңкілі қызғылт сары түсті, күшті қара маскасы және ақ жиектері бар қара денесі бар. Сондай-ақ, қара-ақ бүркіттің қанаттарында дақ немесе жолақтар жоқ және астыңғы жағы тегіс ақ. Жасырақ иілген мүңкіл (Chondrohierax uncinatus) да жасырақ сәнді бүркіттермен шатастыруға болады, бірақ иілген мүңкіл әлдеқайда кішкентай және дөңгелек пішіндес, қанаттары ескек тәрізді, құйрығы төртбұрышты, ремигтер мен ректристерде ашық жолақтары бар және табаны жалаңаш. Басқа бір иілген мүңкіл, сұр бас иілген мүңкіл (Leptodon cayanensis) үш жасырақ пішінге ие, олар үш нео-тропикалық бүркіт түрін, оның ішінде қызыл түсті пішіннің ересек сәнді бүркітке ұқсас қауырсыны бар, бірақ ол барлық жағынан өте кішкентай, пішіні әртүрлі (әсіресе кішкентай, көгершінге ұқсас басы), қанат астындағы пішіні және белгісіз денесі, бірақ сұр тәж мен мойнынан мүлдем өзгеше. Сыртқы келбеті мен қанаттарының пішіні жағынан құйрықты бүркітке ұқсас болғанымен, гарпия бүркіті сәнді бүркіттен әлдеқайда үлкен (орташа есептегенде, шамамен бес есе ауыр) және кішірек түрлердің кез келген қанаттарымен шатастыруға болмайды. Қара бүркіттердің шақыруынан айырмашылығы, ұшу кезінде осыған ұқсас көрсетілімде жасалады, сәнді бүркіттердің кіріспелік сериясы асығыс және соңғы нотасы созылған. Кейбір авторлар сәнді түрлердің шақыруы қара бүркіттердің шақыру үлгісіне кері екенін атап өтті, ол бірінші нотасы ең ұзын және бүктелген, екінші нотасы ең жоғары, содан кейін төмен түсетін қысқа ноталар.

This is a medium to large sized species of raptor but a fairly small eagle. Average total length is estimated at for males and for females. The wingspan may range from The average weight of five adult males was while another five males averaged The average weight of four adult females was while a sample of 11 averaged Adults are largely distinguishable by their rufous cowls and bold barring below. Furthermore, all ornate hawk eagles bear a long erectile crest, which may variously be laid flat against the head, protrude straight up like a spike or sometimes hang at a slight curve. When perched, their wing tips slightly exceed their tail base. The tail is blackish with a creamy whitish tip and three broad pale bands, which are greyish above and whitish below, the basal bar often being obscured. Distant gray bellied hawks are best told apart by their very different proportions and build both in flight and perched. The gray bellied hawks are typical of an Accipiter, having broader and much shorter wings, relatively more elongated tail and signature flap flap glide flight style. Although the gray bellied hawk is by a slight margin the largest member of that genus in South America, it is still considerably smaller than the hawk eagle, averaging about a third smaller in length. At close range, it may noticeably differ, beyond the size discrepancy, by the hawk being crestless and bearing relatively long, featherless and yellow legs. The juvenile ornate hawk eagle is potentially confusable with the black and white hawk eagle but the latter is smaller with boxier wings, shorter crest, a bold orange cere, a strong black mask and a blacker upper body with white leading edges. Also the black and white bears no spots or barring on its wings and has a plain white underbody. Juvenile hook billed kite (Chondrohierax uncinatus) are also potentially confusable with juvenile ornates but the kite is much smaller and more dumpily built with more paddle shaped wings, a squarer tail, with clearer bars on remiges and rectrices and bare tarsi. Another kite, the gray headed kite (Leptodon cayanensis) has three juvenile forms that mimic three neo tropical hawk eagle species including the rufous form the can be considered similar in plumage to the adult ornate but it is rather smaller with very different shape in all respects (especially in its small, pigeon like head), completely different from the adult in the underwing pattern and unmarked body but for grey crown and nape. Despite its somewhat similar plumage and appearance to the crested eagle, the harpy eagle is far more massive than the ornate hawk eagle (nearly five times heavier on average) and unlikely to be confused with any plumage of the smaller species. Unlike the call of the black hawk eagle, similarly done in flying display, the ornate hawk eagle the introductory series of notes is more hurried and the last note more drawn out. It has been noted by some authors that the ornate species' call in nearly a reverse of the pattern of the calling black hawk eagle which calls , the first note being longest and slurred, second note highest, followed by descending short notes.

Аумағы мен тіршілік ету ортасы

Кеңқанатты бүркіт Неотропикалық аймақтағы тоғыз түрдің ішінде ең көп таралғаны, жалпы ауданы шамамен 20,2 миллион шаршы километрді құрайды. Бұл түр Мексиканың Герреро және Наярит штаттарында кездесетіні белгілі, бірақ олардың шатасуы мүмкін. Мексиканың батысында ұя салуы расталмаған, ал көрінген құстардың көпшілігі жас болғандықтан, олардың таралудан кейінгі көшпелілер болуы мүмкін. Бұл түр Орталық Америкада Белиз, Гватемала, Сальвадор, Гондурас және Никарагуада, Коста-Рика мен Панамада (Коиба аралы да бар) кеңінен таралған. Бразилияда ол елдің үштен екі бөлігін, оңтүстікке қарай Паранаға дейін және азды-көпті Санта-Катарина мен Рио-Гранде-ду-Сулға дейін алып жатыр, бірақ Мато-Гросу-ду-Сул, Минас-Жерайс және солтүстік-шығыс аймақтың көп бөлігінде (немесе толығымен) кездеспейді. Қара бүркітке қарағанда, кеңқанатты бүркіт негізінен бұзылмаған алғашқы орманды жерлерде кездеседі. Кеңқанатты бүркіт теңіз деңгейінен 200 метрдей биіктікте кездеседі, бірақ кейде Коста-Рикаға дейін ұшып барады. Бұл түр бұлтты орманға жақсы бейімделген, олар әдетте жауын-шашын ормандарынан жоғары орналасқан (мысалы, Мексиканың оңтүстігіндегі алғашқы бұлтты орманда кеңқанатты бүркіт ең көп тіркелген екі жыртқыш түрдің бірі болды). Кейбір жерлерде бүркіт орман шеттеріне, өзен жағалауларына және басқа да ашық жерлерге, сондай-ақ галереялық жолақтар мен салыстырмалы түрде қысқа батпақ ормандарына бейімделуі мүмкін. Гватемалада олар көбінесе ашық жерлерден алыс және толығымен алғашқы орманды жерлерде қоныстанады, әсіресе кем дегенде бір өте биік ағаш шатыр деңгейінен жоғары көтерілген және аң аулауды жеңілдету үшін орман астындағы өсімдіктер азырақ болған жерлерде. Гватемалалық бүркіттер ылғалды орманның құрғақ таулы бөліктеріндегі біртекті орманды ұнатады, себебі орманның төбелі аймақтарында жоғарыда аталған тіршілік ортасының ерекшеліктері көбірек кездеседі. Алайда, бұл жердегі бүркіттер кейде биік ағаштар сақталған құнарлы батпақ ормандарында да кездеседі, бірақ жиі аң аулау үшін таулы аймақтарға барады. Оның салыстырмалы түрде кішкентай және кең қанаттары мен ұзын құйрығы және жабық ормандар мен бұталарда құйрық қуу таланты арқасында, осы және ұқсас бүркіттерді "нағыз бүркіттердегі" ұқсас аңшылық стиліне сілтеме жасай отырып, "қарға бүркіттері" деп атайды. Үлкендігі, құйрығының ұзындығы және аңшылық стилі бойынша кеңқанатты бүркіт ең үлкен Accipiter түрінің ең үлкен жарыстарына, солтүстік бүркітке (Accipiter gentilis) өте ұқсас. Бұл түрдің құйрығын аңдыған кезде әртүрлі құстарды аңдаумен айналысады, сәтті және сәтсіз ізденістердің шамамен тең саны тіркелген. Гватемалада көптеген шабуылдар бүркіт өз олжасынан шыққан кезде басталды, барлық сәтті шабуылдар құрбанға жерде немесе төменгі бұталарда және ағаштардың биік немесе төменгі жағында жасалды. Гуана тау құсына (Rupicola rupicola) шабуыл жасағанда, кеңқанатты бүркіттердің 8 әрекетінің 2-сі сәтті аяқталды (және жалпы 56 әрекеттің тек қана сәтті шабуылдары болды, қалған 48-і басқа жыртқыш құстар жасады). Бүркіттер өздерімен бірге көл ортасына секіріп, жартастан бір еркек құсты тез ұстап алады. Кейде бір бүркіт құсты сол жерде жеп, екіншісі жақын маңдағы ормаққа алып кетеді. Маймылдардың әскеріне және тіпті құс құсына "қуаттылықпен" шабуыл жасайтын оқиғалар туралы хабарланған жағдайлар, әрине, тастың әтешінің шабуылдарына ұқсас. Бірде кеңқанатты бүркіт қоян бір маймылдың өлі денесіне келген қара бүркітті (Coragyps atratus) ұстап алады. Жалпы алғанда, кеңқанатты бүркіт ерекше мүмкіндікті пайдаланатын жыртқыш болып табылады, ол айқын олжалық мінез-құлыққа тартылады және ормандағы бүркіттердің көпшілігіне қарағанда азық іздеуде терең іздеуді қажет етпейді. Әсіресе кеңқанатты бүркіттер үшін шашалака, гуан және курасо сияқты құс үйірісі өте маңызды. Тіпті жергілікті атаулар бұл түрді кейде "гуан бүркіті" немесе "курасо бүркіті" деп атайды. Кем дегенде он екі түрді крексидтер жиі қол жетімді жерде ұсталады (оның ішінде қыртысты гуан [Penelope purpurascens]), және бұл олардың аң аулайтын түрлерінің тек ішінара тізімі ғана. Алайда, кеңқанатты бүркіт құс - бұл құс аулау үшін арнайы емес, ол кез келген орташа немесе үлкен құс аулайды. Гватемаланың Тикалында 10 кеңқанатты бүркіт аймақтарында ең жиі анықталған құс олжасы - 408 олжаның 11,3% -ын құрайтын кіллдік тукан (Ramphastos sulfuratus), содан кейін жай шахалака (Ortalis vetula) (6,5%) және үлкен тинам...

The ornate hawk eagle has the largest distribution of the nine species of eagle endemic to the neotropics, ranging over an estimated 20.2 million square kilometers in total. Reportage of the species is known in the Mexican states of Guerrero and Nayarit but these could pertain to wandering individuals. Nesting remains unconfirmed throughout west Mexico and since most birds seen are juveniles, these could refer to post dispersal wanderers. The species is found almost continuously through Central America in Belize, Guatemala, El Salvador, Honduras and Nicaragua into Costa Rica and Panama (including the isle of Coiba). In Brazil, it occupies nearly two thirds of the large country south to Paraná and marginally into Santa Catarina and Rio Grande do Sul but is largely (if not entirely) absent from Mato Grosso do Sul, Minas Gerais and more or less the entirety of the northeast region. More so than black hawk eagles, the ornate hawk eagle tends to be found primarily only in unbroken primary forest tracts. The ornate hawk eagle may be found at sea level to , also rarely to about However, they've been recorded wandering to in Costa Rica. The species adapts quite well to cloud forest habitat, which are usually at higher elevations than typical rainforest habitats (i. e., in primary cloud forest of southern Mexico, the ornate hawk eagle was one of the two most frequently recorded raptor species). In some areas, the hawk eagles may occasional habituate partially to edges, riversides and other openings, also into gallery strips and relatively short swamp forest. In Guatemala, they are often fairly distant from openings and dwell almost entirely in primary forest, especially areas where at least one very tall tree emerged above the average canopy level and there is less forest understory to more easily execute hunting. The Guatemalan hawk eagles preferred fairly homogenous forest in drier upland parts of the humid forest, since the hilly areas of the forest tended to have more of the aforementioned habitat characteristic. However, the hawk eagles here did sometimes occur in scrub swamp forests as long as it retained tall trees, however the ornate hawk eagles who nested in scrub swamp forest type often went to the upland areas to hunt. The agility imparted by its relative small and broad wings and longish tail and talent for tail chases in enclosed woods and thickets are why this and similar eagles are referred to as “hawk eagles”, in reference to similar hunting styles in the “true hawks” (i. e., the members of the Accipiter genus). In size, tail length and hunting style, the ornate hawk eagle in particular is quite similar to the largest races of the largest Accipiter species, the northern goshawk (Accipiter gentilis). Most witnessed tail chases by this species have involved chasing various gamebirds, with about equal accounts of successful and unsuccessful pursuits. In Guatemala, most attacks were launched when the hawk eagle was from its quarry, with all successful attacks on prey on ground or low bushes and were from perches at high or lower in the trees. In attacking Guianan cock of the rock (Rupicola rupicola) on their mating lek, 2 of 8 attempted attacks by ornate hawk eagles were successful (and were the only successful attacks of 56 total attempts, the other 48 by different raptor species). The hawk eagles made bold, fast dives into the middle of the leks, quickly grabbing a male cock of the rock. Subsequently, one hawk eagle consumed the bird right on the spot in one case and the other took its catch to a nearby perch. Reported instances of "power dives" into troops of monkeys and even heronries are probably similar in nature to the cock of the rock attacks. In one case, an ornate hawk eagle was able to capture a black vulture (Coragyps atratus) that had come to the carcass of a monkey that the hawk eagle itself may have also killed. In general, a picture has emerged that the ornate hawk eagle is a particularly opportunistic predator, attracted to conspicuous prey behaviors and less deeply searching in its foraging than most co existing forest eagles. Of particularly broad import to ornate hawk eagles are the cracid family of gamebirds such as chachalacas, guans and curassows. In fact, local names refer to this species at times as the "guan hawk" or the "curassow hawk”. At least twelve species of cracid are taken quite often where available (including the crested guan [Penelope purpurascens]), and this is probably only a partial list of the species they hunt. However, the ornate hawk eagle is far from specialized on cracid prey and takes more or less any medium sized or larger avian prey they opportune upon. In Tikal, Guatemala, the most often identified avian prey on 10 ornate hawk eagle territories was the keel billed toucan (Ramphastos sulfuratus), accounting for 11.3% of 408 prey items, followed by the plain chachalaca (Ortalis vetula) (6.5%) and great tinamou (Tinamus major) (4%) (in by far the largest dietary study conducted for this hawk eagle). In total, birds were 56.3% of the foods for the species at the Tikal study. However, at both Tikal and Manaus, the most often identified prey species types were mammals. In Tikal, the similar Yucatan squirrel (Sciurus yucatanensis) and the Deppe's squirrel (Sciurus deppei) lead the food by number, accounting for 28.2% of the foods. Among mammals, these medium to fairly large rodents regardless of whether they show terrestrial (agoutis and similar species) or arboreal (tree squirrels) tendencies make up the largest known portion of the food, perhaps most key being partially diurnal habits. Another widely recorded mammalian prey group are procyonids despite a slight penchant for more nocturnal activity, including such prey as raccoon (Procyon lotor), white nosed coati (Nasua narica), kinkajou (Poto flavus) and cacomistle (Bassariscus sumichrasti). Usually the hawk eagles are likely to target juveniles of the larger species of procyonid, although adults at least up to the size of kinkajous may be taken. However, certainly the most well studied mammalian prey for ornate hawk eagles are New World monkeys, which they do not hunt necessarily seem to hunt preferentially. However, they are unlikely to ignore an opportunity to prey upon primates. Among monkeys, mainly those of a smaller size class are hunted, largely such groups as squirrel monkeys, tamarins, marmosets and titi monkeys are attacked. In most such monkey species, adults usually weigh less than , and juveniles may be slightly more regularly taken even for species this small. Larger primates, those averaging over , are on occasion vulnerable to predation by ornate hawk eagles including white faced sakis (Pithecia pithecia), Guatemalan black howler (Alouatta pigra) (certainly only juveniles of this very large howler monkey) and some species of capuchin monkey. Due to the range of predators that they attract given their relatively smaller size, monkeys in the neotropics are highly wary and have well developed anti predator defenses, especially a variety of alarm calls, grouping techniques, great arboreal agility and aggressive defensive attacks by top males, all of which make monkeys more difficult to attack than more solitary, terrestrial and/or slower moving mammal prey of similar size. Relatively few mammalian prey are taken outside of rodents, procyonids and monkeys, but ornate hawk eagles are also known to take Jamaican fruit bats (Artibeus jamaicensis), other leaf nosed bats, a few species of opossum, silky anteaters (Cyclopes didactylus) and even apparently bush dogs (Speothos venaticus). Apart from mammals and birds, only rarely does the ornate hawk eagle seem to hunt reptiles (i. e., lizards and unidentified snakes). In the Tikal study, mean prey size was estimated at , with avian prey averaging an estimated and mammal prey (which consisted largely of squirrels) averaging an estimated Mammalian prey taken can reach an estimated in the case of a Central American agouti (Dasyprocta punctata). When capturing such large prey, ornate hawk eagles are incapable of flying with them. In the case of agoutis and curassows killed in Tikal, the hawk eagles would return repeatedly to feed on their kill, ultimately consuming about half of the bodies before decomposition sets in. A male ornate hawk eagle that had killed a great tinamou of roughly equal weight to itself (both around ) was similarly grounded after being unable to fly with its kill (only consuming the head before being flushed by researchers). To the best knowledge of ornithologists and other researchers, the most likely form of partitioning comes in the form of the dietary preferences. Other (but not all) studies also indicate a preference for mammals of varying sizes (perhaps to the size of raccoons) in the diet of black hawk eagles. Meanwhile, black and white hawk eagles have been indicated to show a preference for slightly smaller birds than those selected by ornate hawk eagles, such as medium to large passerines, pigeons and smallish toucans (such as aracaris and toucanets), though capable of preying on adult ducks and even monkeys quite as large as those taken by the ornate. Other eagle like forest raptors such as solitary eagles (Buteogallus solitarius), whose mountainous range (similar to the black and chestnut) barely abuts the altitudinal range with ornate hawk eagle, have strongly different dietary preferences (e. g., snakes) while other Buteogallus species tend to be much more aquatically based both in diet and habitat preferences. Overlap in the prey spectrum is known with both crested and harpy eagles, but dietary preferences differ considerably. In the harpy eagle, preferred prey are sloths (which have never been known to fall prey to ornate hawk eagles) and larger sized New World monkeys. Meanwhile, the crested eagle seems to prefer intermediately sized mammals, including monkeys mostly between tamarin and capuchin monkey sized, but to also seemingly take prey of more varied classes than other lowland forest eagles. In Tikal, like the black hawk eagle, the crested eagle appears to prefer nocturnal mammals, mostly various opossums, and presumably has a more intensive searching method of hunting rather than the opportunistic hunting typical of the ornate species. The various forest eagles of the neotropics appear to be surprisingly tolerant of other species, with almost no aggressive interspecies interactions known in the literature. Indicating a lack of interspecies aggression, one active harpy eagle nest was set with a camera trap captured photographs of a pair of ornate hawk eagles in a breeding display in the immediate vicinity of the nest, with both species apparently indifferent to each other's presence.

Өсіру

Сәнді соқырқұс, көптеген, бірақ барлық емес жыртқыштар сияқты, жалғыз немесе жұптарда өмір сүреді. Бразилияның Атлантикалық орманындағы тығыздығы төмен популяциясында әрбір құстың бір жұбы бар екені бағаланды. Тикал зерттеулері жұптардың аумақтық шекараларын өзгертетінін көрсетеді, кейбір жағдайларда бұл таңқаларлықтай басқа сәнді соқырқұстың енуіне байланысты болған. Зерттеуде айтылғандай: "Мүмкін, осы қарулы жыртқыш құстарда аумақты иеленушілер тікелей агрессивті бәсекеге түсуге емес, кеңістікті пайдалану үлгілерін өзгертеді". Сәнді соқырқұстың көбею маусымы Орталық Америкада желтоқсан мен қыркүйек аралығында, ал Бразилияда көбінесе тамыз бен қаңтар аралығында болады. Тринидад және Тобагода ұя салу қараша айында, ал Венесуэлада наурыз айында жүзеге асырылады. Дегенмен, тұтқында кем дегенде бір аналық екі жұмыртқадан тұратын ұя салады. Түрлер аралық салыстыруларда Тикал зерттеулері қара соқырқұстардың шамамен 12 айлық шағында сәл ертерек тәуелсіз болатынын көрсетті, бірақ сәнді соқырқұс сияқты, олар да шамамен 2-3 жаста жетіледі, ал қыртысты соқырқұстар тәуелсіздікке дейін 22,7-30 ай кетеді және 3-4 жаста көбейе бастайды. Көптеген ірі соқырқұстарда, оның ішінде тропикалық немесе қоңыржай аймақта мекендейтін гарпия соқырқұсында, ең төменгі жетілу жасы шамамен 5 жасқа жетеді, ал кейбір ірі африкалық тропикалық түрлерде 7 жастан астам болуы мүмкін.

Мәртебе

Көптеген ірі жыртқыш құстар сияқты, сәнді бүркіт те табиғи түрде сирек кездеседі. Қазіргі уақытта жалпы популяциясы 13 300 мен 33 300 аралығында бағаланады, бұл түрдің кең таралған ареалын ескере отырып, өте шағын популяция. Түрдің бұрынғы ареалындағы бірнеше аймақтарда жергілікті түрден жойылған. Перудегі Тумбес, сондай-ақ Белем және Бразилияның Сан-Франциско аймақтарында 19 ғасырдағы кең ауқымды отарлаудың күшеюі салдарынан ерте жойылған деп саналады. Соңғы кезде Эквадордың батысында сәнді бүркіттің көбеюі күмәнді деп есептелді немесе популяциясы сындығу қаупінде деп саналды, ал жергілікті биологтар бұл түрді Мексиканың Колима штатынан жойылған деп санады. Жаңа аймақтарда түрдің көбеюінің немесе оның болуының көбеюі нақты популяцияның өсуімен байланысты емес, көбінесе оның жарамсыз болып кеткен орталардан көршілес аймақтарға ығысуының нәтижесі болуы мүмкін, бұл құрғақ ормандарда (мысалы, Мексикада) немесе биік тауларда (мысалы, Колумбияда) түрдің көбірек кездесуіне әкеп соқты. Бразилияның әртүрлі аймақтарында, мысалы Каатингада (Серра-дас-Конфусоес ұлттық паркі) және Рио-Гранде-ду-Сулда, сондай-ақ Перудің солтүстік-батысында байқалған ареалдың кеңеюі бұрын аз зерттелген аймақтардағы құстарды жан-жақты зерттеудің нәтижесі болуы мүмкін. Сәнді бүркіт Панама аралдарындағы Коиба және Барро Колорадо аралдарында сирек кездеседі, бірақ сақталып қалған. Түрдің азаюының басты себебі – орманды кең ауқымда жою. Азаю орманды жоюмен түрдің ареалының көп бөлігінде байланысты, Мексиканың солтүстік шекарасынан Аргентинаның оңтүстік шекарасына дейін. Жерлер қорғалатын аймақтарға айналған жағдайларда да, көбінесе орман фрагментациясы сақтау шараларынан бұрын болғандықтан, бұл түрдің кең ауқымда пайдалануын қамтамасыз ететін жеткілікті емес. Орманды жоюдан басқа, адамдардың аң аулауы да түрдің азаюына себеп болып отыр. Бұл түрдің азаюына қатысты арнайы консервациялық шаралар, қазіргі ормандарды сақтаудан басқа, көптеп белгілі емес.

The ornate hawk eagle is, like many large birds of prey, probably naturally scarce. Currently the total population is estimated at between 13,300 and 33,300 individuals, a very small population considering the species' ample range. The species is locally extinct in several former parts of the range. It is thought to have gone extinct early due to increased extensive 19th century colonization in Tumbes, Peru as well as the Belém and probably the São Francisco regions of Brazil. More recently, the continued presence of breeding ornate hawk eagles was considered doubtful or at critical threat level in western Ecuador and local biologists considered the species to be extirpated from Colima, Mexico. Increases or apparent breeding records of the species in new areas are likely not correlated to actual population increases but are more likely cases of the species being driven from adjacent areas as habitats become unacceptable, accounting for increased records of the species at drier forests (i. e., in Mexico) or in higher elevations (i. e., in Colombia). What were considered possible range expansions in different areas of Brazil, such as the Caatinga (Serra das Confusões National Park) and Rio Grande do Sul, as well as in northwestern Peru, may be more likely mere cases of more extensive bird surveying in previously little studied areas. The ornate hawk eagle has a status of rare but persisting on Panamanian islands, Coiba and Barro Colorado Island. The leading cause, by far, for the species decline is epidemic levels of deforestation. Declines are correlated to deforestation in most parts of the species' range, all the way from the northern limits in Mexico down to the southern limits in Argentina. Even where lands become protected, it is in many cases too late due to forest fragmentation prior to conservation, resulting in stands too fragmented to support extensive use by the ornate hawk eagles. Beyond deforestation, human hunting is also causing declines of this species. Little overarching conservation efforts are known to have been implemented specifically pertaining to this species' declines, beyond the general retention and conservation of existing forests.