Кіріспе

Фронт желілерінен шығудың әскери стратегиясы – жаумен қоршауда қалған жағдайды (инвестиция) бұзу мақсатындағы шабуылдық операциялар арқылы аяқтауға бағытталған әскери операция. Мысалы, "Британдықтардың Нормандиядан шығу әрекеті". Инвестицияның төрт мүмкін нәтижесінің бірі болып табылады, ал қалғандары – көмек көрсету, капитуляциялау немесе жауды талқандау.

Шолу

Брейк-оу (қоршаудан шығу) қол жеткізіледі, егер қоршалған күш шектеуші жау күштеріне шабуыл жасап, жарылымға (үзіліске) қол жеткізсе, яғни жаудың бастапқы майдан сызығынан тыс жерлерді сәтті басып алып, сол позициядан мақсатқа қарай немесе бөлініп кеткен дос күштермен қайта қосыла алатын болса. Брейк-оу деп санау үшін, қоршалған күштің жау күштерімен толығымен қоршалуы міндетті емес. Керісінше, олардың қозғалысы жер бедерінің ерекшелігімен немесе VX нейротоксикалық газы сияқты аймақтың қолданылуын шектеуші қарудың қолданылуымен ішінара шектелуі мүмкін. Осыған ұқсас жағдай 1944 жылы Сент-Лодағы брейк-оуда болды, онда күштердің қозғалысының үлкен бөлігі сумен шектелген, бірақ шын мәнінде жау позицияларымен емес. Бұл жағдай пляж басына қатысты болғанымен, көпір басына міндетті түрде қатысты емес. Басты ерекшелік – маневр еркіндігінің жоғалтылуы. Егер күш жер бедерінің ерекшелігін оңай жеңіп, жауынгерлік қабілетін сақтай алса, онда ол брейк-оу жасамайды, керісінше, кез келген күштің шектеусіз жерде жасаған маневрындай қимылдайды. Брейк-оуға жасалған тырысқан әрекет міндетті түрде жарылымға (үзіліске) әкелуі керек емес, мысалы, 4-ші танк армиясы «Қысқы дауыл» операциясы кезінде немесе британдық 1-ші бронетанкті дивизиясы Камполеонеде басынан өткендей. Мұндай жағдай сәтсіз брейк-оу деп аталады. Брейк-оу көмек көрсетумен бірге жасалуы мүмкін, бұл әсіресе қоршалған күш бұрын сәтсіз брейк-оуға тырысқан жағдайда (мысалы, «Қысқы дауыл» операциясындағыдай) аса маңызды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс майдандағы жағдайды жекелеген шайқастар сериясы емес, бір континентке созылған қоршау деп есептегендіктен, одақтастардың шабуылдық әрекеттерін түрлі тобырлау ретінде қарастыруға болады. Осы тұрғыдан алғанда, одақтас әскерлері бұрын-соңды көрілмеген ауқымда қоршауға алынған деп санауға болады: шығысында неміс әскері, оңтүстігінде Альп таулары мен Пиренейлер, ал батысында және солтүстігінде теңіз. Шындығында, Дюнкерк эвакуациясы көрсеткендей, әлемдегі ең ірі теңіз күшіне ие болғанына қарамастан, осы әскерлердің десанттық операцияларын жүзеге асыру логистикалық тұрғыдан дерлік мүмкін емес еді. Сол сияқты, Сарықамыш шайқасында байқағанымыздай, таулы жерлер әскери қимылдарға маңызды кедергі болып қала берді және көптеген жарақаттарға себеп болды.

Мысалдар

Мысал ретінде Екінші дүниежүзілік соғыстағы Шығыс майданындағы Губе қалтасы шайқасын келтіруге болады. Онда Германияның бірінші танк армиясы Кеңес әскерлерімен қоршауға түсті, бірақ батысқа қарай шабуылдап, сырттан қоршауды бұзып кіріп келе жатқан II СС танк корпусымен байланысып, қоршаудан шықты. Бұл қашып шығу операциясы батысқа шоғырланды, себебі сол бағытта 4-ші танк армиясының күштері аз болды. Бұл маневр совет генералы Георгий Жуковтың тоқтау күштерін оңтүстікке, немістердің қашып шығуын күткен жерге шоғырландырғаннан кейін жасалған шара болды. Неміс әскерлері көбінесе зардапсыз қашып шықты.