Зви Гриличес: Америкалық экономист және технология өзгерісінің зерттеушісі

Кіріспе

Еврей американдық эконометрист Хирш Зви Гриличес (Hirsh Zvi Griliches; 12 қыркүйек 1930 – 4 қараша 1999) – Гарвард университетінің экономисті. Цви Гриличестің еңбектері негізінен технологиялық өзгерістер экономикасына арналған, соның ішінде инновациялардың таралуының эмпирикалық зерттеулері және ғылыми-зерттеу және әзірлеме жұмыстарының (ҒЗТ), патенттердің және білім берудің атқаратын рөлі. 2023 жылы Web of Science базасында оның 126 жарияланымы тіркелген, ал Хирш индексі 49-ды құрады, бұл оны АҚШ-тағы ең өнімді экономика профессорларының 2%-ына қосады.

Өмірбаян

Ол Литваның Каунас қаласында орыс тілінде сөйлейтін ассимиляцияланған еврей отбасында дүниеге келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Дахау концлагеріне жіберілді. 1947 жылы Палестинаға көшіп, Израиль мемлекеті құрылар алдындағы армияда қызмет етті, иврит тілін үйренді, мектеп бітіру емтиханын тапсырды және Иврит университетінде бір жыл оқыды. Содан кейін ол АҚШ-қа көшіп, Берклидегі Калифорния университетінен ауыл шаруашылығы экономикасы бойынша бакалавр, ал кейін Чикаго университетінде экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды, оның ғылыми жетекшісі Теодор Шульц болды. 1957 жылғы классикалық докторлық диссертациясында "Гибридті жүгері: технологиялық өзгерістер экономикасы", ол жүгері тұқымының таралуы логистикалық қисыққа сәйкес келетінін көрсетті, бұл мақала 1957 жылғы қазан айындағы "Эконометрика" журналында жарияланды. Кейін Эдвин Мансфилд және басқа зерттеушілер көптеген мысалдар арқылы бұл технологиялық өзгерістердің/инновациялардың таралуының жалпы ережесі екенін анықтады. Бұл диссертация жаңа технологияның дамуын экономикалық құбылыс ретінде қарастырған алғашқы ғылыми еңбектердің бірі болды. Бұрын экономистер оны сыртқы фактор ретінде қарастырған. Көптеген инновациялар өндірісті тиімдірек етеді немесе тауарлардың сапасын жақсартады. Инновациялардың экономикаға тигізетін әсерін өлшеуді талдау Гриличесті экономикалық өсу, өнімділік, өндіріс функциясы, тұтыну функциясы, экономикалық кіріс-шығыстың өлшемдері, гедоникалық бағалар және олардың баға индекстеріндегі көрінісі туралы маңызды зерттеулерге жеткізді. Гриличес сонымен қатар эконометрия саласында маңызды еңбектер жариялады, оның ішінде уақытқа қатысты кешігулер (уақыт қатарлары) және агрегация. Ол көрінбейтін айнымалыларды өлшеуге ерекше қызығушылық танытты. Гриличес 1975 жылы Эконометрикалық қоғамның президенті, ал 1993 жылы Америка экономикалық қауымдастығының президенті болды. 1969-1977 жылдары "Econometrica" журналының редакторларының бірі болды. Ол 1961 жылы Стиглер комиссиясының және 1996 жылы Боскин комиссиясының құрамында болды, екеуі де АҚШ Сенатымен инфляцияны өлшеуді бағалау үшін шақырылды. 1965 жылы Зви Гриличес беделді Джон Бейтс Кларк медалін жеңіп алды. Ол 1965 жылы Америка өнер және ғылым академиясының және 1975 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ Америка экономикалық қауымдастығының, Эконометрикалық қоғамның, Америка статистикалық қауымдастығының, Америка ғылымын дамыту қауымдастығының және Америка ауыл шаруашылығы экономикасы қауымдастығының құрметті мүшесі болып сайланды. Ол 1999 жылдың 4 қарашасында Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды.

He was born in Kaunas, Lithuania in an assimilated Jewish family that spoke Russian at home. During World War II he was sent to the Dachau concentration camp. In 1947 he emigrated to Palestine, where he served in the pre state Israeli army, learned Hebrew, passed high school equivalence exam, and studied for a year at Hebrew University. He then moved to the United States, where he earned a B. S. in Agricultural Economics from the University of California, Berkeley, and then a Ph. D. in economics at the University of Chicago, supervised by Theodore Schultz. In his classic 1957 Ph. D. dissertation, Hybrid Corn: An Exploration in the Economics of Technological Change, published as an article in the October 1957 issue of Econometrica, Griliches demonstrated that the penetration of corn seeds followed the logistic curve. It was found later through multiple examples by Edwin Mansfield and other researchers that this is a general rule for technological change / diffusion of innovations. The dissertation was one of the first scientific works that treated the development of new technology as an economic phenomenon. Previously, economists had treated it as exogenous. Most innovations either make production more efficient, or improve the quality of goods. The analysis of measurement of the impact of innovations on economics led Griliches to his fundamental studies of economic growth, productivity, production function, consumption function, measurements of economic input and output, hedonic prices, and their reflection in price indices. Griliches also published important works of econometrics, including distributed lags (time series) and aggregation. He was particularly interested in the measurements of hidden variables. Griliches served as the President of the Econometric Society in 1975, and as the President of the American Economic Association in 1993. From 1969 to 1977 he was one of editors of the journal Econometrica. He served on the Stigler Commission in 1961 and the Boskin Commission in 1996, both of which were convened by the United States Senate to evaluate the measurement of inflation. In 1965, Zvi Griliches won the prestigious John Bates Clark Medal. He was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 1965 and to the National Academy of Sciences in 1975. He was also elected Distinguished Fellow of the American Economic Association, Fellow of the Econometric Society, Fellow of the American Statistical Association, Fellow of the American Association for the Advancement of Science, and Fellow of the American Agricultural Economics Association. He died on November 4, 1999, in Cambridge, Massachusetts.

Ескерткіштер мен құрмет көрсетулер

Цви Гриличестің зерттеу деректері орталығы Израильдегі ғылым және технологияны дамыту институты Самуил Неман атындағы оның естелігіне құрылды. Цви Гриличес Excellence Award сыйлығын Ресей және басқа бұрынғы Кеңес Одағы елдерінің Экономикалық білім беру және зерттеу консорциумы (EERC) тағайындады. Барселона білім беру мектебінің инновация экономикасы бойынша Цви Гриличес зерттеу семинары академиялық зерттеушілер, инновациялық саясат мамандары, статистикалық кеңселердің сарапшылары және технологиялық инновацияны экономикалық тұрғыдан талдауға қызығушылық танытқан докторанттар арасындағы байланысты дамыту мақсатында өткізілді. 2001 жылы Цви Гриличестің естелігіне орай, Жаңа экономикалық мектептің Халықаралық кеңесі, NES қауымдастығының толық келісімімен, экономика бойынша жыл сайынғы лекциялар сериясын құру туралы шешім қабылдады. "Цви Гриличес естелік лекциялары" жетекші ғалымдар тарапынан ұсынылады және барлығына ашық.