Кіріспе

Американдық экономист (1944 жылы туған)

Джеймс Джозеф Хекман (19 сәуір 1944 жылы туған) – американдық экономист және Нобель сыйлығының лауреаты, Чикаго университетінде экономика саласындағы Генри Шульц атындағы ерекше қызмет профессоры, сонымен қатар колледж профессоры, Харис мемлекеттік саясат мектебінің профессоры, Адам дамуы экономикасы орталығының (CEHD) директоры және Адам капиталы мен экономикалық мүмкіндіктер (HCEO) жаһандық жұмыс тобының басшысы. Ол сондай-ақ заң мектебінің профессоры, Америкалық адвокаттар қорының аға ғылыми қызметкері және NBER ғылыми әріптесі. 1983 жылы Джон Бейтс Кларк медалін, ал 2000 жылы Дэниел МакФадденмен бөлісіп, Экономика ғылымдары саласындағы Нобель сыйлығын алды. Ол эконометрия және микроэкономика салаларындағы новаторлық еңбектерімен танымал. Хекман әлеуметтік ғылымдардағы сандық талдаудағы таңдау қателігі және өзіндік таңдау мәселелеріне, әсіресе Хекман түзетуіне қосқан үлесі үшін белгілі, осы еңбегі үшін ол экономика саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. Ол сонымен қатар еңбек экономикасы саласындағы эмпирикалық зерттеулерімен және ерте балалық шақ білімі беру бағдарламаларының тиімділігі жөніндегі зерттеулерімен де танымал. 2022 жылдың желтоқсанына дейін RePEc деректері бойынша ол әлемдегі ең ықпалды екінші экономист болып табылады.

Алғашқы жылдар

Хекман Джон Джейкоб Хекман мен Бернис Айрин Медлидің отбасында Чикаго, Иллинойс штатында дүниеге келген. 1965 жылы Колорадо колледжін математика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алып бітірді, ал 1971 жылы Стэнли У. Блэктің ғылыми жетекшілігімен "Еңбек ұсынылымы және тауарларға сұраныс туралы үш эссе" тақырыбында докторлық диссертациясын қорғап, Принстон университетінен экономика ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды.

Мансап

Ол 1973 жылы Чикаго университетіне ауысқанға дейін Колумбия университетінде ассистент профессор болып қызмет етті. Ол 70-тен астам студенттің диссертациялық жетекшісі болды, оның ішінде Каролин Генрих, Джордж Борхас, Стивен Камерон, Марк Розенцвейг және Рас Робертс. Экономика кафедрасының Генри Шульц атындағы ерекше қызмет профессоры және Экономика зерттеу орталығының директоры қызметін атқарудан басқа, Хекман сонымен қатар Заң мектебінің профессоры және Харрис мемлекеттік саясат мектебінің профессоры, онда ол Әлеуметтік бағдарламаларды бағалау орталығы мен Балалық дамуды зерттеу орталығының директоры болып табылады. Ол сондай-ақ Экономикадағы зерттеулер жөніндегі Беккер Фридман институтының ғылыми кеңесінің мүшесі. Хекман басқа да мекемелерде көптеген лауазымдарды атқарды, атап айтқанда Лондон университетінің колледжінде (2004–2008 жж.) микроэконометрия бойынша ерекше орын төрағасы, Дублин университетінің колледжінде ғылым және қоғам профессоры (2005–2014 жж.) және Йель университетінде Альфред Коулз атындағы ерекше қонақ профессор (2008–2011 жж.) болды. Оның қазіргі лауазымдарына Оңтүстік Калифорния университетінің денсаулық саясаты және экономикасы жөніндегі Леонард Д. Шеффер орталығында (2015 жылдан бері) президенттік стипендиат және Фискалдық зерттеулер институтында халықаралық зерттеуші (2014 жылдан бері) кіреді.

Адам дамуының экономикасы орталығы

2014 жылы құрылған және Хекман басқаратын Чикаго университетінің Адам дамуы экономикасы орталығы (CEHD) тиімді адами капитал саясатын және бағдарламаларды жобалау үшін қатаң эмпирикалық зерттеулерге негізделген көптеген зерттеу салалары мен бастамаларын біріктіреді. CEHD бастамаларына Адам капиталы және экономикалық мүмкіндіктер жөніндегі жаһандық жұмыс тобы, Ерте балалық шақтағы даму жөніндегі Притцкер консорциумы, Хекман теңдеуі, өмір бойындағы қабілеттер мен нәтижелерді анықтайтын факторлар жөніндегі зерттеу желісі және Азия отбасының өзгеруіне қатысты бастама кіреді. Профессор Стив Дюрлауфпен бірге Хекман HCEO жұмыс тобының тең төрағасы болып табылады.

Зерттеу

Хекман таңдау қателігі және өзіндік таңдау талдауына, әсіресе Хекман түзетуіне қосқан үлесімен танымал, ол оған экономика саласындағы Нобель сыйлығын әкелді. Ол еңбек экономикасы саласындағы, әсіресе ерте балалық шақтағы білім беру бағдарламаларының тиімділігін зерттеуде де белгілі. Оның жұмысы экономикалық саясатты бағалаудың ғылыми негізін дамытуға арналған, жеке тұлғалар мен топтардың модельдеріне, әртүрлілік пен байқалмаған жағдайлар тудыратын мәселелерге және мүмкіндіктерге ерекше назар аударады. Ол осы мәселелерді шешуге бағытталған жаңа эконометриялық құралдарды жасады. Оның зерттеулері саясаткерлерге білім беру, жұмысқа оқыту, еңбек нарығын талдаудағы жалпы тепе-теңдікті ескеру маңыздылығы, кемсітуге қарсы заңнама және азаматтық құқықтар сияқты салаларда маңызды жаңа түсініктер берді. Ол 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның афроамерикандықтардың экономикалық өркендеуіне ықпал еткенін көрсетті. Соңғы кезде ол АҚШ-та мектепті тастау көрсеткішінің артып келе жатқанын анықтады. Ол еңбек нарығындағы сұрыптаудың экономикалық пайдасын, белсенді еңбек нарығы бағдарламаларының тиімсіздігін және білім беруге инвестицияның экономикалық нәтижелерін зерттеді. Оның соңғы зерттеулері теңсіздік, адам дамуы және өмірлік дағдыларды қалыптастыруға, әсіресе ерте балалық шақтағы білім беру экономикасына баса назар аударады. Қазіргі уақытта ол ерте балалық шақтағы араласулар бойынша жаңа әлеуметтік эксперименттер жүргізіп, ескі эксперименттерді қайта талдауда. Ол сондай-ақ АҚШ және Батыс Еуропадағы төменгі таптың қалыптасуын зерттейді. Мысалы, ол жоғары IQ-ның қаржылық сәттілікке жету мүмкіндігін 1-2% ғана арттыратынын көрсетті. Керісінше, "ұқыптылық, жантамалық және өзіндік тәртіп" қаржылық сәттілікке жетекші факторлар болып табылады. Ол Америка өнер және ғылым академиясының, Эконометриялық қоғамның (оның бұрынғы президенті), Еңбек экономикасы қоғамының, Америка статистикалық қауымдастығының және Халықаралық статистика институтының мүшесі.

Марапаттар

Хекман өзінің жұмысы үшін көптеген марапаттар алды, соның ішінде 1983 жылы Америка экономикалық қауымдастығының Джон Бейтс Кларк медалі, 2005 және 2007 жылдары «Эконометрика» журналының қолданбалы эконометриясы үшін Денис Айгнер сыйлығы, 2005 жылы Еңбек экономикасы саласындағы өмірлік жетістіктері үшін Джейкоб Минсер сыйлығы, 2005 жылы Дублин университетінің Улисс медалі, 2007 жылы Америка ауыл шаруашылығы экономикасы қауымдастығының Теодор В. Шульц сыйлығы, 2008 жылы Пио Манзу орталығының Халықаралық ғылыми комитетімен Италия Республикасы Президентінің алтын медалі, 2009 жылы Балалар дамуы зерттеулер қоғамының балаларға арналған мемлекеттік саясатқа елеулі үлес қосқаны үшін сыйлығы, 2014 жылы Эконометрикалық қоғамның Фриш медалі, 2014 жылы Эриксон институтының Эриксон рухы сыйлығы және 2016 жылы кедейлікпен күресуге арналған Дан Дэвид сыйлығы.

Жеке өмір

1979 жылы Хекман социолог Линн Петтлер Хекманға үйленді, ол 2017 жылдың 8 шілдесінде қайтыс болды. Олардың екі баласы болды: 1982 жылы туған Жонатан, Пенсильвания университетінде физик және 1986 жылы туған Альма, Санта-Круз қаласындағы Калифорния университетінде тарих профессорының ассистенті.