Кіріспе

Триэтиленгликоль, ТЭГ немесе тригликоль – түссіз, иісі жоқ, қою сұйықтық, молекулалық формуласы HOCH2CH2OCH2CH2OCH2CH2OH. Ол винил полимерлерін пластикалық ету үшін қолданылады. Сондай-ақ, "Oust" немесе "Clean and Pure" сияқты ауа тазарту өнімдерінде қолданылады. Аэрозоль түрінде дезинфекциялық зат ретінде әрекет етеді. Гликольдер табиғи газды кептіруге және кондиционерлік жүйелерде сұйық кептіргіштер ретінде де қолданылады. Гидравликалық және тежегіш сұйықтықтарға қосымша ретінде қолданылады, сондай-ақ ойын-сауық индустриясында "түтін машинасы" сұйықтығының негізі ретінде пайдаланылады.

Қасиеттері

Триэтиленгликоль – дигидрокси спирттердің гомологтық қатарының мүшесі. Бұл түссіз, иіссіз және тұрақты, жоғары тұтқырлыққа және жоғары қайнау температурасына ие сұйықтық. ТЭГ басқа өнімдерді өндіру және синтездеуде қолданылатын шикізат ретінде ғана емес, гигроскопиялық қасиеттерімен және сұйықтықтарды құрғату қабілетімен де белгілі. Бұл сұйықтық сумен жақсы араласады, стандартты атмосфералық қысымда (101,325 кПа) қайнау температурасы 286,5 °C, ал қату температурасы −7 °C құрайды. Ол этанол, ацетон, сірке қышқылы, глицерин, пиридин, альдегидтерде жақсы ериді; диэтил эфирінде нашар ериді; ал майда, майлы заттарда және көптеген көмірсутектерде ерімейді.

Дайындық

ТЭГ күміс оксиді катализаторының қатысуымен жоғары температурада этиленді тотықтырудың қосалқы өнімі ретінде коммерциялық түрде дайындалады, одан кейін этилен оксиді гидратацияланып, моно(бір), ди(екі), три(үш) және тетраэтилен гликольдері алынады.

Қолданбалар

ТЭГ мұнай және газ өнеркәсібінде табиғи газды "кептіруге" қолданылады. Ол сондай-ақ басқа газдарды, соның ішінде СО2, H2S және басқа да оттегілі газдарды кептіруге пайдаланылуы мүмкін. Табиғи газды белгілі бір деңгейге дейін кептіру қажет, өйткені табиғи газдың ылғалдылығы құбырларды қатыруы мүмкін және табиғи газды соңғы пайдаланушылар үшін басқа да проблемалар тудыруы мүмкін. Триэтиленгликоль табиғи газбен жанасады және газdan суды жояды. Триэтиленгликоль жоғары температураға дейін қыздырылып, конденсациялық жүйе арқылы өтеді, ол суды қалдық ретінде шығарып, жүйеде үздіксіз қайта пайдалану үшін ТЭГ-ді қалпына келтіреді. Осы процестен алынған ТЭГ қалдықтарында қауіпті қалдықтарға жататын бензолдың жеткілікті мөлшері бар (бензол концентрациясы 0,5 мг/л-ден жоғары). Триэтиленгликоль түрлі бактерияларға, А түліс вирусына және Penicillium notatum саңырауқұлағының спораларына қатысты салыстырмалы түрде жұмсақ дезинфекциялау құралы ретінде жақсы танымал. Дегенмен, оның өте төмен уыттылығы, материалдармен кең үйлесімділігі және микробқа қарсы қасиеттерімен қатар иісінің жоқтығы, оның адамдар бар кеңістіктерде ауаны дезинфекциялау үшін идеалды екенін көрсетеді. Алғашқы хабарламадан бері әдебиетте төмендегі микроорганизмдердің ауада жойылғандығы туралы мәлімделген: Penicillium notatum споралары, Chlamydophila psittaci (түпнұсқалық сілтеме: менингопневмониті вирусының Cal 10 штаммы және пситтакоз вирусының 6BC штаммы), C тобындағы стрептококк, 1-типті пневмококк және Serratia marcescens Bizio (ATCC 274). Триэтиленгликоль ерітінділері Penicillium notatum спораларының суспензиясына, Streptococcus pneumoniae (түпнұсқалық сілтеме: I типтегі пневмококк) қатысты антимикробтық әсерге ие екені белгілі. Соңғы зерттеулер триэтиленгликоль болашақ тұмау эпидемиялары мен пандемияларына қарсы тиімді қару бола алатынын көрсетіп тұр. Алайда, кем дегенде кейбір вирустар, соның ішінде Pseudomonas phage phi6 триэтиленгликольмен өңделгенде жұқпалылығы артады.