Кіріспе
1998 жылы Мадоннаның "Ray of Light" әні жарық көрді. "Ray of Light" – американдық әнші Мадоннаның әні. Бұл оның жетінші студиялық альбомы "Ray of Light" (1998) альбомының атау трегі, және Maverick Records лейблы 1998 жылғы 27 сәуірде оны альбомның екінші синглы ретінде шығарды. Ән сонымен қатар GHV2 (2001) және Celebration (2009) жинақ альбомдарына енді. Мадонна, Уильям Орбит, Клайв Малдун, Дейв Кертисс, Кристин Лич авторлық құрамында болды, ал Мадонна мен Орбит оны продюсерлік етті. "Ray of Light" Кертисс Малдуннің "Sepheryn" әніне негізделген, техно, транс, еуроданс және диско жанрларының ықпалындағы электрондық би әні. "Ray of Light" негізгі музыкалық нотада тербеліп тұратын синтезатор дыбысынан және электр гитара рифінен тұрады. Әннің мәтіні азаттық тақырыбын қамтиды. Ән музыка сыншыларынан клубтық, электрондық дыбысы, мәтіні және "эмоционалдық жылылығы" үшін мақтау алды. Ән үш Грэмми сыйлығына ие болды: "Жыл рекорды", "Ең жақсы би жазбасы" және "Ең жақсы қысқа форматтағы музыкалық бейне", соңғы екеуін жеңіп алды. "Ray of Light" Billboard Hot 100 хит-парадында бесінші орында дебют жасап, Мадоннаның осы күнге дейінгі ең жоғары дебюті болды. Ол сондай-ақ Hot Dance Club Songs чартында бірінші орынға жетті. Халықаралық аренада ән Канада, Финляндия және Ұлыбританияда топ-5 қатарына енді, ал Грекия, Шотландия және Испанияда бірінші орынды иеленді. "Ray of Light" әніне түсірілген музыкалық бейнефильмді Джонас Акерлунд режиссерлік етті, онда әлемнің әртүрлі қалаларынан түсірілген кадрлар бар, ал Мадонна олардың алдында ән айтады. Бейнефильм сыншылардың мақтауына ие болды, "Ең жақсы қысқа форматтағы музыкалық бейне" номинациясында Грэмми сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ 1998 жылғы MTV Video Music Awards сыйлығында бес жүлде алды. Кейін Стефано Сальвати оны 1994 жылы Биажио Антоначчи үшін түсірген музыкалық бейнефильмінің идеясын плагиаттаған деп айыптады. Ән Мадоннаның үш концерттік турында орындалды, соңғысы – Celebration Tour (2023–24). Ол көптеген әртістер тарапынан каверленді, сонымен қатар танымал мәдениет элементтерінде, мысалы, FOX телеарнасының "Glee" шоуында және түрлі жарнамалық кампанияларда пайда болды.
"Ray of Light" is a song by American singer Madonna. It is the title track from her seventh studio album, Ray of Light (1998), and was released as the album's second single on April 27, 1998, by Maverick Records. The song was also included on the compilation albums GHV2 (2001) and Celebration (2009). Written by Madonna, William Orbit, Clive Maldoon, Dave Curtiss, Christine Leach, and produced by Madonna and Orbit, "Ray of Light" is based on Curtiss Maldoon's "Sepheryn" and is an electronic dance song with techno, trance, Eurodance, and disco influences. "Ray of Light" consists of a main synth sound oscillating on the primary musical note and an electric guitar riff. Lyrically, the song has a theme of freedom. The song has received critical acclaim by music critics for its club friendly, electronic sound, lyrics, and "emotional warmth". The song was also nominated for three Grammy Awards: Record of the Year, Best Dance Recording, and Best Short Form Music Video, winning the last two. "Ray of Light" debuted and peaked at number five on the Billboard Hot 100, becoming Madonna's highest debut on the chart to date. It also reached number one on the Hot Dance Club Songs chart. Internationally, the song reached the top five in Canada, Finland and the United Kingdom, and peaked at number one in Greece, Scotland, and Spain. An accompanying music video for "Ray of Light" was directed by Jonas Åkerlund and shows scenes from different cities around the world, with Madonna singing the song in front of them. The video was critically acclaimed, receiving the Grammy Award for Best Short Form Music Video, as well as winning five awards at the 1998 MTV Video Music Awards. Later, Stefano Salvati accused her of plagiarizing the concept of a music video he directed for Biagio Antonacci in 1994. The song has been performed in three of Madonna's concert tours, the last being the Celebration Tour (2023–24). It has been covered by a number of artists, and has been featured in several elements of popular culture, such as on the FOX show Glee, as well as different advertising campaigns.
Өмірбаян және шығару
1996 жылдан бастап Мадонна бірнеше «өмірді өзгертетін тәжірибелерден» өтті, оның ішінде қызы Лурдеске босану, шығыс мистикасы мен каббалаға қызығушылық таныту, сондай-ақ «Эвита» (1996) мюзиклінің бейімделуіндегі басты рөлді алу. Бір жылдан кейін ол жетінші студиялық альбомы «Ray of Light» жұмысын бастады. Мадонна Уильям Орбит, Патрик Леонард, Рик Ноуэлс және Бейбифейспен бірге әндер жазды. Альбом әншінің өмірге деген көзқарасының өзгеруін көрсетеді. Автор Кэрол Бенсон бұл «терең рухани би өнері» екенін атап өтті. Ана болу әншінің эмоционалды жағдайын жеңілдетті, бұл әндерде көрініс тапты. Ол идеялар туралы сөйлей бастады және әдеттегі би залының гимн емес, терең және жеке ойларды білдіретін сөздерді қолданды. Мадонна негізінен Орбитпен жұмыс істеді, себебі «Maverick Records» серіктесі Гай Осери Орбитке телефон соғып, әншіге бірнеше әнді жіберуді ұсынды. Ол Мадоннаға 13 тректен тұратын цифрлық аудио таспасын (DAT) жіберді, ал «Ray of Light» осы тректердің ішінде болды. Ол ағылшын халық музыкасының дуэті «Curtiss Maldoon» (Дейв Куртисс пен Клайв Малдуннан тұрады) тобының 1971 жылғы «Sepheryn» әніне негізделген. 1996 жылы ағылшын әншісі және ән авторы Кристин Лич, «Maldoon» тобының қызы, әннің өзіндік нұсқасын жазды. Лич дуэттің шығармаларын әрқашан жақсы көргенін және «Sepheryn» әні оның сүйіктісі екенін айтты. Ол бір кезде Орбитпен жұмыс істеді және ол жұмыс істеп жатқан әуенге «Sepheryn» әнінің демо-жазбасын жазды. Лич хорды қайта жазды және бастапқы композициядан бірнеше бөлікті алып тастады. Орбит оны Лич жазған деп ойлап, DAT-ке енгізді. АҚШ-та әннің клипі 40 000 данамен бірге 1998 жылдың 23 маусымында сатылымға шығарылды. Кертисс Мадоннаның «Sepheryn» әнін «Ray of Light» деп жазғанын және оны алғаш рет радиода естігенін білмеді. Ол «оған сенбеді» және бастапқыда сәл ренжіді, бірақ ән жазушы ретінде 15% авторлық гонорар алатынын білгенде қуанышты болды. Мадонна авторлық гонорардың 30%-ын алды, тағы 15% «Maldoon» тобының мүлігіне берілді, ал қалған бөлігін Мадоннаның жазба компаниясы алды. Әнші ән туралы былай деді: «Бұл мүлдем бақылаудан шығып кеткен. Бастапқы нұсқасы 10 минуттан асады. Ол өте еркелетуге болатын, бірақ маған ұнады. Оны қысқартып, қолдануға ыңғайлы ету өте қиын болды». Бастапқы нұсқа «Veronica Electronica» деп аталатын жинақ альбомына енгізілуі тиіс еді, бірақ ол шығарылмады. 2017 жылдың қаңтар айында «The Australian» газетіне берген сұхбатында Кертисс «Sepheryn» әнінің заманауи джаз нұсқасын жазғанын растады. DAT-та әннің негізгі бөлігі жазылған, сонымен қатар Нью-Йорктегі Мадонна үйіндегі алдын ала демо сессиялар, сондай-ақ Мадонна әнді алғаш рет орындаған «Hit Factory» студиясы болды. Альбомның көп бөлігі сияқты «Ray of Light» үшін жазылған синтезатор дыбыстары «Roland Juno 106» моделінде ойнатылды. Мадонна мен Орбит Лос-Анджелесте барабаншы сессиясын өткізді, бірақ ол жұмыс істемеді. Сондықтан ол Фергус Геррандпен байланысқа түсті, ол Лондонға барабан үлгілерін ойнатты. Орбит оларды жұмыс станциясына енгізіп, «ReCycle» сияқты автоматты өңдеу бағдарламасын қолданбастан, қолмен кесті. Электрондық би музыкасының «Ray of Light» әнінде қышқыл электрониканың стильдік әсері бар. Биограф Люси О’Брайен «Мадонна: Икона сияқты» деп жазғандай, Орбит әнде сенсорлық атмосфера жасады, бұл Мадоннаның би тамырларын тереңдетіп, электронды дыбысқа бет бұруына мүмкіндік берді. «Musicnotes.com» сайтында жарияланған музыкалық ноталар бойынша, ән ортақ уақытқа орнатылған, орташа жылдамдықпен минутына 126 соққыға ие. Ол B тоналылығында жазылған, әндегі Мадоннаның вокалы B3-тен B5-ке дейін 2 октава мен 1 жарты тонды қамтиды, әннің соңында «feel» сөзінде өткір жоғары нота қолданылады. «Ray of Light» әнінің аккорд прогрессиясы B–E–B–E–B негізгі тізбегін құрайды. Ән ағылшын альтернативті рок тобы «Oasis» музыкасына ұқсас электрлі гитара рифімен басталады. Жазу кезінде Орбит «Ray of Light» әнін әншінің мүмкіндігінен жарты тон жоғары ұстады, нәтижесінде вокалға қосымша қысым жасалды. «Біз жазба жасағанда ол ренжіді, бірақ сіз әншілермен бірге осылай жетістікке жетуді қалайсыз. Оны жасауға болмайды, және сіз оны жазбада сындырып алғанда ести аласыз», - деп еске алды ол. Әннің мәтіні музыкаға сай келеді. Мадоннаның айтуынша, шумақтар ғаламға мистикалық көзқараспен қарап, біз онымен салыстырғанда қаншалықты кішкентай екенімізді көрсетеді.
Сыни қабылдау
"Ray of Light" музыка сыншыларының жоғары бағасына ие болды. AllMusic-тен Стивен Томас Эрлевин альбомды тұтастай қарастырып, оны "көмескі" деп сипаттады. Maxi CD-нің шолуында сол сайттың Лиана Джонас бұл тректі "керемет клубтық ән" және "дыбыстық жағынан прогрессивті, бірақ тыңдаушыға ұнайтын" деп атады. Ол сондай-ақ Мадоннаның вокалын "клуб дивасынан аспан әдемісіне" дейін теңеді. Q журналындағы Ray of Light шолуында Стюарт Макони: "Титл трек тағы бір керемет гитаралық арпеджиодан басталып, күшті рейв гимніне айналады, бірақ әрқашан терең музыкалық интеллектпен нығайтылған. Бұл Chemical Brothers-тың жеңіл, бір өлшемді емес нұсқасы болуы мүмкін" деп жазды. Billboard журналынан Ларри Флик оны Мадоннаның ең жақсы жұмысы деп атап, "рухани күшпен толған, көбінесе поэтикалық ән" деп сипаттады. Ол әсіресе Мадоннаның икемді вокалы мен әнші ретінде оның өркендеуін атап өтті. British Music Week оны Аптаның әні деп таныды, "Мадонна өте жақсы формада және бұл керемет, әнұрандық, ерекше би трегі оның ана болуы мен тәжірибесі шығармашылық амбициясын және коммерциялық ойын қабілетін одан әрі арттырғанын көрсетеді" деп қосты. Rolling Stone журналынан Роб Шеффилд альбомды шолып жазғанда, "Swim" және "Drowned World/Substitute For Love" сияқты тректермен қатар, Мадоннаның "Ray of Light" әнінде "өте күшті" екенін айтты. Slant Magazine-тен Sal Cinquemani әнді "қуанышпен тойған технологиялық қызу" деп сипаттап, Мадоннаның шаттанған әнін атап өтті. Мадоннаның екінші хиттер жинағы GHV2 (2001) туралы жазғанда Cinequemani былай деді: "Соңғы жылдардағы Мадоннаның басқа хиттерінен айырмашылығы, "Ray of Light" әншіні қуанышпен тойған технологиялық қызуда тапты. Бұл рухани немесе дыбыстық аян болса да, оның қуанышы айқын байқалды. Orbit-тің аналогты синтезаторлар мен электргітараның циклдары Мадоннаның жаңа дамыған вокалының икемділігін толықтырады. "Deeper and Deeper" трегінен бері ол мұндай биікке көтерілген жоқ". Sputnikmusic шолушысы бұл тректі Ray of Light альбомынан тыңдауға кеңес береді деп атады. О'Брайен бұл тректі "аспанға арналған шаттандыратын гимн" деп тапты. The Baltimore Sun газетінен J. D. Considine Мадоннаның "жаңадан тапқан күші, әсіресе, ['Ray of Light'] сияқты ырғақты әндерде айқын көрінеді, онда ол көтеріңкі хордың үстінде сенімді түрде әндейді, содан кейін қысқа, арманды бриджде тыныспен әңгімелейді". Entertainment Weekly журналына Ray of Light альбомын шолып жазған Дэвид Браун әнді "сирена тәрізді техно жарқырағы" деп атады. Idolator-дан Стивен Сирс Мадоннаның вокалы бүкіл альбом бойынша "ойынды өзгертетін" ән болғанын, оның ішінде бұл әнде де, Evita фильмінде жұмыс істеген кезде оның даусы күшейгенін түсіндірді. Ол шолуын былай аяқтады: "Шынында да, "Ray Of Light" әнін диско аспанына көтеру үшін хордың қажеті жоқ. Мадонна өзі керемет сәттерде жоғары ноталарды береді: 3:27-де "yea ea ears" деп ұзақ, спираль тәрізді зарлағаны немесе 4:14-те оның дауысы Orbit-тің қызу гитаралық жұмысына сай, бақылаудан шығып кетеді". Мадоннаның 60 жылдығына орай оның синглдерін рейтингтеген The Guardian-нан Джуд Роджерс оны "ең қуанышты электронды поп синглдердің" бірі деп атады.
Like no other Madonna hit in recent memory, the frenetic "Ray of Light" found the singer in a celebratory tech frenzy. Whether it was an epiphany of the spiritual or sonic kind, her elation was unmistakable. Orbit's cycles of analog synths and electric guitar licks perfectly supplemented the elasticity of Madonna's newly trained vocal chords. Not since "Deeper and Deeper" had she reached such dizzying heights. A reviewer from Sputnikmusic listed the track as a recommended listen from Ray of Light. O'Brien found the track to be an "ecstatic hymn to the skies". J. D. Considine of The Baltimore Sun noted that Madonna's "newfound strength is particularly apparent in pulsing, rhythm driven tracks like ['Ray of Light'], which finds her soaring confidently at the top of her register on the busily percolating chorus, then whispering breathily on the brief, dream like bridge". David Browne, while reviewing Ray of Light for Entertainment Weekly, deemed the song a "sirenlike techno glitter ball". Idolator's Stephen Sears explained that Madonna's vocals throughout the album were a "game changer", including on the song, as she strengthened her voice while working on her film Evita. He ends his review by stating "Indeed, no choir is needed to lift 'Ray Of Light' into disco heaven. Madonna supplies the highs herself in some perfect moments: the extended, spiraling way she wails 'yea ea ears' at 3:27 or how her vocal spins out of control at 4:14, matched by Orbit's frenzied guitar work". Ranking Madonna's singles in honour of her 60th birthday, The Guardians Jude Rogers called it one of her "most joyous electronic pop singles".
Чарттағы өнімділік
АҚШ-та "Ray of Light" 1998 жылдың 11 шілдесіне дейінгі Billboard Hot 100 тізімінде 72 000 данамен бесінші орынға тұңғыш рет енді. Бұл оның "You'll See" (1995) және "Frozen" (1998) әндерінің бұрынғы ең жоғары дебюттерін басып өтіп, ең жоғары көрсеткішпен дебют жасаған синглы болды. Бұл әншінің сол кездегі 37-ші топ-40 хиті болды, ол Hot 100 тізімінде ең көп топ-40 хитке ие әйел әншілер тізімінде Кони Фрэнсисті озып кетті. "Ray of Light" Hot 100 тізімінде барлығы 20 апта болды және жыл соңындағы тізімде 75-орынды иеленді. Австралияда "Ray of Light" 1998 жылдың 24 мамырында ARIA сингл чартында ең жоғары жеткені – алтыншы орынға енді және бір апта бойы сол деңгейде тұрды. Британдық фонографиялық индустрия (BPI) оны 400 000 дана сатылғаны және ойнатылғаны үшін алтын сертификатпен марапаттады. Ән Eurochart Hot 100 Singles чартында 1998 жылдың 16 мамырында тоғызыншы орынға тұңғыш рет енді. Бельгияда "Ray of Light" екі аймақта да орташа сәттілікке қол жеткізді, Фландрияда 25-ші, ал Валонияда 33-ші орынға жетті.
Негіздер мен даму
"Ray of Light" музыкалық видеосын бұрын The Prodigy тобының "Smack My Bitch Up" (1997) әніне түсірген даулы бейнебаянының режиссері Джонас Акерлунд салған. Мадонна альбом жасайтын кезде "оған барлық жанын салады", бірақ музыкалық видео режиссермен бірлескен жұмысқа байланысты көбірек еңбек талап етеді деді. "Ray of Light" альбомымен ол жаңаша көріністермен видеолар жасағысы келді, сондықтан жаңа режиссерлермен жұмыстасуды қалады. Оған Акерлундтің "ерекше жұмыс стилі" ұнады және ол онымен телефон арқылы сөйлесті. Олардың әңгімелері алты айдан асып кетті, және көп бөлігі бейнебаянның түпкілікті идеясын жасауға кетті. Стокгольмде түсірілген сынақ кадрлары Мадоннаға бейнебаянның мағынасын түсіндіру үшін көрсетілді, бірақ олар түпкілікті өнімге қоюға лайықты деп танылды.
Фильм түсіру және өндіріс
Фильм түсіру кезінде Акерлундты үш швед қызметкері – фотограф Хенрик Халварссон, суретші Маттиас Линдгрен және редактор Макс Витали сүйреп жүрді. Мадоннаның қызы Лурдес те түсірілім алаңында болды. Клип күннің шығуымен және үйдің пердесін ашқан адаммен басталады, содан кейін «Кояанискаци» фильмінен шабыттанған бөлімге көшеді, онда күнделікті өмірдің уақытты жылдамдатқан кадрлары көрсетіледі: метромен саяхаттаушылар, тамаққа тапсырыс беру, боулинг ойнау, сыныптағы балалар, түндегі қала көріністері мен тас жолдар. Сценалардың арасында Мадонна ән айтып, билейді, оның бейнесі жылдам темпте өтетін қала пейзажының фонымен ішінара біріктірілген. Орташа куплеттің кезінде жоғары жылдамдықтағы қозғалыс тоқтатылып, камера Мадоннаға назар аударады, бірақ жылдамдық тез қайта қалпына келеді. Клип түнгі уақытқа дейін жалғасады, дискотекада билейтін Мадоннаның жылдам кадрлары көрсетіледі, камера көрермендерге бағытталған. Ол кенеттен айқайлай бастайды. Содан кейін ол би алаңында ұйықтап жатқаны және айналып тұрған Жер планетасының суреті көрінеді. 1998 жылдың 23 маусымында клип Warner Music Vision компаниясы тарапынан 40 000 данамен шектелген басылымда VHS форматында шығарылды. Ол шығарылғаннан кейін бір айда 7 381 дана сатылды, бұл Nielsen SoundScan дәуіріндегі ең көп сатылған видеосингл атанды. Видео Billboard Music Video Sales чартында барлығы 13 апта бойы болды. Оның шығарылғанына бірнеше күн өткен соң итальяндық режиссер Стефано Сальвати Мадоннаның Warner Bros. Records компаниясының еншісі болып табынған Maverick Records компаниясын Biagio Antonacci-нің 1994 жылғы «Non è Mai Stato Subito» сингліне түсірген музыкалық бейнебаянының тұжырымдамасын ұрлаған деп айыптады. Сальватидың сөзіне сүйенсек, «Жарқыраған сәуле» бейнебаяны түсірілмес бұрын оның бейнебаяндарының көшірмелері Maverick компаниясына жіберілген және оны таратудан алып тастауды сұраған. Екі бейнебаян да әншілердің жоғары жылдамдықтағы кадрлар фонында қалыпты жылдамдықпен өнер көрсетуін бейнелеген. Алайда ол әншіні немесе оның компанияларын сотқа берген жоқ. «Жарқыраған сәуле» арқылы Мадонна «Жер-ана» имиджін ұсынды, ұзын, құлпынай шашы мен күңгірт терісімен толықтырылған. Автор Жорж Клод Гилберт өзінің «Мадонна постмодерн миф ретінде» атты кітабында оның «шаршаған, қымбат жуылмаған келбетінің» әнші Аланис Морисеттің және венециялық картиналардың келбетімен салыстырылатынын жазды. Мадоннаның айтуынша, ол итальяндық Ренессанс стилін таңдаған, суретшілер Рафаэль мен Боттичеллидің туындыларын еске түсірген. Гилберт әншінің сипаттамасын постмодернизмге сай, замана рухымен үйлесімді деп тапты және бұл оның «көптеген өзгерістерінің» бірі ғана екенін атап өтті. Кітапта Мадоннаның «Боттичеллидің Жер-ана кезеңінен тез жалыққаны» және келесі синглдердің жаңа азиялық стильде ілгерілегені туралы айтылған. Терри Харпольд «Exfoliations: Reading Machines and the Upgrade Path» атты кітабында уақытты жылдамдатқан кадрлар туралы, әсіресе сағат пен оның сағат тілдерінің айналуы туралы жазды. Ол клиптің күнделікті өмірді аман қалу үшін жасалған бекергі әрекет ретінде бейнелейтінін, аналық жатырдағы ұрықтың ультрадыбыстық суреті және дөңгелектің үстінде жүгіріп бара жатқан хомяк кадрымен күшейтілгенін сезінді. Сантьяго Фуз Эрнандес, Мадоннаның «Суға батқан әлемдері» кітабының авторларының бірі, Мадоннаны клипте эзотерикалық және «Беверли-Хиллстің беткей спиритуализмі» деп сипаттады. Видеоклипті Мадоннаның The Video Collection 93:99 (1999) және Celebration: The Video Collection (2009) жинақтарында табуға болады.
Шығару тарихы
"Ray of Light" аймағы үшін шығарылу күндері, форматтары және нұсқалары
Дата Формат(ы) Версия Белгісі (лер) Сілтеме (Реф.)
Ұлыбритания 27 сәуір, 1998 12 дюймдік винил, CD сингл, CD, кассета, аудиокассета Оригинал Maverick (компания), Maverick, Warner Music Group, Warner
АҚШ 15 мамыр, 1998 Қазіргі заманғы хит-радиосы
Ұлыбритания 18 мамыр, 1998 CD Ремикстер
АҚШ 22 мамыр, 1998 Ересектерге арналған заманауи радио Оригинал
Канада 26 мамыр, 1998 CD Maverick, Warner
АҚШ 23 маусым, 1998 Видео сингл Warner Reprise Video
Әртүрлі 3 наурыз, 2023 Музыкалық жүктеу, цифрлық жүктеу, ағынды медиа, стриминг Single Remixes Warner