Кіріспе
Өзенге немесе теңізге құйылатын сұйық қалдықтар немесе кәріз сулары. Ағынды су – канализация немесе өнеркәсіптік ағындардан шығатын, тікелей жер беті суларына тазартылмаған күйінде немесе арнайы қондырғыда тазартылғаннан кейін ағып түсетін су. Бұл терминге нақты жағдайларға қарай сәл өзгеше мағына берілуі мүмкін және оның құрамында ластаушы заттардың әртүрлі түрлері болуы мүмкін.
Effluent is wastewater from sewers or industrial outfalls that flows directly into surface waters, either untreated or after being treated at a facility. The term has slightly different meanings in certain contexts, and may contain various pollutants depending on the source.
Анықтама
АҚШ-тың қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) ағынды суды "тазарту қондырғысынан, кәрізден немесе өнеркәсіптік ағыннан шығатын, тазартылған немесе тазартылмаған қалдық су" деп анықтайды. Әдетте, бұл жер беттік суларға құйылатын қалдықтарды білдіреді. Қалдық су қайта өңделгенде, қайта қолданылғанда немесе жер беттік суға жіберілгенге дейін ағынды су деп сипатталмайды. Егер топырақ сүзу немесе ион алмасу арқылы тазалау жұмысын жасайды деп есептелсе, жер асты суларына сіңген немесе инъекцияланған қалдық су ағынды су ретінде қарастырылмауы мүмкін; алайда, жарыққан тау жыныстары, лава түтіктері, әктас үңгірлері немесе ежелгі арналардағы құм-қиыршық тас арқылы жасырын ағын, салыстырмалы түрде тазартылмаған қалдық судың бұлақтар түрінде пайда болуына мүмкіндік береді.
Сипаттама
Жасанды мағынадағы ағынды сулар, әдетте, судың ластануы деп есептеледі, мысалы, сарқынды су тазарту қондырғысынан немесе өнеркәсіптік ағынды су шығарудан ағып шығу. Мысалы, ағынды су сорғысы негізгі кәріз желісінен төмен орнатылған унитаздардан қалдықтарды сорғылайды. Қалдық суларды тазарту қондырғыларында тазартылған ағынды су кейде екіншілік ағынды су немесе тазартылған су деп аталады. Бұл тазаланған су биофильтрдегі бактерияларды тамақтандыру үшін қолданылады. Жылу электр станциялары және басқа да өнеркәсіптік объектілерде салқындату жүйесінің шығысы салқындату суы деп аталуы мүмкін, ол қоршаған ортадан едәуір жылырақ болады және жылулық ластану деп аталады. Химиялық инженерияда ағынды су – химиялық реактордан шығатын ағын. Ағынды суларда майлар, майлы заттар, еріткіштер, жуғыш заттар және басқа химиялық заттар, ауыр металдар, басқа да қатты заттар және тамақ қалдықтары сияқты ластағыштар болуы мүмкін.
Емдеу
Суды тазарту қондырғысының тиісті түрінде бірнеше түрлі қалдық сулар тазартылады. Тұрмыстық ағынды сулар (қалалық ағынды сулар немесе кәріз сулары деп те аталады) ағынды суларды тазарту зауытында өңделеді. Өнеркәсіптік ағынды сулар жеке өнеркәсіптік ағынды суларды тазарту қондырғысында немесе ағынды суларды тазарту қондырғысында (әдетте, алдын ала өңдеуден кейін) тазартылады. Басқа да қалдық суларды тазарту қондырғыларына ауыл шаруашылығы ағынды суларын тазарту және сіңді суларды тазарту қондырғылары жатады. Қалдық суды тиімді тазарту қиындық тудырады, бірақ жақсартылған технологиялар белгілі бір материалдарды жақсырақ тазартуға, суды қайта пайдалануға және қалдықтардан энергия өндіруге мүмкіндік береді.
АҚШ-тың ағынды сулар туралы нұсқаулары
Америка Құрама Штаттарында Таза су туралы заңға сәйкес, барлық тікелей ағынды суларды жерүсті суларына жіберу Ұлттық ластаушыларды шығаруды жою жүйесі (NPDES) арқылы рұқсаттармен реттеледі. Кәріз суларын қалалық сарқырамаларды тазарту станцияларына жіберетін жанама төгушілер алдын ала тазарту талаптарына жата алады. NPDES рұқсаттары ағынды суды төгуші қондырғылардан қабылдау суларына тигізетін әсерді азайту үшін қолданылатын ең тиімді тазарту технологияларының нәтижесіндегі деңгейге дейін шектеуді немесе тазартуды талап етеді. Жыл сайын ағынды суға қатысты ережелер миллиардтаған килограмм ластаушы заттардың су қоймаларына түсуін қалдырмайды. EPA ережелері ағынды суларды шектеуді рұқсаттарда массалық негізде (концентрациялық емес) көрсетуді талап етеді, осылайша төгуші қондырғылар тазартудың орнына сұйытуды пайдаланбайды. Массалық негізде шектеулерді белгілеу мүмкін болмаған жағдайларда, рұқсат беру органы рұқсатта сұйытуға тыйым салатын шарттарды қоюға міндетті.
АҚШ-тың ағынды суларды тазарту стандарттары
АҚШ-тың "Екінші деңгейдегі тазарту ережесі" – қалалық кәріздік суларды тазарту станциялары үшін ұлттық стандарт болып табылады.