Кіріспе

1= >S(=O)2 түріндегі органокүкірт қосылысы

Органикалық химияда сульфон – екі көміртек атомына бекітілген сульфонил (R\sS(=O)2\sR’) функционалдық тобын қамтитын органокүкірт қосылысы. Орталық алты валентті күкірт атомы екі оттек атомының әрқайсысына қос байланыс арқылы, ал екі көміртек атомының әрқайсысына бір байланыс арқылы қосылған, әдетте екі бөлек көмірсутек топшасында болады.

Тиоэфирлер мен сульфоксидтерді окистендіру арқылы

Сульфондар, әдетте, тиоэфирлердің (көбінесе сульфидтер деп аталатын) органикалық тотығуы арқылы дайындалады. Сульфоксидтер осы процесте аралық заттар болып табылады. Мысалы, диметил сульфиді диметил сульфоксидке, ал содан кейін диметил сульфонға тотығады. Құрамында кеңінен қолданылатын сульфолан еріткіші, бута-1,3-диенге күкірт диоксидін қосу арқылы, одан кейін алынған сульфоленді гидрогендеу арқылы өндіріледі.

Реакциялар

Сульфон салыстырмалы түрде инертті функционалдық топ болып табылады, әдетте сульфоксидтерге қарағанда аз тотықтырғыш және 4 есе кем қышқыл. Рамберг-Бекклунд реакциясында және Джулия олефинациясында сульфондар күкірт диоксидін шығару арқылы алкендерге айналады. Дегенмен, сульфондар негіздерге тұрақсыз келіп, алкендерді бөліп шығарады. Сульфондар сондай-ақ десульфониленуге ұшырай алады.

Қолданбалар

Сульфолан мұнайдан құнды ароматты қосылыстарды бөліп алу үшін қолданылады. Мұндай полимерлердің алдындағы заттары – сульфондар бисфенол S және 4,4′ дихлордифенил сульфоны.

Фармакология

Фармакологиядағы сульфондардың мысалдарына дапсон жатады, бұл препарат бұрынғыда алапес, дерматит герпетиформды, туберкулез немесе пневмоцист пневмониясын (ПП) емдеу үшін антибиотик ретінде қолданылған. Оның бірнеше туындылары, мысалы, промин, сондай-ақ зерттелді немесе медицинада қолданылды, бірақ жалпы алғанда сульфондар фармакологияда, мысалы, сульфаниламидтерге қарағанда әлдеқайда аз маңызды.