Анушка Шанкар: Ситар виртуозы және әртіс өмірі

Кіріспе

Британдық-американдық музыкант (1981 жылы туған)

Анушка Хемангини Шанкар (9 маусым 1981 жылы туған) – британдық-американдық ситаршы және үнді тегінен шыққан музыкант, сондай-ақ кейде жазушы және актриса. Ол түрлі жанрлар мен стильдерде өнер көрсетеді – классикалық және заманауи, акустикалық және электрондық. «Анушка» (1998) атты жеті жеке студиялық альбомын шығарғаннан бөлек, ол Карш Калемен және әкесі Рави Шанкармен бірлесіп «Breathing Under Water» (2007) толық альбомын жасады. Ол тоғыз рет «Грэмми» сыйлығына ие болды және тікелей эфирде өнер көрсеткен және салтанатты шараны жүргізген алғашқы үнді музыканты атанды. Ол британдық Парламентінің қорғау белгісін алған ең жас және алғашқы әйел музыкант.

Ерте өмір

Шанкар Лондонда дүниеге келді, балалық шағы Лондонда және Делиде өтті. Ол Суканья Шанкар мен үнді ситар шебері Рави Шанкардың қызы. Ол әкесінің арқасында американдық әнші Нора Джонс (Геетали Нора Шанкар туған) және 1992 жылы қайтыс болған Шубхендра "Шубхо" Шанкардың қарындасы. Шанкар жасөспірім кезінде Калифорния штатының Энсинитас қаласында тұрып, Сан-Диегито жоғары мектебінің академиясына оқыды. 1999 жылы үздік дипломмен бітіріп, "үйге оралу патшайымы" атанды, бірақ колледжге барудың орнына музыкамен шұғылдануды жөн көрді.

Мансап

Шанкар сегіз жасында әкесінің шәкірті Гаурав Мазумдардан ситарда ойнауды үйренді. Оқу барысында он жасынан бастап әкесінің өнер көрсетулерінде танпурамен сүйемелдеуге кірісті. 1995 жылдың 27 ақпанында, 13 жасында Нью-Делидегі Сири Фортында әкесінің 75 жылдығына арналған концерт аясында алғаш рет жұрт алдында ситарда өнер көрсетті. Бұл жеке өнернамасы үшін оған табла маэстросы Закир Хусейн сүйемелдеді. Оның студиядағы алғашқы тәжірибесі сол жылы Angel Records компаниясының төрт дискілік арнайы жинағының шығуымен байланысты, ол әкесінің туған күніне арналған еді. Он төрт жасқа келгенде ол әкесімен бірге әлемнің әр түрлі елдерінде концерттерге қатысты. Он бес жасында Джордж Харрисонның продюсерлігімен шыққан "Chants of India" альбомында әкесіне көмектесті. Олардың жетекшілігімен ол нотаға түсіріп, содан кейін жазбаға қатысқан орындаушыларды басқарды. Осы тәжірибеден кейін Angel Records компаниясының басшылары онымен келісімшарт жасау үшін ата-анасының үйіне келді, ал Шанкар 16 жасында Angel/EMI компаниясымен алғашқы эксклюзивті жазба келісімшартына қол қойды. 1998 жылы "Анушка" атты алғашқы альбомын, ал 2000 жылы "Анураг" альбомын шығарды. 1999 жылы Шанкар орта мектепті үздік бітірді, бірақ жеке орындаушы ретінде гастрольдік сапарға шығуды жөн көрді. 2003 жылы Шанкар мен оның жарты әпкесі Нора Джонс Грэмми сыйлығына ұсынылды, сол кезде Шанкар өзінің үшінші альбомы "Live at Carnegie Hall" үшін World Music санатында ең жас номинант атанды. Үш альбом шығарғаннан кейін Шанкар бірнеше жыл жазбадан бас тартып, өзінің күш-жігерін әкесінің ансамблінен тыс, жеке концерттік орындаушы ретінде қалыптастыруға жұмсады. Ол сол уақытта әлемді аралап, жылына орта есеппен 50-60 концерт өткізді. 2005 жылы оның төртінші альбомы "RISE" жарық көрді, ол оның алғашқы өзі шығарған, өзі жазған, классикалық емес альбомы болды және оған үздік қазіргі заманғы әлемдік музыка санатында тағы бір Грэмми номинациясын сыйлады. 2006 жылдың ақпанында ол "RISE" альбомынан әндер орындаған алғашқы үндістандық болып "Грэмми" сыйлықтарын беру салтанатында өнер көрсетті. Шанкар үндістандық продюсер, композитор және музыкант Карш Калемен бірлесіп, 2007 жылдың 28 тамызында "Су астындағы тыныс алу" атты альбомын шығарды. Бұл классикалық ситар мен электрониканың биттері мен мелодияларының үйлесімі болды. Белгілі қонақ әншілердің қатарында оның жарты қарындасы Нора Джонс, Стинг және оның әкесі, олармен бірге ситар дуэтін орындады. 2011 жылы Шанкар Deutsche Grammophon лейблімен эксклюзивті орындаушы ретінде келісімшартқа қол қойды. Бұл Шанкар үшін өнімді жазбалар мен шығармашылық кезеңнің басталуы болды, ол осы уақытта ситардың дыбысын және оның музыкалық идеяларын жетілдіре берді. Ол 2013 жылы үшінші рет Грэмми сыйлығына номинацияланды, "Traveller" альбомы фламенко мен үнді классикалық музыкасының ортақ тарихын зерттейді, оны Хавьер Лимон продюсерлік етті және Буика, Пепе Хабичуэла және Дюкенде сияқты суретшілер қатысты. Шанкар "RISE" альбомымен бірге бастағандай, осы жанрлық музыканы орындау үшін музыканттардың арнайы таңдалған ансамблін құрды және "Traveller" альбомын қолдап, әлем бойынша жүзден астам концерт берді. 2013 жылы ол өзінің жеке альбомын шығарды, ол әкесінің қазасынан кейін бірнеше ай өткен соң жарық көрді. Нитин Сауни продюсерлік еткен және оның жарты қарындасы Нора Джонстың жалғыз вокалдық орындаушысы ретінде қатысқан "Сенің іздерің" альбомы Шанкарға әлем музыкасы санатында төртінші Грэмми номинациясын сыйлады. 2015 жылдың шілдесінде Шанкар өзінің алғашқы үнді рагасының классикалық альбомы "Home" шығарды. Өзі жазған және өзі түсірген "Home" альбомы 2014 жылдың қазан айында Шанкардың жаңа, арнайы салынған үй студиясында бір апта бойы жазылды. "Home" альбомынан кейін Шанкар "Land of Gold" (2016) альбомын шығарды. Бұл релизде MIA және Алев Ленцтің вокалынан бастап, британдық ардагер актриса Ванесса Редгрейвтің "Remain the Sea" монологына дейінгі әр түрлі салымдар болды. Сондай-ақ, фильмдердегі кинотасушылық әсері бар, оны кинорежиссер Джо Райт түсірген. Land of Gold ремикстері сол жылы Моугли, Карш Кале, Мэтт Робертсон, Грайн және Шығыс Лондондағы Shiva Soundsystem коллективінің ремикстерімен бірге шықты. 2019 жылы "Reflections" жинағы шықты, ол 20 жылды еске түсіретін альбом, ол Шанкардың Deutsche Grammophon-пен мәдени-мәдени каталогының ең жақсысын қайта қарады, оның ішінде әріптестерімен және продюсерлерімен бұрынғы ынтымақтастығының көп бөлігі бар. 2020 жылы "Love Letters" фильмі жарық көргені Шанкар үшін басқа бағыт болды. Бірлесіп шығарған EP - 2018-19 жылдары жазылған және оның жаңа лейблі Mercury KX-те шығарылған әндердің жинағы. EP-де бірнеше қонақ музыканттар бар, соның ішінде әнші және продюсер Алев Ленц, Ibeyi егіз бауырлас вокалды дуэті, әнші және виолончельші Аянна Уиттер Джонсон, үнді әншісі Шилпа Рао, Бруклиндегі Heba Kadry (Björk, Slowdive) және британдық аудио мастеринг инженері Mandy Parnell (Aphex Twin, The XX). Шанкар электрондық музыка продюсері Gold Panda, перкуссияшы Ману Делаго және Britten Sinfonia скрипкашыларымен үнемі ынтымақтастық етеді, олардың барлығы, Шанкар сияқты, 2020 жылғы BBC Proms-та Royal Albert Hall-да өнер көрсетті. Өмірі бойы Шанкар басқа суретшілердің жазбаларында көптеген қонақ ретінде өнер көрсетті, олардың ішінде Стинг, Ленни Кравиц, Thievery Corporation және Нитин Сауни бар. 2010 жылы ол джаздың көшбасшысы Херби Хэнкокпен бірге оның "The Imagine Project" альбомында, Pink, India. Arie, Jeff Beck, John Legend, Chaka Khan, The Chieftains, Wayne Shorter және Dave Matthews қатысты. Бұл жоба сонымен қатар шығарылыммен бірге көрсетілген және осы жобаға қатысқан суретшілермен жұмыс істегенін көрсететін деректі фильм түсірілді. Сол жылы ол үнді фузия тобы MIDIval Punditz-дің "Rebirth" трегінде өнер көрсетті. 2012 жылы Rodrigo & Gabriela-ның "Area 52" альбомында Шанкардың ситар импровизациясы қонақ ретінде пайда болды. Ол 2016 жылдың сәуір айында Берлиндегі Konzerthaus-та скрипкашы Патриция Копачинскаямен бірге Рага Пилуо орындады; бұл ән алғаш рет 1968 жылы Ravi Shankar және Yehudi Menuhin дуэтімен "West Meets East, Volume 2" альбомында орындалып, жазылған. Соңғы кезде ол 2020 жылдың шілдесінде 85 жасқа толған күні Далай Ламаның алғашқы музыкалық альбомы "Inner World" альбомындағы "Ama La" трегінде ойнады. Содан кейін ол Шарлотта Гейнсбург және Тензин Чоегьял қатысқан Патти Смит пен Soundwalk Collective-тің "Perfect Vision" трилогиясының үшінші және соңғы бөлімі Peradam альбомында пайда болды; сонымен қатар ол Грэммиге ұсынылған Deva Premal-мен бірге "Prabhujee" әнін жазды, ол 2020 жылдың қараша айында жарық көрді. 2020 жылдың 13 қарашасында Шанкар BBC Radio 2-нің Allstars' Children in Need қайырымдылық синглының бөлігі ретінде "Stop Crying Your Heart Out" әнінде өнер көрсетті. Сингл ресми UK Singles Chart-та 7-орынды, ал Official UK Singles Sales Chart және Official UK Singles Download Chart-та 1-орынды иеленді.

Shankar began training on the sitar with one of her father's disciples, Gaurav Mazumdar, at the age of eight. As part of her training, she began accompanying her father on the tanpura at his performances from the age of ten. She gave her first public sitar performance on 27 February 1995 at the age of 13, at Siri Fort in New Delhi as part of her father's 75th birthday celebration concert. For this solo debut, she was accompanied by tabla maestro Zakir Hussain. Her first experience in the recording studio came that same year when Angel Records released a special four CD box set called In Celebration, to mark her father's birthday. By the age of fourteen, she was accompanying her father at concerts around the world. At fifteen, she assisted her father on the landmark album Chants of India, produced by George Harrison. Under both their guidance, she was in charge of notation and eventually of conducting the performers who took part in the recording. After this experience, the heads of Angel Records came to her parents' home to ask to sign her, and Shankar signed her first exclusive recording contract with Angel/EMI when she was sixteen. She released her first album, Anoushka, in 1998, followed by Anourag in 2000. In 1999 Shankar graduated from high school with honours, but decided against university in favour of touring as a solo artist. Both Shankar and her half sister Norah Jones were nominated for Grammy awards in 2003, when Shankar became the youngest nominee in the World Music category for her third album, Live at Carnegie Hall. Having released three albums of Indian classical music, Shankar took several years away from recording and focused her energy on establishing herself as a solo concert performer outside of her father's ensemble. In that time, she toured worldwide, playing an average of 50–60 concerts per year. 2005 brought the release of her fourth album, RISE, her first self produced, self composed, non classical album, earning her another Grammy nomination in the Best Contemporary World Music category. In February 2006 she became the first Indian to play at the Grammy Awards, playing material from RISE. Shankar, in collaboration with Indian producer, composer and musician Karsh Kale, released Breathing Under Water on 28 August 2007. It is a mix of classical sitar and electronica beats and melodies. Notable guest vocals included her half sister Norah Jones, Sting, and her father, who performed a sitar duet with her. In 2011 Shankar signed with record label Deutsche Grammophon as an exclusive artist. This marked the beginning of a prolific recording and creative period for Shankar, during which time she continued to refine the sitar sound and musical ideas she had become known for. She earned a third Grammy Award nomination in 2013 for Traveller, an exploration of the shared history between flamenco and Indian classical music, which was produced by Javier Limón and featured artists such as Buika, Pepe Habichuela and Duquende. As Shankar had begun to do with RISE, she created a specially handpicked ensemble of musicians with whom to perform this cross genre music, and played over a hundred concerts worldwide in support of Traveller. In 2013 she released a personal album called Traces of You, which was released several months after the passing of her father. Produced by Nitin Sawhney, and featuring her half sister Norah Jones as the sole vocal performer, Traces of You earned Shankar a fourth Grammy nomination in the World Music category. In July 2015 Shankar released Home, her first purely classical album of Indian ragas. Self composed and produced, Home was recorded over a week in October 2014 in Shankar's new, purpose built home studio. Following Home, Shankar released Land of Gold (2016) – her fourth album with Deutsche Grammophon. The release featured different types of contributions – from the vocal of MIA and Alev Lenz, to the monologue of "Remain the Sea" by veteran British actress Vanessa Redgrave. There is also a strong cinematic influence in the videos, lent by the production of film director Joe Wright. Land of Gold remixes came out in the same year with remixes by Mowgli, Karsh Kale, Matt Robertson, Grain and East London based collective Shiva Soundsystem. In 2019 came the compilation Reflections, a 20 year retrospective album that revisits the best of Shankar's cross cultural back catalogue with Deutsche Grammophon, including many of her previous collaborations with fellow artists and producers. The release of Love Letters in 2020 marked a different direction for Shankar. The co produced EP is a compilation of songs written across 2018 19 and released on her new record label, Mercury KX. Several guest musicians feature on the EP, including singer and co producer Alev Lenz, twin sister vocal duo Ibeyi, singer and cellist Ayanna Witter Johnson, Indian singer Shilpa Rao, Brooklyn based mastering engineer Heba Kadry (Björk, Slowdive) and British audio mastering engineer Mandy Parnell (Aphex Twin, The XX). Shankar regularly collaborates with electronic music producer Gold Panda, percussionist Manu Delago and the Britten Sinfonia strings, all of which appeared, including Shankar, at the 2020 BBC Proms at the Royal Albert Hall. Throughout her career, Shankar has made many guest appearances on recordings by other artists, among them Sting, Lenny Kravitz, Thievery Corporation and Nitin Sawhney. In 2010 she collaborated with Jazz legend Herbie Hancock, on his album The Imagine Project, alongside Pink, India. Arie, Jeff Beck, John Legend, Chaka Khan, The Chieftains, Wayne Shorter and Dave Matthews. The project was also filmed for a documentary accompanying the release and showing him working with the artists who collaborated on the project. In the same year she featured on the track "Rebirth" by Indian fusion group MIDIval Punditz. In 2012 the album Area 52 by Rodrigo & Gabriela featured a guest appearance from Shankar's sitar improvisation. She performed the Raga Piloo with violinist Patricia Kopatchinskaja during a concert in Konzerthaus Berlin, Germany in April 2016; the song was originally composed, performed and recorded by Ravi Shankar as a duet with Yehudi Menuhin on the album West Meets East, Volume 2 in 1968. More recently, she has played on the track "Ama La" on the Dalai Lama's first music album, Inner World that was released in July 2020 on his 85th birthday. Shortly after, she appeared on Peradam, the third and final instalment of album trilogy Perfect Vision by Patti Smith and Soundwalk Collective alongside Charlotte Gainsbourg, and Tenzin Choegyal; she also collaborated with Grammy nominated Deva Premal on the song "Prabhujee", released in November 2020. On 13 November 2020, Shankar was featured on "Stop Crying Your Heart Out" as part of the BBC Radio 2's Allstars' Children in Need charity single. The single debuted at number 7 on the Official UK Singles Chart and number 1 on both the Official UK Singles Sales Chart and the Official UK Singles Download Chart.

Классикалық ситар

Шанкар классикалық ситарашы ретінде гастрольде болып, өнер көрсетіп келеді. Ол таза үнді классикалық ансамбльдерінде ғана емес, сонымен қатар әкесінің шығармаларын әлемнің жетекші оркестрлерімен, оның ішінде Лондон симфониялық оркестрі, Нью-Йорк филармониясы, Берлин филармониясы, МДР симфониялық оркестрі, Метрополь оркестрі және Люцерн симфониялық оркестрімен бірге солист ретінде де орындады. Шанкардың фильмдерге музыка жазуға бет бұруы оны Британдық кино институтының сирек кездесетін үнсіз фильмін – «Шираз: Үндістан романы» (1928 жылғы түпнұсқа, 2017 жылы музыкасы жазылған) қалпына келтіруге алып келді. Ол сондай-ақ 2017 жылғы Лондон кинофестивалінің мұрағаттық гала-кешінде көрсетілген фильмнің көрсетілімінде осы композицияны тікелей орындады, содан кейін 2 маусымда 2020 жылы өткен «We Are One» халықаралық кинофестивалінде де пайда болды. Сол жылы (2017) ол Стивен Фрирстің режиссерлік жұмысы болған, Джуди Денчтің басты рөлде ойнаған «Виктория мен Абдул» британдық-американдық тарихи фильміне «Океанды жең» әнін бірлесіп жазып, орындады. Соңғы кезде ол Мира Наирдің («Монсондық үйлену», «Ванита Фэйр», «Аты жоқ») BBC-нің алты бөлімді «Жүйкелі жастар» (A Suitable Boy, 2020) сериалына музыка жазды; Викрам Сеттің осы аттас классикалық романы негізінде Эндрю Дэвис («Бриджет Джонстың күнделігі», «Соғыс және бейбітшілік», «Сезімталдар») дамытқан сериалда Табу, Таня Маниктала және Ишан Хаттер ойнады.

Актерлік, жазу және баяндау

Шанкар актерлік өнерге де қатысып, ("Адамдай би", 2004) жазушылықпен де айналысқан. Ол 2002 жылы әкесі туралы "Бапи: Менің өмірімнің сүйіктісі" атты өмірбаян жазды және түрлі кітаптарға материалдар қосты. Ол үш жыл бойы Үндістанның "First City Magazine" журналы үшін ай сайынғы мақалалар жазды, ал бір жыл Үндістанның екінші ірі газеті "Hindustan Times" үшін апталық баған жүргізді. 2017 жылы Крис Дэвис, Кейси Олред және Линдси Дэниелс түсірген "Ұрланған әдемілік: Үндістандағы адам саудасының жасырылған тарихы" атты деректі фильмін оқып берді, онда Үндістан мен Непалдағы сексуалдық құлдықтан қашқан жас әйелдердің нағыз оқиғалары айтылады.

Көмек концерттері

Өзінің музыкалық мансабында Шанкар жиі түрлі қайырымдылық концерттеріне шақырылып тұрады. 2000 жылы ол Лондонда Стингтің әйелі Труди Стайлер ұйымдастырған жазғы Тибет бейбітшілік бағында Мадонна мен Брайан Адамспен бірге сахнада өнер көрсетті. 2002 жылдың 29 қарашасында Шанкар Лондонның Корольдік Альберт залында өткен Джордж Харрисонның өмірі мен музыкасына арналған «Джордж үшін концерттің» «үнді» бөлігінде басты орындаушы болды. Ол «Your Eyes» атты ситармен орындалған жеке аспаптық туындымен концертті ашты. Сонымен қатар, ол Джефф Линнмен бірге Джордж Харрисонның «Ішкі жарық» әнін ситарда орындады. Соңында ол әкесі жазған «Арпан» атты жаңа композицияны дирижерлік етті. Композицияда Эрик Клэптон акустикалық гитарада ойнады, ал үнді және батыс музыканттарының толық оркестрі сүйемелдеді. Концерт 1971 жылы Рави Шанкар мен Харрисонның бірлесіп ұйымдастырған «Бангладеш үшін концерт» үлгісімен жасалды. 2002 жылы ол Патти Лабелл, Элтон Джон, Нина Симон және тағы басқалармен бірге Стинг пен Труди Стайлер ұйымдастырған «Rock for the Rainforest» қайырымдылық концертінде де өнер көрсетті. 2003 жылы Шанкарды Ричард Гир мен Филип Гласс «Healing the Divide: A Concert for Peace and Reconciliation» аясында Эвери Фишер залындағы концертке шақырды. Шанкар мен Джетро Талл 2008 жылғы Мумбай шабуылдарынан кейін 2008 жылдың 29 қарашасында Мумбайда жоспарланған концертті кейінге шегерді. Олар осы өнер көрсетісін шабуылдардың құрбандарына көмек көрсету мақсатындағы «Миллиард қол концерті» деп қайта ұйымдастырып, 2008 жылдың 5 желтоқсанында өткізді. 2016 жылы Шанкар сириялық босқындарға көмек көрсету үшін шаралар қабылдау туралы «The Guardian» газетіне хат жазып, қол қойды. 2018 жылдың ақпан айында ол Джемма Артертон, Эндрю Скотт, Джейд Анука, Кара Теоболд, Флоренс Уэлч, Чиветель Эджиофор және Джоли Ричардсон сияқты көптеген өнер иелерімен бірге «Letters Live» аясында «Help Refugees» ұйымына көмек көрсету мақсатында өлең оқыды. 2018 жылдың шілдесінде ол «Land of Gold» атты қысқаша АҚШ турнесіне шықты, мақсаты – «Help Refugees» коммерциялық емес ұйымына қаражат жинау.

Over the span of her musical career, Shankar has frequently been invited to perform for benefit concerts around the world. In 2000 she shared the stage with Madonna and Bryan Adams at the Summer's Tibetan Peace Garden Benefit concert organised in London by Sting's wife Trudie Styler; on 29 November 2002, Shankar was the featured performer of the "Indian" half of the Concert for George, a posthumous tribute to the life and music of George Harrison, held at the Royal Albert Hall in London. She opened the show by playing a solo sitar instrumental titled "Your Eyes". Also on the sitar, she performed George Harrison's "The Inner Light" with Jeff Lynne. Lastly, she conducted a new composition, Arpan, written by her father. The composition featured Eric Clapton playing acoustic guitar, and a full orchestra of Indian and Western musicians. The concert was modelled after Ravi Shankar's benefit concert with Harrison, the 1971 Concert for Bangladesh. Also in 2002 she performed alongside Patti Labelle, Elton John, Nina Simone and others for Rock for the Rainforest, the benefit concert organized by Sting and Trudie Styler at Carnegie Hall. Shankar was invited by Richard Gere and Philip Glass to perform in a concert at Avery Fisher Hall in 2003 in aid of the Healing the Divide: A Concert for Peace and Reconciliation. Shankar and Jethro Tull postponed a concert scheduled for 29 November 2008 in Mumbai after the 2008 Mumbai attacks. They reorganised the performance as A Billion Hands Concert, a benefit performance for victims of the attacks, and held it on 5 December 2008. In 2016 Shankar helped gather names and signed Letter to the Guardian for a call for action to help Syrian refugees. In February 2018 she read a poem as part of Letters Live for Help Refugees, alongside other performers such as Gemma Arterton, Andrew Scott, Jade Anouka, Cara Theobaold, Florence Welch, Chiwetel Ejiofor, and Joely Richardso, among many others. In July 2018 she embarked on a short US tour of Land of Gold to help raise funds for the nonprofit organization Help Refugees.

Жеке өмір

Шанкар - Пандит Рави Шанкар мен Сукания Ражанның қызы, Нора Джонс пен Шубхендра Шанкардың туған қарындасы. Ол АҚШ, Ұлыбритания және Үндістанда өсті. 2010 жылы ол британдық режиссер Джо Райтқа үйленді. Олардың екі ұлы бар (2011 және 2015 жылдары дүниеге келген). 2017 жылдың желтоқсанында олар айырылысып, 2019 жылдың қыркүйегінде ажырысып бітті. Қазір ол ұлдарымен Лондонда тұрады.