Кіріспе

Жоғары үй дәрігері (SHO) – Ирландия Республикасында және көптеген Ұлт Достастығы елдерінде кеңесші дәрігер емес аурухана дәрігері. SHO-лар әдетте медициналық мектепті бітіргеннен кейін кемінде 1 жылдық тәжірибе жинаған болады. Олардың жұмысын кеңесшілер мен резиденттер (тіркеушілер) қадағалайды. Оқу орнында резиденттер мен кеңесшілер оқыту процесін бақылайды және әдетте олардың тағайындалған клиникалық жетекшілері болып табылады. Бұрын Ұлыбританиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде де осы жас дәрігерлердің дәрежелеріне қатысты ұқсас құрылым қолданылған, және терминнің бейресми қолданылуы сонда да сақталған.

Ұлыбританиядағы бұрынғы қолданысы

Медициналық мансаптарды жаңғырту (MMC) енгізілгеннен бері Ұлыбританиядағы дәрежелер Ирландия Республикасындағы дәрежелерден ерекшеленеді.

Ұлыбританиядағы жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру

МКК-дан бұрын дәрігерлер медициналық мектепті бітіріп, міндетті алдын ала тіркеу үй дәрігері (PRHO) жылды аяқтағаннан кейін SHO лауазымдарына үміттенеді. Әдетте, олар 2-3 жыл, кейде одан да ұзақ уақыт SHO болып жұмыс істеп, содан кейін белгілі бір тармаққа өтіп, сол сала бойынша мамандыққа дайындалу үшін арнайы тіркеуші лауазымын иеленеді. Мұндай лауазымдарға үміттене алу үшін SHO-лар өңірлік аспирантура деканы бекіткен лауазымдарда жұмыс істеуі және аспирантура емтихандарын (мысалы, Корольдік дәрігерлер колледжінің мүшелігі, MRCP) сәтті тапсыруы қажет. SHO жұмысы әдетте әртүрлі бөлімдерде төрт немесе алты айға созылады және көбінесе бір немесе екі жылдық айналым бойынша ұсынылады.

Медициналық мансабының жаңғыруы

2002 жылы Денсаулық сақтау министрлігі «Медициналық мансаптарды жаңғырту» бағдарламасы аясында жаңа білікті дәрігерлерді даярлау реформасын жариялады, PRHO жылы мен SHO оқытудың бірінші жылы біріктіріліп, «негізгі бағдарлама» (FY1 және FY2) деп аталды. Бұл бағдарлама 2005 жылдың тамызында ресми түрде енгізілді. SHO дәрежесі жойылып, «арнайы резидент» болып қайта аталды. Бұл өзгеріс 2007 жылы жүзеге асты. Осы өзгерістердің көптеген арасында, негізгі оқуын аяқтаған көптеген дәрігерлер бұрынғы SHO және арнайы резидент дәрежелерін қамтитын «тікелей оқу бағдарламасына» (run-through training programme) тағайындалды. Лауазым атауы «SHO»-дан «ST1/ST2» (арнайы резиденттіктің 1 және 2 жылы) деп өзгертілді. Кейіннен бұл шешімнің бір бөлігі бірнеше мамандық бойынша кері қайтарылды, резиденттік дәрежеге конкурстық негізде қабылдау («бөлек оқыту») енгізілді, ал осы мамандықтарда SHO деңгейіндегі лауазымдар «CT1/CT2» (негізгі интерн 1 және 2 жыл) және кейбіреулерінде «CT3» деп аталады.

Ұлыбританиядағы қазіргі жағдай

Кейбір ауруханалар FY2 және CT1/2 жылғы дәрігерлерге бейресми түрде "аға үй дәрігері" терминін қолданады, олар кезекшілік кестесіндегі жұмыс үлгілері жиі ұқсас болады. Бұл термин оқудан тыс лауазымдарға да қатысты, яғни декандық емес, аурухана/сенімділікпен ұйымдастырылған лауазымдарға, онда дәрігер GMC-де толық тіркелгеннен кейін және жоғары мамандыққа дайындыққа түсу алдындағы деңгейде жұмыс істейді. Мұндай лауазымдар әдетте "Аурухананың аға үй дәрігері", "Жастар клиникалық ғылыми қызметкері" немесе басқа да осы сияқты атаулармен белгіленеді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында тәжірибе алушы дәрігерлерді, әсіресе тұрғын интернатураның соңғы жылдарында, кейде "аға үй дәрігерлері" деп те атайды, бірақ бұл терминнің қолданысы Еуропадағыдан гөрі Америкада көбірек өзгеріп отырады.

Әлемнің қалған бөлігінде қолдану

Мамандығы бойынша аспирантурада оқитын клиникалық студенттер әлемнің көптеген елдерінде, олардың көпшілігі бұрынғы британдық колониялар болып, Уганда сияқты британдық білім беру жүйесін қабылдағандықтан, әлі де "Аға үй дәрігерлері" деп аталады.