Кіріспе

Олигоспермия, олигозооспермия және сперматозоидтар санының төмендігі терминдері спермадағы сперматозоидтар концентрациясының төмен болуын білдіреді және ерлердің сүйексіздігінде жиі кездесетін жағдай. Көбінесе, сперматозоидтар концентрациясы төмен болған спермада сперматозоидтардың морфологиясы мен қозғалғыштығында да маңызды бұзылыстар байқалады (техникалық тұрғыда олигоастенотератозооспермия). Сперма анализінде қолданылатын сипаттамалық терминдерді нақтырақ сандық мәліметтермен алмастыруға үлкен қызығушылық бар.

Диагностика

Олигозооспермия диагнозы екі рет жасалған сперма анализінде бір рет төмен санды сперма анықталғанда қойылады. Көптеген ондаған жылдар бойы 20 миллион сперматозоидтан кем концентрация төмен немесе олигоспермиялық деп есептелді, бірақ жақында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) сперматозоидтар критерийлерін қайта қарастырып, фертильді еркектердің 5-ші перцентиліне сәйкес, 15 миллион сперматозоидтан кем референттік мәнді белгіледі. Сперма концентрациясы күнделікті өзгеруі мүмкін, сондықтан олигозооспермия уақытша немесе тұрақты болуы мүмкін. Олигозооспермия диагнозын қою үшін сперма анализі арқылы толық тексеру қажет (еркектердің сүексіздігі тақырыбында көрсетілген).

Идиопатиялық олигоспермия (олигоастенотератозоооспермия)

Жүксіз еркектердің шамамен 30% -ында сперматозоидтардың концентрациясы мен сапасының төмендеуіне себепші факторлар стандартты клиникалық, аспаптық немесе зертханалық әдістермен анықталмайды, және бұл жағдай "идиопатиялық" (себебі белгісіз) деп аталады. Бұл жағдайдың пайда болуына жас, инфекциялық агенттер (мысалы, Хламидия трахоматис), Y хромосомасының микроделециялары, митохондриялық өзгерістер, қоршаған ортаның ластануы және "аздаған" гормоналды өзгерістер сияқты бірнеше факторлар ықпал етуі мүмкін. Зерттеуде олигоспермия мен артық салмақ жоқтығы арасында маңызды байланыс болмады. Жеңіл олигоспермиясы (семенде 15-20 миллион сперматозоид/мл) бар еркектерде сперматозоид ДНК зақымдануы мен өмір салты факторлары арасындағы байланыс зерттелді. Сперматозоид ДНК зақымдануы мен жас, семіздік және кәсіби стресс сияқты факторлар арасында маңызды байланыс анықталды.

Емдеу

Емдеу сүексіздікпен күресу аясында жүргізіледі және әйел серігінің ұрықтана алу қабілетін де ескеру қажет. Сондықтан таңдау күрделі болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда тікелей медициналық немесе хирургиялық араласу сперматозоидтардың концентрациясын жақсарта алады, мысалы, гипофиз гипогонадизмі бар ерлерде ФСГ қолдану, инфекция болғанда антибиотиктер, немесе гидроцеле, варикоцеле, немесе ұрық өзекшесінің бітелуінің хирургиялық түзетулері. Олигоспермияның көпшілігі, оның ішінде идиопатиялық түрі үшін, тікелей медициналық немесе хирургиялық араласудың тиімділігі туралы жалпы келісім жоқ. Кломифен цитраты, тамоксифен, HMG, FSH, HCG, тестостерон, Е витамині, С витамині, антиоксиданттар, карнитин, ацетил L карнитин, мырыш, жоғары белокты диета сияқты көптеген медициналық тәсілдер тәжірибелік жолмен қолданылып келді. Бірқатар пилоттық зерттеулерде жағымды нәтижелер алынды. Кломифен цитраты шамалы жетістікке жетті. Карнитиннің қолданылуы, таңдалған жағдайларда ерлердің сүексіздігінде сперматозоидтардың сапасын жақсартатынын көрсетті, бірақ одан әрі зерттеулер қажет. Көптеген жағдайларда жатыр ішіндегі ұрықтандыру сәтті нәтиже береді. Егер жағдай ауыр болса, ЭКО немесе ЭКО-ның ИКСИ әдісі қолданылады және көбінесе ең жақсы шешім болып табылады, әсіресе уақыт шектеулі болса немесе әйел жағынан сүексіздік проблемалары болса. Төмен дозадағы эстроген-тестостерон комбинациялық терапиясы кейбір ерлерде, соның ішінде ауыр олигоспермияда сперматозоидтардың санын және қозғалғыштығын жақсарта алады.

Ұрықтық

Егер еркектің сперматозоидтарының саны аз болса, жүктілік табиғи жолмен қиынға түсуі мүмкін. Бірақ, әйел серкелді болса, мүмкіндіктер жақсы; осы мәселеге тап болған көптеген жұбайлар сәтті нәтижеге қол жеткізді. Егер сперматозоидтардың жұмысы бұзылған және жұмыртқалық резерв төмен болса, болжам нашарлайды.