Кіріспе

Кералдың бұрынғы бас министрі Челат Ахута Менон (13 қаңтар 1913 – 16 тамыз 1991) – үнді саясаткері және заңгер, 1969 жылдың қарашасынан 1970 жылдың тамызына дейін және 1970 жылдың қазанынан 1977 жылға дейін Кераланың 4-ші бас министрі қызметін атқарған. Ол Кераланың ең беделді бас министрлерінің бірі деп есептеледі.

Жеке өмір

Ол 1913 жылдың 13 қаңтарында Путуккад, Триссур ауданында Мадативеттил Ахута Менонның (оның құрметіне аталған) және Лекшмикутти Амманың индус Наир отбасында дүниеге келді. Оның жеңішкесі В. В. Рагхаван да Триссур қаласынан шыққан Үндістан Коммунистік партиясының саясаткері болды. В. В. Рагхаван 1996 және 1998 жылдары Триссур сайлау округінен Парламент депутаты болды. Ол Әммини Аммаға үйленді және үш баласы болды, оның ішінде екі қызы мен В. Раманкутти.

Білім

Ол өте қабілетті студент болғандықтан, студенттік өмірінің бар сағатында үлгерім стипендиясымен оқыды және бұрынғы Кочи штатында өткен SSLC емтиханында бірінші орын алды. Ол Шіркеу Миссиясы Қоғамдық Жоғары Мектебінің (CMSHSS, Триссур) түлегі. Триссур қаласындағы Сент-Томас колледжінде орта білімін аяқтағаннан кейін, білімін Тиручираппалли Мадрасындағы Сент-Джозеф колледжінде жалғастырды. Ол академиялық жетістіктері үшін алтын медаль жеңіп, басқа студенттерге үлгі болды. Кейін, Менон Тируваннатпурамдағы Үкіметтік Заң Колледжінде заңды оқып, индуисттік құқықта ең жоғары балл алды. B.L. дәрежесін алғаннан кейін, ол Триссурдың түрлі соттарында заңгерлік тәжірибесін бастады, осы кезеңде көптеген әлеуметтік мәселелерге қатыса бастады.

Саяси өмір

Ачута Менон өзінің саяси мансабын штаттық конгресспен байланысу арқылы бастады және Триссурда өткен конгресс отырысына белсенді қатысты. Кейін ол Кочи раджья пражамандаламның мүшесі болды. 1941 жылы "Еңбек бауырластығы" қозғалысына қатысқаннан кейін Үндістан Коммунистік партиясына қосылды. Менон Үндістан Коммунистік партиясының Орталық комитетінің мүшесі, сондай-ақ оның Атқару комитеті мен Орталық хатшылығының мүшесі болды. Коммунистік партияға тыйым салынған кезде де ол саяси қызметін жалғастырды. Ол көп жылдар бойы түрмеде отырды. Ачута Менон алғаш рет 1940 жылы соғысқа қарсы сөз сөйлегені үшін бір жылға бас бостандығынан айырылды, ал келесісі 1942 жылдың 9 тамызында "Индияны тастаңыз" қозғалысы басталғаннан кейін бір жылдан астам уақытқа қамауға алынды. 1948-1951 жылдар аралығында ол үш жылдан астам уақыт қамаудан қашу үшін "жасырын" өмір сүруге мәжбүр болды.

Коммунистік партияның бөлінуі

Коммунистік партияның бөлінісі кезінде ол Үндістан Коммунистік партиясында (ХКИ) қала берді. Алпысыншы жылдардың соңындағы саяси тұрақсыздық коалициялық саясаттағы жаңа бағыттарға жағдай жасады, бұл штаттың саяси тарихына елеулі әсер етті. Ол бірнеше рет ХКИ-нің мемлекеттік хатшысы болып сайланды және ХКИ-нің Ұлттық кеңесінің мүшесі де болды.

Кераланың бас министрі

1967 жылғы Керала заң шығарушы жиналысына сайлауда оның партиясы «Саптакакси Муннани» атты жеті партиялық одақтың құрамында бақталасты. Е. М. С. Намбудирипад бас министр болып ант берді, бірақ одақтағы ішкі дау-жанжалдарға байланысты 1969 жылы отставкаға кетті. Осыдан кейін КПИ коалициядан шығып, Үндістан Ұлттық Конгресінің сыртқы қолдауымен үкімет құрған шағын фронт құрды. Ачута Менон 1969 жылғы 1 қарашада бас министр болып ант берді. Кераланың ең жақсы бас министрлерінің бірі саналатын ол үшінші Керала заң шығарушы жиналысы таратылғанға дейін қызмет етті. Коалициялық серіктес болған Үндістан социалистік партиясының жарылуы және Конгресс партиясы ішіндегі топтық саясат 1970 жылғы 1 тамызда оның үкіметінің құлауына әкелді. Оның басшылығымен Керала Тәуелсіздікке дейінгі Траванкор Корольдігі мен Мадрас Президенттігі арасындағы келісімді қарастыру барысында Тамилнадпен Муллаперияр бөгеті жөніндегі келісімді жалғастыруға қол қойды. Сала мамандары бұл келісім Кераланың мүддесіне зиян келтірді деп санайды және қазіргі Муллаперияр мәселесіндегі Кераланың қиын жағдайының басты себебі болды. Ол сол кезде Керала жиналысының депутаты болған жоқ, бірақ кейіннен 1970 жылғы сәуірде өткен қосымша сайлауда Коттараккара (Мемлекеттік жиналыс округі) сайлау округінен сайланды. 1970 жылғы ара сайлауда ол тағы да сайланды, бұл жолы ол Триссур ауданындағы Кодакарадан сайланды және 1970 жылғы 4 қазанда бас министр болып ант берді, 1977 жылға дейін қызмет етті. Шри Читтра Тирунал медицина ғылымдары және технология институты Тривандрумда оның кезінде құрылды. Оның министрлігі шамамен жеті жыл бойы билікте болды және жер реформасы заңы, жеке орманды өтемақысыз мемлекеттік меншікке алу, ауыл шаруашылығы жұмыскерлері туралы заң, өнеркәсіптік жұмыскерлерге зейнетақы төлеу, 100 мың тұрғын үй бағдарламасы сияқты маңызды реформалар жүзеге асырылды, сондай-ақ Кераланың индустриализациясына қатысты маңызды қадамдар жасалды. Осы министрлік ғылым саясатын қабылдап, елде ғылыми зерттеулер бойынша бірнеше «Орталықтарды» құрды. Оның кезінде Келтрон және НАТПАК сияқты көптеген мекемелер ашылды. Ачута Менон 1977 жылы белсенді саясаттан зейнетке шықты. Өмірінің соңғы жылдары ол денсаулығымен көптеген мәселелерге тап болды. 1991 жылғы 16 тамызда 78 жасында Тривандрумдағы Шри Читтра Тирунал ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды. Айта кетейік, ол қайтыс болған орын оның кезінде салынған. Оның мәйіті туған қаласы Триссурда мемлекеттік ескертулермен жерленді.

Құрылыс жұмыстары

Ол Кераланың индустрияландыруы мен инклюзивті дамуы үшін көптеген мекемелер құрды. Ғылым, технология, денсаулық сақтау, жоспарлау, тұрғын үй салу, білім беру, әлеуметтік ғылымдар, геология, орманды қорғау, су шаруашылығы, қоршаған ортаны сақтау және тағы да басқа салаларда 50-ден астам мекеме ашылды. Әлеуметтік ғылымдар саласында зерттеу, қоршаған орта және технология институттары, атап айтқанда Даму зерттеулері орталығы, Электрондық зерттеулер және даму орталығы (C DAC Тривендрум), Өңірлік зерттеу зертханасы, Жер ғылымдары зерттеулерінің ұлттық орталығы, Керала орман зерттеу институты, Су ресурстарын дамыту және басқару орталығы (CWRDM) оның Кераланың бас министрі қызметін атқару кезінде құрылды. Ол К. П. П. Намбиарға 1973 жылы Керала мемлекеттік электроника даму корпорациясын (KELTRON) құруға көмектесу арқылы Кераланың өнеркәсіптік дамуына бастама берді. Ол «Аполло» та이어 компаниясын Кералаға әкелуге ықпал етті. Оның қызмет ету кезеңінде штаттың екі мамандандырылған университеті – Керала ауыл шаруашылығы университеті және Кочин ғылым және технология университеті ашылды. Денсаулық сақтау саласында Шри-Читра Тирунал медицина ғылымдары және технология институты, Тривендрум оның министрлігі кезінде құрылды. Оның төрағалығымен екінші Намбудирипад үкіметі құрған Керала мемлекеттік жоспарлау кеңесі одан әрі нығайтылды. Оның ең көп талқыланған және даулы шешімі – Тамил Надумен Муллаперияр тоғанының жалға алу шартын 999 жылға жаңаруы болды. Бұл шешімді оның Кераланың бас министрі болуына дейін екі бас министр қабылдамады. Тамил Наду әлі де жетекшілік етеді және Жоғарғы сотта Керала үкіметінің нашар талабына қарсы сот процесін жеңіп алды, мұнда оның қол қойған жалға алу шарты қолдау көрсетті. Бұл оның таза беделін Керала халқының қауіпсіздігі үшін алаңдауынан туындаған ұят көлеңкесіне түсірді. 1985 жылы ол К. Н. Радж және Лори Бейкермен бірге «Ауылдық даму үшін ғылым және технология орталығы» (COSTFORD) атты коммерциялық емес ұйым құрды.

Әдеби шығармалары

Талантты жазушы, Шри Ахута Менон көптеген кітаптардың авторы болған. Ол негізінен марксизм, коммунизм және Үндістан тарихына қатысты көптеген кітаптар мен мақалалар жазды. Сонымен қатар, ол Х.Г. Уэллстің "Әлем тарихының қысқаша шолуы" еңбегін малаялам тіліне аударған. "Совет елі", "Киссан Падха Пустакам", "Кералам – Сұрақтар мен мүмкіндіктер", "Естеліктердің жағалары", және "Адам өзін-өзі жасайды" (аударма) – оның басқа да белгілі туындылары. Бұдан өзге, ол газеттер мен журналдарға көптеген маңызды мақалалар жазған.