Қызыл Египеттің Ақ Тажы

Кіріспе

Жоғарғы Египеттің ақ тәжі Хеджет – фараондық Жоғарғы Египеттің ақ тәжі. Жоғарғы және Төменгі Египет біріккеннен кейін, ол Төменгі Египеттің қызыл тәжі Дехретпен біріктіріліп, Египеттің қос тәжін – Пшентті құрады. Пшенттегі урейдің басының жанында кобра құдайы Ваджетпен бірге бейнеленген құдай Нехбет кейде ақ тәждің символы ретінде қолданылды.

Тарих

Ақ тәж, қызыл тәжбен бірге, ұзақ тарихқа ие, олардың әрқайсысының бейнелері Династиялық кезеңге дейінгі дәуірге дейін жетеді, бұл патшалық Египет қоғамының негізі болғандығын көрсетеді. Хеджеттің ең ерте суреті Нубиядағы Кустулде табылды деп есептеледі. Джейн Ройдың сөзіне сәйкес, «Уильямс пікірі бойынша, Кустул қорымындағы және онда табылған «патшалық» иконографиясы Накада IIIA кезеңіне жатса, бұл Накада IIIB кезеңіне жатқан Египеттегі патшалық қорымдарынан бұрынғы кезең еді. Алайда, Абидостан алынған жаңа мәліметтер, әсіресе Накада IIIA кезеңіне жататын U зираты мен Uj қабірінің қазбалары, бұл бейнелердің Египетте одан да ертерек пайда болғанын көрсетті». Франк Юрко фараондық иконографияның бейнелері, мысалы, патшалық тәждер, Горус құстары және жеңіс көріністері Жоғарғы Египеттің Накада мәдениеті мен А тобы Нубиясында шоғырланғанын айтты. Ол былай деді: «Египет жазуы Накада Жоғарғы Египеті мен А тобы Нубиясында пайда болды, Дельта мәдениеттерінде емес, онда Батыс Азиямен тікелей байланыс орнатылды, бұл Месопотамияның ықпалы туралы аргументті күшсіздетеді». Дэвид Венгроудың пікірінше, б.з.д. 4-мыңжылдықтың соңындағы А тобының саясаты жеткілікті зерттелмеген, өйткені археологиялық қалдықтардың көп бөлігі Насер көлінің су астында қалған. 2012 жылы Стен Хендрик, Джон Коулман Дарнелл және Мария Гатто Суданмен шектес Египеттің оңтүстік аймағы Асвандағы Наг-эль-Хамдулабтан петроглифтік гравюраларды қазып шығарды, онда қайық процессиясының бейнелері, күн символикасы және ақ тәждің ең ерте бейнесі бейнеленген, оның шамамен мерзімі б.з.д. 3200-3100 жылдар аралығында екені болжамдалады. Нехбет, Нехебеттің (қазіргі Эль-Каб) қорғаушы құдайы, Иераконполис маңында, кейде құрлыбас басы бар әйел түрінде, ақ тәж киген күйінде бейнеленген. Иераконполистің (Египет) құс құдайы Горус (Нехен) көбінесе ақ тәж киген күйінде көрсетілген. Ақ тәждің танымал бейнесі – Иераконполисте табылған Нармер палитрасында, онда Оңтүстік патшасы хеджет киіп, солтүстік жауына жеңіс однымен шыққан. Бірлескен Египет патшалары өздерін Горустың мұрагерлері деп санаған. Хасехемвидің тұсында жасалған құмыраларда патша Горус ретінде ақ тәж киген күйінде бейнеленген. Дешрет (қызыл тәж) сияқты, ақ тәждің бірде-бір мысалы табылған жоқ. Оның қалай жасалғаны және қандай материалдар қолданылғаны белгісіз. Мата немесе былғары қолданылған болуы мүмкін, бірақ бұл тек болжам. Дешрет сияқты, хеджет те шөп, сабан, зығыр, пальма жапырақтары немесе қамыс сияқты өсімдік талшықтарынан тоқылған себет сияқты тоқылған болуы мүмкін. Ешқандай тәж тіпті Тутанхамонның салыстырмалы түрде сақталған патшалық қабірінде де табылған жоқ, бұл тәждердің бір монархтан екіншісіне беріліп отырғанын көрсетеді, сияқты қазіргі монархияларда.

The white crown, along with the red crown, has a long history with each of their respective representations going back into the Predynastic Period, indicating that kingship had been the base of Egyptian society for some time. The earliest image of the hedjet was thought to have been in the Qustul in Nubia. According to Jane Roy, "At the time of Williams’ argument, the Qustul cemetery and the ‘royal’ iconography found there was dated to the Naqada IIIA period, thus antedating royal cemeteries in Egypt of the Naqada IIIB phase. New evidence from Abydos, however, particularly the excavation of Cemetery U and the tomb U j, dating to Naqada IIIA has shown that this iconography appears earlier in Egypt". Frank Yurco stated that depictions of pharonic iconography such as the royal crowns, Horus falcons and victory scenes were concentrated in the Upper Egyptian Naqada culture and A Group Nubia. He further elaborated that "Egyptian writing arose in Naqadan Upper Egypt and A Group Nubia, and not in the Delta cultures, where the direct Western Asian contact was made, [which] further vitiates the Mesopotamian influence argument". According to David Wengrow, the A Group polity of the late 4th millenninum BCE is poorly understood since most of the archaeological remains are submerged underneath Lake Nasser. Stan Hendrick, John Coleman Darnell and Maria Gatto in 2012 excavated petroglyphic engravings from Nag el Hamdulab in Aswan, the extreme southern region of Egypt that borders the Sudan, which featured representations of boat procession, solar symbolism and the earliest depiction of the white crown with an estimated dating range between 3200BC and 3100BC. Nekhbet, the tutelary goddess of Nekhebet (modern el Kab) near Hierakonpolis, was depicted as a woman, sometimes with the head of a vulture, wearing the white crown. The falcon god Horus of Hierakonpolis (Egyptian: Nekhen) was generally shown wearing a white crown. A famous depiction of the white crown is on the Narmer palette found at Hierakonpolis in which the king of the South wearing the hedjet is shown triumphing over his northern enemies. The kings of the united Egypt saw themselves as successors of Horus. Vases from the reign of Khasekhemwy show the king as Horus wearing the white crown. As with the deshret (red crown), no example of the white crown has been found. It is unknown how it was constructed and what materials were used. Felt or leather have been suggested, but this is purely speculative. Like the deshret, the hedjet may have been woven like a basket from plant fiber such as grass, straw, flax, palm leaf, or reed. The fact that no crown has ever been found, even in relatively intact royal tombs such as that of Tutankhamun, suggests the crowns may have been passed from one monarch to the next, much as in present day monarchies.