Мишель Флореаль Шаль: Француз математигінің өмірі мен еңбектері
Michel Chasles
Мишель Шаль: француз математигі, проективтік геометрияны зерттеген. 1837 ж. геометрия әдістерінің даму тарихы туралы маңызды еңбек жариялады. Математика тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз математигі (1793–1880)
French mathematician (1793–1880)
Мишель Флорель Шалес (miʃɛl flɔʁeal ʃal; 15 қараша 1793 – 18 желтоқсан 1880) – француз математигі.
Michel Floréal Chasles (miʃɛl flɔʁeal ʃal; 15 November 1793 – 18 December 1880) was a French mathematician.
Өмірбаян
Ол Францияның Эпернон қаласында дүниеге келген және Париждегі Политехникалық мектепте Симеон Денис Пуассонның шәкірті болған. Алтыншы коалиция соғысында 1814 жылы Паристі қорғау үшін әскерге шақырылды. Соғыстан кейін инженер немесе брокер мансабынан бас тартып, математикалық зерттеулерімен айналысуды жөн көрді. 1837 жылы проективті геометриядағы өзара полярлар әдісін зерттейтін «Геометриядағы әдістердің пайда болуы мен дамуы туралы тарихи шолу» («Aperçu historique sur l'origine et le développement des méthodes en géométrie») атты кітабын жариялады. Бұл еңбек оған зор даңқ пен құрмет әкелді және 1841 жылы Политехникалық мектепте профессор болып тағайындалды, ал 1846 жылы Сорбоннада кафедра иегері болды. Осы кітаптың екінші басылымы 1875 жылы жарық көрді. 1839 жылы Людвиг Адольф Сонкке (Леонгард Сонккенің әкесі) түпнұсқаны неміс тіліне «Геометрия тарихы, негізінен жаңа әдістерге қатысты» («Geschichte der geometrie, hauptsachlich mit bezug auf die neueren methoden») деп аударды. Көп ұзамай, 1841 жылы Чарльз Грейвс ағылшын тілінде «Екінші дәрежелі конустардың жалпы қасиеттері және сфералық конустар туралы екі геометриялық еңбек» («Two Geometrical Memoirs on the General Properties of Cones of the Second Degree and on the Spherical Conics») деген атпен жариялады, оған көптеген түпнұсқа материалдар қосты. Якоб Штайнер бес берілген конустың әрқайсысына жанасатын конустық қималардың санын анықтау мәселесін (Штайнердің конустық мәселесі) қойды, бірақ оған дұрыс жауап бере алмады. Чейзл конустардың дұрыс санын есептеуге мүмкіндік беретін сипаттамалар теориясын жасады (барлығы 3264) (санау геометриясын қараңыз). Ол бірнеше маңызды теоремаларды (барлығы Чейзл теоремасы деп аталады) дәлелдеді. Кинематикада Чейзлдің кеңістіктегі Евклидтік қозғалысты бұрандалы орын ауыстыру ретінде сипаттауы, қатты денелер динамикасы теориясының дамуына үлкен үлес қосты. Чейзл 1864 жылы Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. 1865 жылы ол Копли медалімен марапатталды. Майкл Фаркуардың «Алдау қазынасы» («A Treasury of Deception», Peguin Books, 2005) кітабында айтылғандай, 1861 және 1869 жылдар аралығында Чейзл француз Денис Врен Лукастан 27 000 жалған хаттың бір бөлігін сатып алды. Осы жинақта Ұлы Ескендірден Аристотельге, Клеопатрадан Юлий Цезарға, Мәриям Магдалинадан қайта тірілген Елазарға жазылған хаттар бар, барлығы да жалған орта ғасырлық француз тілінде жазылған. 2004 жылы «Critical Inquiry» журналы Врайн Лукастың (түрмеден) Чейзлге жазған 1871 жылғы «жақында табылған» хатын жариялады, онда Врайн Лукас осы оқиғаларға қатысты өз көзқарасын білдірді, бұл өзі ойлап тапқан нәрсе еді.
He was born at Épernon in France and studied at the École Polytechnique in Paris under Siméon Denis Poisson. In the War of the Sixth Coalition he was drafted to fight in the defence of Paris in 1814. After the war, he gave up on a career as an engineer or stockbroker in order to pursue his mathematical studies. In 1837 he published the book Aperçu historique sur l'origine et le développement des méthodes en géométrie ("Historical view of the origin and development of methods in geometry"), a study of the method of reciprocal polars in projective geometry. The work gained him considerable fame and respect and he was appointed Professor at the École Polytechnique in 1841, then he was awarded a chair at the Sorbonne in 1846. A second edition of this book was published in 1875. In 1839, Ludwig Adolph Sohncke (the father of Leonhard Sohncke) translated the original into German as Geschichte der geometrie, hauptsachlich mit bezug auf die neueren methoden. Shortly thereafter, in 1841, Charles Graves published an English version as Two Geometrical Memoirs on the General Properties of Cones of the Second Degree and on the Spherical Conics, adding a significant amount of original material. Jakob Steiner had proposed Steiner's conic problem of enumerating the number of conic sections tangent to each of five given conics and had answered it incorrectly. Chasles developed a theory of characteristics that enabled the correct enumeration of the conics (there are 3264) (see enumerative geometry). He established several important theorems (all called Chasles's theorem). In kinematics, Chasles's description of a Euclidean motion in space as screw displacement was seminal to the development of the theories of dynamics of rigid bodies. Chasles was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1864. In 1865 he was awarded the Copley Medal. As described in A Treasury of Deception, by Michael Farquhar (Peguin Books, 2005), between 1861 and 1869 Chasles purchased some of the 27,000 forged letters from Frenchman Denis Vrain Lucas. Included in this trove were letters from Alexander the Great to Aristotle, from Cleopatra to Julius Caesar, and from Mary Magdalene to a revived Lazarus, all in a fake medieval French. In 2004, the journal Critical Inquiry published a recently "discovered" 1871 letter written by Vrain Lucas (from prison) to Chasles, conveying Vrain Lucas's perspective on these events, itself an invention.
Салымның қазіргі заманғы бағалауы
1986 жылы Александр Джонс Александриялық Папптың жинағының 7-кітабына түсіндірме жариялады, оған Чейзлз геометриялық әдістер тарихында сілтеме жасаған болатын. Джонс Чейзлз, Папп және Евклид туралы былай дейді:
In 1986, Alexander Jones published a commentary on Book 7 of the Collection of Pappus of Alexandria, which Chasles had referred to in his history of geometric methods. Jones makes these comments about Chasles, Pappus and Euclid:
Чейзлздің Поризмдерді түсінуге қосқан үлесі, оның Евклид кітабының мазмұнын Папп пен Проклдың аз ғана деректеріне сүйене отырып, қалпына келтіргендігі туралы талабының негіссіздігінен көлеңкеде қалады. Бірақ, ол леммалардағы қиылысқан және үйлесімді қатынастардың қайталануын бірінші болып байқады, және осы ұғымдар оның қалпына келтіруінің көп бөлігін құрайды. Сондықтан оның көптеген ойлары Евклидтің кейбіреулерімен сәйкес келуі мүмкін, тіпті қазір олардың қайсы екенін анықтап шығара алмаймыз. Чейзлздің есімі Эйфель мұнарасына жазылған 72 ғалымның қатарында.
Chasles's contribution to our comprehension of the Porisms tends to be obscured by the inherent unreasonableness of his claim to have restored substantially the contents of Euclid's book on the basis of the meagre data of Pappus and Proclus one still turns to Chasles for the first appreciation of the interest in the Porisms from the point of view of modern geometry. Above all, he was the first to notice the recurrence of cross ratios and harmonic ratios in the lemmas, and because these concepts suffuse most of his restoration, it is probable that many of his inventions coincide with some of Euclid's, even if we cannot now tell which they are. Chasles's name is one of the 72 names inscribed on the Eiffel Tower.
Жарияланымдар
М. Часлес (1837) Геометриядағы әдістердің пайда болуы мен дамуы туралы тарихи шолу, бастапқыда Брюссельдегі Хаец баспасынан шыққан, қазір archive.org сайтынан алынды. М. Часлес (1841) Екінші дәрежелі конустардың жалпы қасиеттері және басқа да сфералық коникалар туралы екі геометриялық еңбек, Чарльз Грейвс аударған, бастапқыда Дублинде жарияланған, қазір Корнелл университетінен қол жетімді. М. Часлес (1852, 1880) Жоғары геометрия туралы трактат, Готье Вилларс. М. Часлес (1865) Коникалық қималар туралы трактат, Готье Вилларс, Мичиган университетінен.
M. Chasles (1837) Aperçu historique sur l'origine et le développement des méthodes en géométrie, originally published by Hayez in Bruxelles, now from archive. org. M. Chasles (1841) Two geometrical memoirs on the general properties of cones of the second degree, and other spherical conics, Charles Graves translator, originally published in Dublin, now from Cornell University. M. Chasles (1852, 1880) Traité de Géométrie Supérieure, Gauthier Villars. M. Chasles (1865) Traité des sections coniques, Gauthier Villars, from University of Michigan.