Кіріспе

1930 жылдардың басында социал-демократияға қатысты коммунистік термин. Социал-фашизм – 1930 жылдардың басында Коммунистік Интернационал (Коминтерн) әзірлеген теория, ол социал-демократияны фашизмнің жұмсақ түрі деп қарастырды. Коминтерн капитализмнің пролетариат революциясының алдында тұрған үшінші кезеңге енгенін, бірақ социал-демократтар және басқа да "фашистік" күштер оны тоқтатуға мүмкіндігі бар деп сақты.

Троцкийдің

Леон Троцкий «әлеуметтік фашизм» деген айыптамаларға қарсы шықты. 1932 жылғы наурыз айындағы «Оппозиция бюллетені» журналында ол былай деп мәлімдеді: «Егер фашизм билікке келсе, ол сіздің басыңыз бен денеңізді қорқынышты танктей басып кетеді. [ ] Тек социал-демократиялық жұмысшылармен күрес бірігіп ғана жеңіске жеткізе алады». Алайда, Троцкий сол мақалада социал-демократтармен кез келген ынтымақтастық тактикалық және уақытша ғана екенін, ал социал-демократия соңында революциялық фракция тарапынан жеңіліп, құлатылуға тиіс екенін жазды: Фронт енді фашизмге қарсы бағытталуы керек. Фашизмге қарсы тікелей күрес жүргізетін, бүкіл пролетариатты қамтитын осы ортақ фронт социал-демократияға қарсы күресте, фланктік шабуыл ретінде пайдаланылуы керек, бірақ бұл оның тиімділігін кемітпейді. [ ] Социал-демократиямен немесе неміс кәсіподақтарының басшыларымен ортақ платформа, ортақ басылымдар, тулар, плакаттар болмауы керек! Әрқайсысы жеке-жеке жүріңдер, бірақ бірігіп шабуылдаңдар! Тек қалай, кімге және қашан шабуыл жасау керектігін келісіңдер! Мұндай келісім тіпті шайтанмен де жасалуы мүмкін. [ ] Социал-демократияны сынаудан бас тартпаймыз. Бұрынғыны ұмытпау керек. Барлық тарихи есеп, соның ішінде Карл Либкнехт пен Роза Люксембург үшін есеп беру, Ресей большевиктері жұмысшылар, солдаттар мен шаруаларды жала жауып, қаралап, түрмеге отырғызып, өлтіргені үшін меншевиктер мен социал-революционерлерге көрсеткендей, тиісті уақытта ұсынылады.

Басқа тарихи сын

"Ашық қоғам және оның жаулары" (1945) кітабының бір бөлігінде философ Карл Поппер фашизмнің өрлеуі кезінде коммунистердің әрекетсіздігі деп санаған нәрсені сынап, "фашистік билікті басып алуда ешқашан "коммунистік қауіп" болған емес" деді. Поппер осы дәуірдің кейбір радикалды партиялары демократияның әлсіреуін құптаған, көз жұмып, диктатураны революцияға дейінгі уақытша қадам ретінде қарастырған деп мәлімдеді. Осы пікір бойынша, жасырын диктатура ашыққа шығып, баршаға белгілі болса, көп нәрсе жоғалмайды, керісінше пайда болады; себебі бұл революцияны жақындатады. [Коммунистер] тіпті Орталық Еуропадағы тоталитарлық диктатура жағдайды жылдамдатады деп үміттенді. Сондықтан, коммунистер фашистер билікті басып алғанда күреспеді. (Социал-демократтардың күресетінін ешкім күтпеді). Коммунистер пролетариат революциясының кешіккенін және оны жеделдету үшін қажетті фашистік кезеңнің бірнеше айдан артыққа созылмауы тиіс екеніне сендірді. 1969 жылы бұрынғы коммунист тарихшы Теодор Дрейпер социал-фашизм теориясын ұсынған коммунистердің "басты мақсаты – өздерінен және олардың "оң" жағындағы барлық адамдардан, тіпті социал-демократтардың ең "сол" қанатынан да қанмен бөлініп, шекара салды" деп айтты.