Кіріспе

Dominion Textile Inc. немесе Domtex – 1905 жылы құрылған және 1998 жылы жабылып, қалдықтары сол кезде Джерри Цукер басқарған Америкалық полимерлік тобына сатылған канадалық тоқыма өндіруші.

Тарих

1879 жылы Ұлттық саясат қабылдағаннан кейін, канадалық өндірушілер әлемдік нарықтардан белгілі бір деңгейде оқшауланды, нәтижесінде мақта фабрикаларының саны күрт өсті. Көп ұзамай, өндіріс артығымен шықты, бұл индустрия үшін мәселе туғызды. Ғасырдың басында индустрия нығая түсті және трасттар мен картельдердің басымдығына енді. 1905 жылы Канададағы ең ірі тоқыма компанияларының төртеуі бірігіп, Dominion Textile компаниясын құрды, олардың арасында елдегі тоқыма станоктары мен шпинделдердің жартысынан астамы болды. Бұл компания Канада нарығында монополияға жақын орналасты. Монреальде орналасқан бұл компания Канаданың жетекші компанияларының бірі болды және үкіметпен тығыз байланыста болды. Компанияның өндірісінің көп бөлігі Квебек провинциясының шағын қалаларында және Канаданың басқа да аймақтарында шоғырланды. Көптеген қалаларда фабрика негізгі жұмыс беруші болып табылды. Dominion Textile және оның еншілес компаниясы Montreal Cottons, Слейтер немесе отбасылық жұмысқа алу әдісін қолданды, ол Квебектің ауылдық аймақтарына агенттерді жіберіп, бүкіл отбасыларды фабрикалық қалаларға көшуге ынталандырудан тұрды. Бұл Квебектің өңделетін жеріне қарағанда артық жұмыс күшінің көп болуына байланысты сәтті болды. Жалпы алғанда, Квебек мақта индустриясы 1880 жылдардан бері балаларды жұмысқа тартқан, бірақ заңнамалық актілер мен жұмыс істейтін халықтың көптігі 20 ғасырда ересектердің үстемдігіне қарай баяу өзгеріске алып келді, олардың көпшілігі үйленбеген әйелдер еді. Текстиль фабрикаларының жұмысшыларының көп бөлігі шамамен 16-18 жастағы жас әйелдерден тұрды, олар ата-аналарымен бірге тұрды, олардың көпшілігі де фабрика жұмысшылары болды және отбасының экономикалық бірлігінің маңызды бөлігін құрады. Бұл әйелдер көбінесе жеңіл, жартылай білікті жұмыстармен айналысты және мансаптық өсу мүмкіндігі шектеулі болды. Канаданың тоқыма индустриясы Ұлы депрессия кезінде қатты зардап шекті, нәтижесінде жұмыстан босатулар болды және жұмысшылардың құрамы алғаш рет ер адамдардың басымдығына қарай өзгерді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жағдай күрт өзгерді, өндіріс өсті және әйелдер фабрикаларда жаңа рөлдерді атқарды. Еңбек нарығының тұрақсыздығы мен соғыстан кейінгі Канадалық ереуіл толқыны (онда Онтарионың Виндзор қаласындағы Форд зауытында да ірі ереуіл болды) кезінде 1946 жылдың маусымында Американың Біріккен тоқыма жұмысшылары (UTWA) Квебек провинциясының Валлифилд қаласындағы Montreal Cottons зауытында және Монреальдегі төрт Dominion Textile зауытында ереуіл ұйымдастырды. Соңғы ереуілдер тамыз айында шешілсе, алғашқысы қыркүйекке дейін жалғасты және бүліктерімен ерекшеленді. 1948 жылы экономикалық жағдай күрт өзгерді, өйткені батыс елдері арасындағы тарифтер айтарлықтай төмендеді, ал Dominion Textile АҚШ пен Ұлыбританиядан күшті бәсекеге ұшырады. Dominion Textile-дің нарықтық үлесі 1947 жылғы Канада нарығының шамамен 100% -дан он жылдан кейін 47% -ға дейін күрт төмендеді. Компания құлдырауға жақын болды, бірақ ақырында жаңа жағдайларға бейімделді. Ол Domtex деп қайта аталды және полиэстер өндірісі сияқты жаңа салаларға көшті. Сол кезеңде Квебек ұлтшылдары оны провинцияны бақылайтын ағылшын тілді бизнеске жарқын мысал ретінде қарастырды. 1967 жылы FLQ мүшесі Жан Корбо Монреальдегі Dominion Textile зауытына жасалған шабуыл кезінде бомба мерзімінен бұрын жарылып қаза тапты. 1970-ші жылдары компания Канададан тыс жерлерде бәсекеге түсуге тырысып, шетелге кеңейе бастады. Ол басқа елдердің кішігірім компанияларын сатып алып, жаңа зауыттар салды. 1980 жылдары өркендеген кезеңінде оның 14 000 қызметкері және Канада, АҚШ, Ирландия, Франция, Италия және Тунис елдеріндегі зауыттары болды. Ол көптеген салаларда көшбасшы болып, әлемдегі ең ірі джинс өндірушісіне айналды. 1980 жылдары тоқыма индустриясы қайтадан өзгерді, өйткені Тарифтер мен сауда туралы жалпы келісім (GATT) ережелері күшіне енді, бұл бизнесті төмен жалақылы дамушы экономикалардың бәсекелестігіне ашты. Domtex бейімделуге тырысты. Ол кәсіподақтардан жеңілдіктер алу үшін ұзақ күрес жүргізді және Канададағы зауыттарының жартысын жапты. 1987 жылы ол америкалық алып Burlington Industries компаниясын сатып алуға сәтсіз тырысты, бұл оны әлемдік тоқыма индустриясының жетекшісіне айналдырар еді. 1990 жылдар бойы компания біртіндеп құлдырады және 1997 жылға қарай тек екі зауыты ғана қалды. 1998 жылы Оңтүстік Каролинадағы Polymer Group компаниясы оның қалдықтарын шамамен 600 миллион долларға сатып алды. Оның көптеген өнімдері бір кездері Канадада танымал болды, мысалы, Texmade төсек жиынтығы, Caldwell сүлгілері және Penman іш киімдері.