Кіріспе

Неміс экономисі Карл Генрих Рау (23 қараша 1792 – 18 наурыз 1870) – неміс саяси экономисті.

Ерте мансап

Рау Баварияның Эрланген қаласында дүниеге келген. 1808-1812 жылдары Эрланген университетінде оқыды, содан кейін Privatdozent болып қалды. 1814 жылы ол Геттинген академиясының сауда гильдияларын таратудан туындаған зияндарды қалай жоюға болатыны туралы ең жақсы зерттеуі үшін ұсынған сыйлығын жеңіп алды. Оның кеңейтілген еңбегі 1816 жылы «Über das Zunftwesen und die Folgen seiner Aufhebung» деген атпен жарияланды. Осы жылы оның «Primae lineae historiae politices» атты еңбегі де жарық көрді.

Оқыту және зерттеу

1818 жылы Эрлангенде профессор болды. 1822 жылы Гейдельбергте саяси экономика кафедрасына шақырылып, өмірінің көп бөлігін оқыту және зерттеулермен өткізді. Бірақ ол қоғамдық істерге де белсенді қатысты: 1837 жылы Баден Герцогтығының жоғарғы палатасының мүшесі болып тағайындалды, ал 1851 жылы Англиядағы өнеркәсіптік көрмені зерттеу үшін Zollverein атынан жіберілген комиссарлардың бірі болды. Осы сапардың нәтижесінде Лондон көрмесінде көрсетілген ауыл шаруашылығы құралдары туралы есебі жарық көрді (Die landwirthschaftlichen Geräthe der Londoner Ausstellung, 1853). 1856 жылы ол француз ғылым академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды. 1870 жылдың 18 наурызында Гейдельбергте дүние салды.

Жұмыс

Оның басты еңбегі – «Lehrbuch der politischen Ökonomie» (1826–37), замандас экономикалық білімдерін қамтитын энциклопедия, ол практикалық саладағы мамандарға нұсқау беру мақсатымен жазылған. Үш томдық еңбек сәйкесінше (1) саяси экономика, яғни байлық теориясы, (2) әкімшілік ғылымы (Volkswirthschaftspolitik) және (3) қаржы мәселелеріне арналған. Ол соңғы екеуінің әртүрлі елдердің ерекше жағдайларына қарай өзгеру мүмкіндігін мойындайды, ал біріншісі дәл ғылымдарға жақын және көп жағдайда математикалық тұрғыда зерттелуі немесе түсіндірілуі мүмкін. Экономика саласында ол Адам Смит пен Сейдің жалпы ұстанымдарын қабылдаса да, мемлекеттің экономикалық функцияларын кеңейтуді қолдайды. Осы еңбектің үш бөлікке бөлінуі оның ескі неміс камералистік жазушыларымен тығыз байланысын көрсетеді, ол олардың еңбектерін жақсы білген. Оның әдістемесіне сәйкестігі және әкімшілік салаға назар аударуының нәтижесінде оның трактаты мемлекеттік қызметкерлер үшін өте қолайлы болып табылған және ұзақ жылдар бойы олардың арнайы оқулығы ретінде сақталған. Рошердің айтуынша, ол 1815 жылдан 1848 жылға дейін Германияның жақсы басқарылатын орта мемлекеттерінде экономиканы оқытушы болған. Кітап көптеген рет қайта басылған; 1870 жылы Адольф Вагнердің басылымында ол жаңа кітапқа айналды. Рау ғылыми өмірінің бастапқы кезеңдерінде салыстырмалы көзқарас пен экономикадағы тарихи әдіске бейімделгенімен, ешқашан тарихи экономика мектебіне қосылмаған. Соңына дейін ол осы мектепке қатысты белгісіз жағдайды сақтап, тарихи зерттеуді жедел практикалық мүдделерге бағындырды, ал саясат мемлекеттік әрекеттер аясын кеңейту емес, шектеуге бағытталды. Оның жалпы артықшылықтары – жан-жақты қарастыру, нақтылық, дұрыс бағалау қабілеті; ол статистикалық деректерді жинауда және пайдалануда жоғары шеберлік танытады; ал оның баяндамасы жүйелі және түсінікті.

Басқа басылымдар

Жоғарыда аталған басылымдардан басқа, ол келесілердің авторы болды: Ansichten der Volkswirthschaft, 1821; Malthus und Say über die Ursachen der jetzigen Handelsstockung, 1821; Grundriss der Kameralwissenschaft oder Wirthschaftslehre, 1823; Über die Kameralwissenschaft, Entwickelung ihres Wesens und ihrer Theile, 1825; Über die Landwirthschaft der Rheinpfalz, 1830; және Geschichte des Pfluges, 1845. Рау 1834 жылы «Саяси экономика және полиция ғылымының архиві» журналын құрды, онда ол бірнеше мақала жазды, кейіннен жеке басылымдар түрінде жарық көрді: олардың ішінде Баденнің қарызы, Баденнің Цолльверенге қосылуы, 1852 жылғы жазғы Цолльверен дағдарысы, американдық банктер, ағылшын кедейлер заңнамасы, Листтің ұлттық саяси экономика жүйесі және шаруаның ең кішкентай жер мүлігі туралы мақалалар бар.