Еуропалық тілбурыш (Pleuronectes platessa) – теңіз балығы. Сипаттамасы, түсі (жасыл-қоңыр, қызғылт дақтармен) және дене мөлшері туралы ақпарат. Балықтар, теңіз фаунасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балық түрлері
Species of fish
Еуропалық шапақ (Pleuronectes platessa), көбінесе жай ғана шапақ деп аталады, Pleuronectidae тұқымдасының Pleuronectes туысына жататын теңіздік жалпақ балықтардың бір түрі.
The European plaice (Pleuronectes platessa), commonly referred to as simply plaice, is a species of marine flatfish in the genus Pleuronectes of the family Pleuronectidae.
Сипаттама
Еуропалық шөптің арқа жағында ашық жасылдан қара қоңырға дейінгі терісі бар, үстінде көзге түсетін, бірақ ретсіз орналасқан, қызғылт-сары дақтар шашыраңқы жатыр. Қарын жағы інжу-маржандай ақ. Терісі кішкентай қабықшалармен тегіс. Олар қоршаған ортаның түсіне сәл бейімделе алады, бірақ қызғылт-сары дақтар әрқашан көрінеді. Теріде тікенектер жоқ. Ересектердің пішіні сопақша. Басы салыстырмалы түрде кішкентай, жалпы ұзындығының 25% -ынан кем. Аузы ұшында орналасқан, кішкентай, жоғарғы жақ сүйегі оң көздің төменгі жағына дейін жетеді. Екі көзі де дененің оң жағында орналасқан. Көздердің артындағы сүйекті тізбек – бұл түрдің тағы бір ерекшелігі. Латеральді сызық кеуде қанатының үстінен сәл иіледі. Дорсальді қанат көзге дейін жетеді. Дорсальді және анальді қанаттар құйрық қанатынан алыс орналасқан. Анальді қанатта 48-ден 59-ға дейін жұмсақ сәулелер және оның алдында тірек сүйек бар. Дорсальді қанатта 65-тен 79-ға дейін, кеуде қанатында 10-нан 11-ге дейін, ал іш қанатында 6 жұмсақ сәуле бар. Еуропалық шөп 20 жылға дейін өмір сүре алады және шамамен 50-70 см-ге дейін ең үлкен өлшеміне жетеді, бірақ 78 см-ге дейін және 5,7 кг салмақты жекелеген дарақтар да кездеседі.
The European plaice is characterized, on their dorsal side, by their dark green to dark brown skin, blotched with conspicuous, but irregularly distributed, orange spots. The ventral side is pearly white. The skin is smooth with small scales. They are able to adapt their colour somewhat to match that of their surroundings, but the orange spots always remain visible. The skin lacks any prickles. The outline of adults is oval. The head is rather small and is less than 25% of the total length. The pointed mouth is terminal and fairly small with its maxilla reaching just below the right eye. Both eyes are located at the right side of the body. The bony ridge behind the eyes is another characteristic for this species. The lateral line curves slightly above the pectoral fin. The dorsal fin reaches the eye. The dorsal and anal fins are distant from the caudal fin. The anal fin contains 48 to 59 soft rays and is preceded by a spine. The dorsal fin has 65 to 79 soft rays, the pectoral fin 10 to 11, and the ventral fin six. European plaice can live up to 20 years and will reach its maximum size at about 50 to 70 cm but individuals up to 78 cm and 5.7 kg have been observed.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Еуропалық шпал - Еуропалық шельфтің құмды және лайлы түбінде мекендейтін, көбінесе 10 мен 200 метр аралығындағы тереңдікте кездесетін кең таралған жалпақ балық. Ол Баренц теңізінен бастап Иберия түбегіне дейін, сондай-ақ Исландия және Фарер аралдарының төңірегінде таралған. Оны Жерорта теңізіндегі ихтиологиялық тізімдерде жиі кездестіруге болады, бірақ бұл еуропалық табан балығының жаңылыс анықталған түрлері болуы мүмкін. Ересек балықтар көбінесе терең суларда, ал жас балықтар – сайлар мен құмды жағалаулар сияқты ағын суларда кездеседі. Шпалдар күндіз шөгіндіге көміліп, хищниктерден қорғану және жемтісіне шабуыл жасау үшін ұзақ уақыт бойы қозғалмай тұрады.
European plaice is a common flatfish which inhabits sandy and muddy bottoms of the European shelf, usually at depths between 10 and 200 m. It is found from the Barents Sea down to the Iberian peninsula and around Iceland and the Faroe Islands. It is often reported in ichthyological check lists for the Mediterranean Sea but this is likely to be misidentified specimens of European flounder. Adult fish are generally found in deeper waters whereas young fish are found in shallow waters e. g. estuaries and sandy coasts. Plaice tend to burrow in the sediment during the day and remain stationary for long periods to avoid predators and ambush prey.
Диета
Ол түнде белсенді және полихеттермен, шаябақтармен және екі қабықты ұлулармен қоректенеді. Бір және екі жас аралығындағы жас шошқалар көбінесе креветкаларды жейді.
It is active at night and feeds on polychaetes, crustaceans and bivalves. Young plaice (between 1 and 2 years old) tend to consume mainly shrimps.
Өмір циклі
Солтүстік теңіздегі негізгі шағылысу орындары Оңтүстік шығанағында және ағылшын арнасының шығысында орналасқан. Плейс – шағылысудың басталуына дейін ұрықтылығы анықталатын белгілі шағылыс балықтары. Аналықтары 3-тен 7 жасқа дейін жетіледі, яғни шағылысуға қабілетті болады. Дегенмен, Солтүстік теңізде аналықтардың көпшілігі 3 жасында жетіледі. Жұмыртқалықтардың дамуы тамыздың соңынан қыркүйекке дейін басталады, ал шағылысу желтоқсаннан мамырға дейін жүреді. Әрбір аналық бір ай бойы 3-5 күн сайын жұмыртқалардың партияларын шығарады. Жұмыртқалар шамамен екі аптадан кейін жарылады және планктонмен бірге пассивті түрде қозғалады. Личинкалар планктонмен қозғалып, температураға байланысты 8-10 аптадан кейін метаморфозға ұшырайды, содан кейін құмды жағалаулардың таяз сулы аймағына қоныстанады. Личинкалар кейде жартылай белсенді тасымалдануды көрсетеді. Личинкалар бағытталған ағындарға қарсы жүзе алмайтындықтан, олар су бағанасындағы вертикальді орналасуын өзгерту арқылы қолайлы ортаға жеткізілуін қамтамасыз етеді. Су келгенде немесе тасқын кезінде (су деңгейі көтерілгенде) личинкалар су бағанасына жоғары көтеріліп, құрлыққа қарай тасымалданады. Су кеткенде немесе қайтарғанда (су деңгейі төмендегенде) личинкалар су бағанасынан төмен түсіп, таяз су ағындарымен алысқа тасымалданбайды. Личинкалар қоныстануға қолайлы орынға жеткенде, дене пішінінің метаморфозы жүреді. Бұл 10 күнге дейін созылуы мүмкін. Жақында метаморфозға ұшыраған жас балықтар таяз жағалауға қоныстанады. Ең жас жас балықтар судың ағыны төмендегеннен кейін бір аптаға дейін таяз сулы көлдерге батып, жағалаудың таяз сулы аймағында қалады. Мұндай мінез-құлқының себептері белгісіз. Өмірінің бірінші жылында (балықтар 0+ тобы деп аталатын кезде) жас балықтар терең суларға көшіп кеткенге дейін осы таяз сулы ортада 7 айға дейін (кеңдігіне және/немесе температурасына байланысты) қалады. Кейбір балықтар келесі жылы (I+ тобы) қайта оралады, ал II+ тобындағы балықтар одан да азырақ болады. Алайда, жас балықтардың көпшілігі бірінші жылы көшіп кеткеннен кейін қайта оралмайды.
The main spawning grounds in the North Sea are located in the Southern Bight and in the eastern English Channel. Plaice are determinate spawners in which fecundity is determined before the onset of spawning. Females mature, i. e. are able to spawn, at ages from 3 to 7 years. However, in the North Sea, most females mature at 3 years. Ovary development begins around late August to September with the spawning being from December to May. Each female releases eggs in batches every 3 to 5 days for around a month. The eggs hatch after about two weeks and drift passively in the plankton. The larvae drift in the plankton and metamorphose after about 8 to 10 weeks, dependent on temperature, at which time they settle in the intertidal zone of sandy beaches. The larvae exhibit what is sometimes called semiactive tidal transport. As the larvae cannot swim against the prevailing currents, they make use of their ability to alter their vertical position in the water column to ensure they are transported to suitable habitat. On incoming or flood tides (water level is rising), the larvae move up into the water column and are thus transported towards land. On the outgoing or ebb tides (water level is falling), the larvae move down the water column and are not transported away from the intertidal by the tidal currents. When the larvae have reached a suitable site for settlement, the metamorphosis to the asymmetric body shape takes place. This can take up to 10 days. Recently transformed juveniles settle onto shallow intertidal beaches. The very youngest juveniles will, for a period of up to a week, strand themselves in very shallow pools on the intertidal once the tide has receded. The reasons for this behaviour are not clear. During the first year of life (when the fish are called 0+ group), the juveniles will stay in these shallow intertidal habitats for up to 7 months (depending on latitude and/or temperature), before migrating to deeper waters. Some of these fish will return the next year (when they are I+ group) and even fewer when they are II+ group; however, the majority of juveniles do not return after they have migrated during their first year.
Балық шаруашылығы
Еуропалық шапақтар көбінесе аралас жалпақ балық аулаудың немесе басқа түбіндегі балық аулаудың бір бөлігі ретінде ұсталады. Бұл аулауларда ең көп қолданылатын құралдар – сәулелі тралдар, жүзгіш тралдар және даниялық секіргіш торлар. Олар басқа да балық аулау құралдарымен, мысалы, түбіне қойылмалы желілермен, ұзын жіптермен және қол желілерімен де ұсталады. Еуропалық шапақтың көп бөлігі Солтүстік теңізде ұсталады. Жалпы ұсталған балықтың ең көп көлемі 1985-1990 жылдары шамамен 200 мың тоннаны құрады, қазіргі ұсталымдар көбінесе 120 мың тоннадан кем. 1980-ші және 1990-шы жылдарда бірнеше популяциялар бойынша ұсталымдар басқару ұсынымдарын басып өткеннен кейін, балық аулау қысымы азайтылды және популяциялардың жағдайы жақсарды. Барлық популяциялар ICES анықтаған қауіпсіз биологиялық шектерінде деп есептеледі.
European plaice are generally caught as part of a mixed flatfish fishery or in other groundfish fisheries. The most common gears used in these fisheries are beam trawls, otter trawls and Danish seine. It is also caught in other fishing gears such as bottom set gillnets, longlines and hand lines. The majority of landings of European plaice are caught in the North Sea. Total landings peaked in 1985 1990 when approximately 200 thousand tonnes were landed, current landings are generally less than 120 thousand tonnes. After a period of time in the 1980s and 1990s where landings exceeded management advice for several stocks, the fishing pressure has been reduced and the status of the stocks has improved and all the stocks are considered to be within safe biological limits as defined by ICES.
Тамақ ретінде
Кейде бұл тағам танымал елдерде балық пен картоп фридегі балық ретінде қолданылады. Солтүстік Германия және Дания асханасында шабақ – ең көп жейтін балықтың бірі. Филеленген, қамырмен жабылып, табада қуырылған шабақ ыстық немесе суық күйінде ашық сэндвич ретінде ремулад соусы мен лимон тілімдерімен бірге беріледі. Балық пен картоп фридің бұл түрі көбінесе Дания мейрамханаларында балаларға арналған арнайы ұсыныс ретінде қолжетімді. Үйде пісіруге немесе қуыруға дайын мұздатылған шабақ супермаркеттерде кеңінен сатылады. Жаңа шабақ пеште де пісіріледі.
Plaice is sometimes used as the fish in fish and chips, in countries where the dish is popular. In North German and Danish cuisine, plaice is one of the most commonly eaten fishes. Filleted, battered, and pan fried plaice is popular hot or cold as an open sandwich topping together with remoulade sauce and lemon slices. Battered plaice can also be served hot with french fries and remoulade sauce as a main dish; this fish and chips variant is commonly available as a children's special in Danish restaurants. Breaded frozen plaice, ready to be baked or fried at home, is readily available in supermarkets. Fresh plaice is also oven baked.