Кіріспе
Халықаралық қытай мемлекеттік ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасы, медиа компаниясы, ағылшын тіліндегі телеарна.
CGTN – Қытайдың Пекин қаласында орналасқан мемлекеттік China Global Television Network ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасы. Бұл Қытай Коммунистік партиясының Орталық насихат бөлімі бақылауындағы Қытай мемлекеттік телеарнасының (CCTV) халықаралық бөлімшесі China Global Television Network ұсынатын бірнеше арнаның бірі. CCTV 9 2000 жылдың 25 қыркүйегінде іске қосылды және 2010 жылдың 26 сәуірінде CCTV News деп қайта аталды. 2012 жылдың 6 ақпанында CGTN America іске қосылды. 2019 жылдың 8 қазанында CGTN Europe іске қосылды, оның күнделікті бағдарламалары Вашингтон қаласындағы өндіріс орталығынан басталады. 2012 жылдың 11 қаңтарында Кенияның Найроби қаласында CCTV Africa іске қосылды. CCTV International тобындағы барлық арналар мен бөлімшелер 2016 жылдың 31 желтоқсанында CGTN болып қайта аталды. Қазіргі уақытта CGTN-де төрт студия бар: Пекин (бас кеңсе), Найроби, Вашингтон және Лондон, сондай-ақ әлемнің 70 бюросы бар.
Тарих
CCTV 1979 жылдың 1 қаңтарында, Қытайдың экономикалық реформасы басталған кезде, ағылшын тіліндегі халықаралық жаңалықтар бағдарламаларын қарастыруды бастады. Ағылшын тіліндегі жаңалықтар бюллетендері 1986 жылы CCTV 2 арнасында басталды және 1991 жылдың ақпанында CCTV 4 арнасына көшкеннен кейін шетелдегі көрермендерге қолжетімді болды. CCTV 9 телеарнасы 2000 жылдың 25 қыркүйегінде Қытай бойынша хабар таратуды бастады, бұл елдегі алғашқы толық ағылшын тіліндегі телеарна болды. 2003 жылдың 1 қаңтарында CCTV 9 АҚШ кабелдік нарығына енді, бұл AOL, Time Warner және News Corporation компанияларына Гуандуң провинциясындағы кабельдік жүйелерге қол жеткізуге мүмкіндік берген келісімнің бір бөлігі болды. Алғашқы жылдары CCTV 9 телеарнасы күнінің көп бөлігінде ағылшын тіліндегі жаңалықтар бюллетендерін және мәдени қызығушылық тудыратын бағдарламаларды көрсетті, ал түнгі уақытта Қытайда көбінесе қайта көрсетілімдер эфирге шықты. Оның ең ірі жобаларының бірі – 2008 жылғы Пекин Олимпиадасын жарыққа шығару болды. 2010 жылдың 26 сәуіріне дейін CCTV 9 жаңалықтар, саяхат бағдарламалары және тілдік оқытуды ұсынатын көп салалы арна болды. Сол күні ол CCTV News болып қайта брендтелді, ол тәулік бойы ағылшын тіліндегі жаңалықтар қызметі.
Қайта іске қосу
CCTV 9 арнасының атауы 2010 жылғы 26 сәуірде CCTV News деп өзгертілді. Кейбір хабарлар жаңаша безендірілді, ал жаңа бағдарламалар қосылды. Ағылшын тіліндегі веб-сайты CCTV-нің веб-ағылымымен айналысатын China Network Television (CNTV) компаниясымен басқарылады. 2011 жылдың 1 қаңтарында арнаның бұрынғы атауы CCTV 9, CCTV-нің екі деректілік арнасына берілді.
CGTN
2016 жылдың 31 желтоқсанында арна тағы да CGTN деп қайта аталды, және жаңа бағдарламалар дебют жасады, ал біріншісі – Рэйчел Рубл жүргізген Global Watch бағдарламасы болды.
Ofcom лицензиясының күшін жою
2021 жылдың 4 ақпанында Ofcom CGTN-нің Ұлыбританиядағы хабар тарату лицензиясын кері қайтарып алды. Ofcom Star China Media Limited деп аталатын компанияның CGTN-нің хабар тарату лицензиясын иеленгенін, бірақ "редакциялық жауапкершілігі болмағандықтан" заң талаптарына сай келмейтінін мәлімдеді. Бағдарламаларға China Global Television Network Corporation деп аталатын компанияның бақылау жасауы айтылуда. Регулятор лицензияны осы компанияға беруге мүмкін емес екенін, себебі ол "соңында Қытай Коммунистік партиясының бақылауында, ал бұл Ұлыбританияның хабар тарату заңнамасымен рұқсат етілмейді" деді. Еуропаның көп бөлігінде CGTN арнасының таратылуына Ұлыбритания лицензиясы болғандықтан рұқсат берілді, және CGTN еуропалық басқа елде лицензия алмайынша, ол Еуропаның көп бөлігінде эфирден тоқтатылуға тиіс болды. Ақырында, арна 2021 жылдың наурызында француздық хабар тарату реттеуші CSA арқылы жаңа лицензия алды. Ofcom-ның лицензияны кері қайтаруына жауап ретінде Қытай материктік Қытайда BBC World News-тің көрсетілуіне тыйым салды, ал осыдан кейін RTHK Гонконгта BBC мазмұнының таратылуын тоқтатты.
CGTN Africa
CGTN Africa – бұл CGTN-нің Африкалық жаңалықтарды өндіру орталығы, ол 2012 жылдың 11 қаңтарында Кенияда іске қосылды. CGTN Africa күнделікті жаңалықтар, бизнес және мәдениет бағдарламаларын шығарады, оның ішінде Africa Live, Talk Africa, Global Business Africa және Faces of Africa бағдарламалары CGTN ағылшын тіліндегі жаңалықтар арнасы арқылы көрсетіледі.
CGTN Америка
CGTN America – 2012 жылдың 6 ақпанында хабар таратуды бастаған CGTN-нің Америкадағы бөлімшесі. Штаб-пәтері Вашингтон қаласында орналасқан және Солтүстік және Оңтүстік Америкада бюролары бар. Бұл қызметте американдық және қытайлық журналистер жұмыс істейді, CGTN және CCTV арналары үшін Америкаға қатысты бағдарламалар жасайды. АҚШ Әділет министрлігі CGTN America-ны Шетелдік агенттерді тіркеу туралы заңға (FARA) сәйкес шетелдік агент ретінде тіркелуге міндеттеді, және CGTN America 2019 жылдың 1 ақпанында тіркелді. Тіркелу CGTN America-дан жылдық бюджеті мен меншік құрылымы туралы ақпарат беруді, сондай-ақ хабарлар, жарияланған материалдар мен әлеуметтік желілерде өзін тіркелген шетелдік агент екенін көрсететін мәлімдемелерді қосуды талап етеді. 2019 жылдың 8 наурызында CGTN America FARA-ға тіркелгеннен кейін, оның бас директоры Ма Цзинь және тағы он шақты қызметкер Пекинге қайтарылды.
CGTN Europe телеарнасы
CGTN Europe – CGTN-нің Еуропалық бөлімшесі, негізінен Еуропа бизнесі мен саясатын қамтиды. Оның кеңсесі батыс Лондонның Chiswick бизнес-паркінде орналасқан. CGTN алғаш рет 2018 жылдың қаңтарында кеңсеге көшіп келді және жыл соңына дейін хабар таратуды бастауды жоспарлады, бірақ "жоғарғы басшыларға виза алу және технологияны орнату" сияқты мәселелер оның іске қосылуын 2019 жылдың қазанына дейін ықпалдастырды. Ofcom CGTN телеарнасының лицензиясын жоюына қарамастан, арна стратегиясымен таныс адам "өндіріс орталығына әсер етпейді, [CGTN] тек Еуропа үшін көбірек контент өндіруге қайта бағытталуы керек" деді. CCTV 9-дың алғашқы онжылдығында тағы бір белгілі тұлға – Марк Розуэлл, ол Дашан деп те танымал. Ол CCTV News арнасында "Қытай тілінде саяхат" бағдарламасын жүргізді және Қытайда қатерлі ісік туралы хабардарлықты арттырудағы еңбегі үшін марапатталды. 2019 жылдың 18 қыркүйегінде тәжірибелі британдық теледидар басшысы Ник Поллард CGTN-нің кеңесшісі және консультанты лауазымынан кетті, ол өз кету себебін CGTN-нің 2019-20 жылдардағы Гонконг наразылықтарын жариялау кезінде Ofcom-ның бейтараптық ережелерін сақтамауымен түсіндірді. Ол 2018 жылдың желтоқсанында CGTN-ге қосылған.
Чен Лейдің тұтқындалуы
2020 жылдың тамыз айының ортасында 2012 жылдан бері CGTN телеарнасында бизнес-шоудың жүргізушісі болып жұмыс істеген австралиялық журналист Ченг Лэй Қытай билігі тарапынан ұсталды және 2021 жылдың ақпан айында мемлекеттік құпияларды тарату айыбы тағылды, содан кейін қосымша ақпарат берілген жоқ. Ченг ұсталғаннан кейін, екі австралиялық журналист Қытайдағы ұлттық қауіпсіздік негіздерімен сұраққа алынып, елден қашып кетті. Осының салдарынан, Австралияның бұқаралық ақпарат құралдары соңғы 50 жылда алғаш рет Қытайда жұмыс істейтін журналистерсіз қалды. CGTN өз сайтынан және әлеуметтік желілерден Ченг туралы барлық ақпаратты жойды және оның ұсталуына қатысты ешқандай хабарлама немесе пікір жасамады.
Марапаттар
Каналдың Вашингтон, округ Колумбиядағы хабар тарату орталығы CGTN America "Джен Брикер: When Can't is a Four Letter Word" бағдарламасы үшін «Жаңалықтар мен деректі фильмдер» номинациясы бойынша «Эмми» сыйлығын, сондай-ақ бірнеше «Нью-Йорк фестивальдері» медалін және Ақ үйдің жаңалықтар фотографтары қауымдастығының наградаларын жеңіп алды.
Бәсекеге бейімдік пен цензура
Байқаушылар "CGTN-нің мақсаты – шетелдегі қоғамдық пікірге ықпал ету арқылы, шетелдік үкіметтерді Қытай Коммунистік партиясына қолайлы саясат қабылдауға бағыттау" екенін атап өтті. Зерттеушілер Томас Фирон мен Уша М. Родригес CGTN-нің "әлемдік аренада көрермендердің назары үшін бәсекелесетін, сенімді БАҚ және ішкі саясатта маңызды үкіметтік пропаганда құралы" ретінде екіұшты рөл атқаратынын айтты. Foreign Policy журналындағы Джеймс Палмердің сөзіне қарағанда, RT (бұрынғы Russia Today) және CGTN-нің қарама-қарсы мақсаттары "үңірек стратегияларды көрсетеді: Мәскеу өздеріне пайда келтіретін хаосты қалайды, ал Пекин – өзінің талаптарына сай тұрақты әлемдік тәртіпті". RT-нің солшыл немесе оңшыл бағытқа қарай бұрылуына ешқандай қарсылық жоқ, бірақ Қытайдың мемлекеттік БАҚ-ына "қаттау, ресми бекітілген шеңберде әрекет етуге рұқсат беріледі, ал саяси радикализмнің қаупі тым жоғары", – деп мәлімдеді журналист Хилтон Ип. CGTN, сияқты басқа да қытай мемлекеттік БАҚ-тары да әлі де "редакциялық тұрғыдан бір жақты және пропагандаға толы, сондай-ақ үлкен аудиторияны тарту үшін күресіп жатыр", әсіресе интернет кеңінен қолданылатын, әлеуметтік желілер мен дәстүрлі емес БАҚ түрлерінің пайда болуымен, қоғам "бұрынғыдан да қатал мемлекеттік пропагандаға қарсы көрініс танытуда". Корнелл университетінің профессоры Филип Каннингэм, Қытай Орталық теледидарының ток-шоуларына 100-ден астам рет қатысқан. CCTV America директоры Ма Цзин бұл айыптауларға қарсы арнаны қорғап, басқа жаңалықтар ұйымдары сияқты оқиғаларды өңдейтінін айтты. Ол: "Біз дәстүрлі журналистік құндылықтарды сақтаймыз. Біз үшін дәлдік, объективтілік, шыншылдық және қоғамдық есеп беру ең маңызды, барлық нәрседен жоғары тұрады" деді.
Қиындықтарға және мәжбүрлеп мойындауға қатысы бар
2018 жылдың 23 қарашасында Питер Хамфри есімді британдық корпоративтік тергеуші Ұлыбританияның үкіметтік байланыс реттеушісі – The Office of Communications, немесе Ofcom-ға ресми шағым түсірді. Ол Қытайдың мемлекеттік телеарнасы China Central Television (CCTV) желісі арқылы күштеп мойындауға мәжбүр болғанын, ал бұл мойындау CCTV-нің халықаралық тармағы China Global Television Network (CGTN) арқылы көрсетілгенін айтты. Сондықтан Хамфри пікірінше, Ofcom CGTN-ді кінәлі деп танып, оған Ұлыбританияда хабар тарату қызметін жүргізу құқығынан айыру керек. Хамфри шағымында CCTV-ның екі фильмі, сондай-ақ CGTN-ның Ұлыбританияда көрсеткен фильмдерінің сценарийін және режиссурасын қытай полициясы, қоғамдық қауіпсіздік бюросы жасағанын, ол тұтқын болған кезде азаптауға тең жағдайларда түсірілгенін атап көрсетті. 2013 жылдың тамызында түсірілген мойындаудың бірінде Хамфри темір орындыққа мішкен және болат торға қамалған күйде, қолдарында кісен, түрме жеңішін киген. Бұл оның қылмысқа айыпталар, сотталу немесе сотталғанға дейін болды. Екінші мойындау 2014 жылдың шілдесінде CCTV арқылы түсірілді, бұл жолы тор болмағанмен, ол әлі де түрме жеңішін және кісендерін киген күйде, заңсыз ақпарат жинау бойынша сотталғанға дейін немесе сотталғанға дейін болды. Ofcom шағымды тергеп, егер ережелер бұзылған деп табылса, "қажетті шаралар қолданатынын" мәлімдеді. 2019 жылдың қарашасында CGTN Ұлыбританияның консулдық қызметкері Саймон Ченгтің тұтқында жүргенін және жынысқорлармен араласқанын "мойындаған" видеосын көрсетті. Бір аптадан кейін Ченг Ofcom-ға жаңа шағым түсірді. 2021 жылдың 8 наурызында Ofcom CGTN-ге әділдік, жеке өмірге қатысты құпиялылық және бейтараптық ережелерін өрескел бұзғаны үшін жалпы сомасы 225 000 фунт стерлинг айыппұл салды. Ofcom мәлімдемесінде "Саймон Ченг пен Гуй Минхай бұл адамдарға әділетсіз қаралып, олардың жеке өміріне негізсіз араласылғанын анықтадық" делінген, сондай-ақ телеарна "олардан ақпарат алуға келісім алмағанын" қосты. Бұдан бөлек, "олардың мойындаған сөздерінің сенімділігіне күмән тудыратын маңызды фактілер" екі адамның қамауда болған кездегі сотқа дейінгі "мойындауларын" эфирге шығарған бағдарламадан тыс қалды. Ofcom одан әрі санкцияларды қарастырып жатқанын хабарлады. 2021 жылдың 4 ақпанында Ofcom CGTN-нің Ұлыбританиядағы хабар тарату лицензиясын қайтарып алды, себебі жүргізілген тергеу нәтижесінде лицензия Star China Media-ға тиесілі екендігі және оның CGTN-нің редакциялық саясатына бақылау жасамағаны анықталды. Содан кейін Ofcom CGTN-ге айыппұл салды. Ofcom-ның күшін жою туралы шешімін кері қайтаруға шақыратын ашық хатқа солшыл Morning Star газетінің редакторы Бен Чако, журналистер Джон Пилгер, Джонатан Кук және Керри Энн Мендоза, кинорежиссерлер Оливер Стоун және Кен Лоуч, рэпер және белсенді Lowkey, жазушы және белсенді Тарик Али қол қойды. 2021 жылдың наурызында Австралияның мемлекеттік телерадиокомпаниясы Special Broadcasting Service күштеп мойындау туралы шағымдарға байланысты CGTN және CCTV жаңалықтарын тоқтатты.
Антисемитизмге айыптау
2021 жылдың мамыр айында Пекиндегі Израиль елшілігі 2021 жылғы Израиль-Палестина қақтығысы кезінде антисемиттік жала жариялаған CGTN арнасын "ашық антисемитизм" көрсеткені үшін айыптады.