Кіріспе
XIII ғасырдың әулиесі 1961 жылы Луис Бунуэльдің түсірген Виридиана (biɾiˈðjana) - 1961 жылы Луис Бунуэль режиссерлік және Густаво Алатристе продюсерлік жасаған испандық мексикалық комедиялық драмалық фильм. Ол Бенито Перес Галдостың 1895 жылғы "Халма" романының желісі бойынша жазылған. Фильм 1961 жылы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығының тең жеңімпазы атанды. 2016 жылы испандық кино журналы Caimán Cuadernos de Cine ұйымдастырған 350 сарапшы арасында жүргізілген сауалнамада 227 дауыспен барлық уақыттағы ең жақсы испан киносы деп танылды. Фильмде, жаңадан монах болып келген әйелге өзінің соңғы туысы және негізгі қаржылай қолдаушысы - оқшау қас қарындасы сарайында біраз уақыт өткізуге нұсқау беріледі. Әкесі оны зорлауға тырысады, оны өзімен бірге тұруға көндіреді, содан кейін өзін-өзі өлтіреді. Виридиана мұрасын заңсыз туысымен бөліседі және монах болудан бас тартады. Үйіне кіріп, ұрлық жасағаннан кейін, ұрлықшы әйелді зорлайды. Бұрынғы монах қыз өзінің туған ағасы мен оның сүйіктісімен үштік жасауға келіседі.
1961 film by Luis Buñuel
Viridiana (biɾiˈðjana) is a 1961 Spanish Mexican comedy drama film directed by Luis Buñuel and produced by Gustavo Alatriste. It is loosely based on the 1895 novel Halma by Benito Pérez Galdós. The film was the co winner of the Palme d'Or at the 1961 Cannes Film Festival. In a 2016 poll of 350 experts organized by Spanish film magazine Caimán Cuadernos de Cine, it was voted the best Spanish film of all time, with 227 votes. In the film, a novice nun is instructed to spend some time at the mansion of her reclusive uncle, her last living relative and main financial support. The uncle attempts to rape her, tries to convince her to live with him, and then commits suicide. Viridiana shares his inheritance with an illegitimate cousin, and decides against becoming a nun. Following a home invasion, the heiress is raped by one of the burglars. Saved by her cousin, the former nun agrees to make up a threesome with her cousin and his mistress.
Сюжет
Виридиана соңғы ант бергенге дейін жалғыз туысына, оның білім алуына және асырауына қаржылай көмек көрсеткен ағасына барады. Бұл туысы - Дон Хайме, ол - құрып бара жатқан үйі мен қожалығы бар, Рамона есімді қызметші күтіп отырған адамы. Соңғы түнде Дон Хайме Виридианаға ұқсайтын әйелі үйлену тойында төсекте қайтыс болғанын айтады. Ол Виридианадан өзінің сүйіспеншілікпен сақтап қалған тойлық киімі мен пардасын киюін сұрайды. Ол қызға кофеге есірткі құйып, оны төсекке көтеріп, өзін-өзі ұстай бастағанда, оны зорлаудың алдында тұр. Таңертең ол қызға монастырға қайтып бара алмайтынын айтады, өйткені ол енді пәк емес. Оның жалбарынып, өтірік екенін айтып тұрғанына қарамастан, Виридиана заттарын жинап, қашады. Автобус аялдамасында күтіп тұрған әйелді полиция ұстап алады да, сарайға алып келеді. Дон Хайме өз-өзіне асылып, мұра қалдырып, мүлкін Виридиана мен Хорхе есімді заңсыз ұлына бөліп береді. Ол монах ретінде өмір сүре алмайтынына сенімді болғандықтан, мұқтаж адамдарға көмектесуді шешеді. Ол үйдің сыртында тұратын босқындарды жинап, оларға баспана мен азық-түлік береді. Ол жерге келген Жорж қыз жолдасы Лусиямен бірге ескірген жерлерді және ғимараттарды жөндеуге кіріседі. Сонымен қатар, Рамонамен жасырын қарым-қатынас жасайды. Рустикалық оқшаулаудан шаршап, Жорж жеңгісі келетін Виридианаға қызғанышпен қарайтын Люсия кетеді. Бір күні түнде Хорхе мен Виридиана Рамонамен бірге қалаға жұмыс істеуге барған кезде, қайыршылар сарайға кіреді. Бастапқыда олар заттарды ұрлап алады, бірақ содан кейін "Соңғы кешкі ас" пародиясында "Халлелуя" хорына қойылған топтық суретпен толыққанды банкет өткізуді шешеді. Бұл оқиға мас күйде жыныстық қатынас пен жойылу оргиясына айналады. Иесі қайтып келгенде, қайыршылардың көпшілігі қашады, бірақ екі адам Хорхе мен Виридиананы ұстап алады, оны байлап, біреу Виридиананы пышақпен зорлай бастайды. Екіншісі кезегін күтіп тұрғанда, Хорхе оны шабуылшыны өлтіруге ақшамен көндіреді. Рамона шақырған полиция келіп жетеді. Бірнеше күннен кейін Рамона мен Хорхе оның бөлмесінде жанды музыкаға карта ойнап жатқанда Виридиананы үшеулік жасауға шақырады. Ол есірткіге толғандай күйде өз тағдырына тап болады.
Санатталған аяқталу
Испанияның цензуралық кеңесі фильмнің бастапқы соңына қарсы шықты, онда Виридиана Хорхе бөлмесіне кіріп, артынан есікті ақырындап жабатын көрініс болған. Кейбір кинотарихшылардың пікірінше, жаңа соңы жазылып, қабылданды, ол алғашқысынан ашық емес болғанымен, одан да бұзық деп есептеледі. Бұл жаңа соңы Хорхе, Рамона және Виридиананың үшеуінен құралған қарым-қатынасты білдіреді. Фильмнің көрсетілген нұсқасы Хорхе сөзімен аяқталады: "Сені алғаш көргенімде, мен: "Менің туысым мен мен бірге карталарды ұстап ойнайтын боламыз" деп ойладым".
Қабылдау
Көптеген қазіргі сыншылар «Виридиананы» шедевр деп есептесе де, оның алғашқы қабылдауы мұндай оң болған жоқ. Испанияның кинематографиялық органы оны Канн кинофестиваліне жіберді, онда ол «Алтын пальма» жүлдесін жеңіп алды, бірақ кейін Ватиканның ресми газеті «L'Osservatore Romano» фильмді «құдайға қарсы» деп сипаттады, ал Франсиско Франко үкіметі Испанияда оның көрсетілуіне тыйым салды. Атқарушы продюсер Пере Портабелланың сөзіне қарағанда, испан билігі түпнұсқа негативті жоюға тырысты, бірақ ол шетелдік компанияда болғандықтан, олар пост-өндіріс жұмыстарын жүргізіп, сақтап қалды. Фильм Испанияда 1977 жылға дейін, Франконың қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң ғана шықты, ол кезде Бунюэль 77 жасқа толған еді. Бунюэль өзінің сөзінде, ол «әдейі құдайға қарсы болуды көздемеген, бірақ Папа Иоанн XXIII мұндай нәрселерді меннен жақсы біледі» деді. 2012 жылы «Виридиана» Британдық кино институтының «Sight & Sound» режиссерлер сауалнамасында барлық уақыттағы ең ұлы фильмдердің 37-шісі деп танылды; сыншылар сауалнамасында ол 110-шы орынға ие болды.
Үй бейнесі
Фильм АҚШ-та The Criterion Collection, Австралияда және Жаңа Зеландияда Madman Entertainment ("Directors Suite" лейблі астында) таратылды.