Кіріспе
Асаита () – Эфиопияның солтүстік-шығысындағы қала. 2007 жылға дейін Эфиопияның Афар аймағының астанасы болды. Афамбо аймағында орналасқан, Аймақтың Ауси Расу аймағының бөлігі болып табылатын қаланың географиялық координаталары және теңіз деңгейінен шамамен биіктігі бар. Ауса толық атымен Ауса Гурэле деп белгілі болған, ол Аваш, Рахеита және Ассаб өзендерімен шектесетін тау жынысына негізделген. Хантингфордтың пікірінше, Гурэле термині Эбб көлінен солтүстік-батысқа қарай 90 миль қашықтықтағы төбенің атауын білдіреді. Асаита қысқа мерзімге Адал сұлтандығының және Ауса имаматының астанасы болды, сондай-ақ бас Афар монархиясы – Ауса сұлтандығының орталығы болды, бірақ Аваш-Ассеб тас жолынан оңтүстікке қарай топырақты жолмен орналасқан. 1964 жылы Комболчадан Асаитаға телефон байланысы орнатылған. 2007 жылға дейін осы тас жолдың бойындағы Семера қаласы аймақтың жаңа астанасы болды. Асаитаның оңтүстік-шығысында, Данакил шөлінің оңтүстік жиегінде жиырма тұзды көл орналасқан, олар көршілес Джибутимен шекараға дейінгі аумақты қамтиды. Бұл көлдердің ішінде фламинголарымен әйгілі Гуммаре көлі және Аваш өзенінің құйып ағатын жері – Аббе көлі бар. Орталық статистика агенттігінің 2005 жылғы мәліметтері бойынша, қаланың халқы 22 718 адамды құрайды, оның ішінде 12 722 еркек және 9 996 әйел. 1994 жылғы халық санағы бойынша, қалада 15 475 адам тұрған.
Asaita (; ), known historically as Aussa (Awsa), is a town in northeastern Ethiopia, and until 2007 served as the capital of the Afar Region of Ethiopia. Located in the Afambo woreda, part of the region's Awsi Rasu zone, the town has a latitude and longitude of and an elevation of
Aussa was known by its full known name Aussa Gurêle which was founded upon a rock bound by the rivers Awash, Raheita and Assab. According to Huntingford's opinion the term Gurêle represented the name of a hill 90 miles north west of Lake Abbe. Asaita was briefly the capital of the Adal Sultanate and Imamate of Aussa as well as seat of the Aussa Sultanate, the chief Afar monarchy, but is south by unpaved road from Awash–Asseb highway. A telephone line from Kombolcha to Asaita was in operation in 1964. The town of Semera, a planned settlement situated squarely on this highway, at some point before 2007 became the new capital of the region. To the southeast of Asaita, located at the southern edge of the Danakil Desert, are a group of twenty salt lakes which cover the territory to the border with neighboring Djibouti. These lakes include Lake Gummare, known for its flamingos, and Lake Abbe, the final destination of the Awash River. Based on figures from the Central Statistical Agency in 2005, the town has an estimated total population of 22,718, of whom 12,722 were males and 9,996 were females. According to the 1994 national census, the town had a population of 15,475.
Тарих
Ауса ерте тарихында орта ғасырлардағы қуатты Мора мемлекетімен көршілес болған сияқты. Аусада бір кездері жойылып кеткен Харла халқы өмір сүрді, олардың есімі әлі күнге дейін ауылдық аймақтардағы тайпаларда сақталған. Ауса Афар аймағына тән ерекшелік, себебі ол қазіргі уақытта Афар халқының ауыл шаруашылығымен айналысатын жалғыз аймағы. Ауыл шаруашылығы Харла халқы тарапынан XIV ғасырда енгізілген. Қала сонымен қатар, Харари патшалығының көтерілісшілері үшін пана болғанға ұқсайды. XVI ғасырдың ортасында Ауса Харарда орналасқан Адал сұлтандығының бір бөлігі ретінде мәтіндерде еске алынады. Ауса 1577 жылы Адал сұлтандығының астанасы болған кезде маңызға ие болды. Адалдың құлауынан кейін Ауса имаматы Харарилер тарапынан құрылды және олар Афар аймағының оңтүстік бөліктерін XVIII ғасырда Афардың Мудаито әулеті құлатуына дейін басқарды, кейін олар Ауса сұлтандығын құрды. 1960 жылы Аусаның әртүрлі тегі бар көптеген рулардан тұратыны хабарланды, олардың әрқайсысының Кабирто, Шарифа, Саидо немесе Харара атағы бар діни басшысы болды. Асаита 1954 жылдың тамыз айында және 1998 жылдың қыркүйек айында Аваш өзенінің су тасқынына ұшырады. Сол кезде Афар аймағында жұмыс істеп жүрген Джон Калб екі оқиғаны да үйлестіретін баяндама ұсынады. Калбтың сөзіне қарағанда, Рас Алимира мамыр айында шекарадан өтіп, оның жеңіштісі басқарған Джибутиге қашқан. Бұл қашу, Афарлардың бірнеше маңызды көпірлерге және әскери гарнизондарға жасаған шабуылымен бірге болды, бұл Сұлтанның [Алимираның] қашуына көмектесу үшін жасалған. Афарлардың Тендахо плантациясына жасаған шабуылы және бірнеше жүз тау халқының қаза болуы, сондай-ақ, Ауса халқының Сұлтан қашуға мәжбүр болғаны туралы жаңалыққа спонтанды реакциясы болуы мүмкін. Себебі қандай болмасын, әскерилердің жазалау шаралары болжамды түрде қатыгез болды. Аусаға әскерлер батальоны жіберілді [және] екі күндік шайқас болды, оның барысында Айысайта мен айналасында 1000-ға жуық Афар қаза тапты. Дергтің құлауынан кейін, осы аралықта Афар Азаттық фронтын (ААФ) құрған Рас Алимира ұлы Ханфаде Алимирамен бірге Асаитаға оралды. Алайда, 1995 жылдың 8 қарашасында Эфиопия Халықтық Революциялық Демократиялық Фронтының (ЭХРДФ) әскерлері Ассайитадағы отбасылық үйін қоршап алды, содан кейін атысқаннан кейін Алимираның күзетшілерін жеңіп, үйге кірді, онда олар қару-жарақ және басқа да заттарды тәркіледі. Байқаушылардың пікірінше, Сұлтан мен ААФ-қа қарсы бұл әрекет оның Афар аймағындағы ықпалын азайтуға бағытталған тағы бір әрекет болды. ЭХРДФ-тың бұл топты бақылауына алуға жасаған тұрақты әрекеттеріне қарамастан, ААФ тәуелсіз болып қалды.
Климат
Асаита Афар аймағының орталық бөлігінде орналасқан.