Этьен Леопольд Трувело: Суретші, астроном және зиянды жәндіктер тарихы

Кіріспе

Американдық суретші Этьен Леопольд Трувелот (26 желтоқсан 1827 – 22 сәуір 1895) – француз суретшісі, астроном және әуесқой энтомолог. Ол Солтүстік Америкаға жұмсақ қабықты мольды (spongy moth) әкеліп, таратқанымен белгілі. Бұл мольдің жайылмалы түр ретінде таралуы АҚШ-тың шығыс бөлігіндегі миллиондаған жапырақты ағаштардың қырылуына себеп болды.

Өмірбаян

Трювело Францияның Эна департаментінде дүниеге келген. Жастық шағында саясатқа қатысқан және республикалық көзқарастарды ұстанған. 1851 жылы Луи Наполеон Бонапарттың төңкерісінен кейін ол отбасымен бірге АҚШ-қа қашып кеткен. Олар Бостон қаласының маңындағы Медфорд қаласында (Массачусетс штаты) қоныстанған. Сол жерде ол суретші және астроном ретінде өзін және отбасын асырап отырған. Трювелоның әуесқой энтомолог ретінде де қызығушылығы болған. АҚШ-та жібек өндіретін көбелектер түрлі аурулардың салдарынан қырылуға жақын болған. Трювело Солтүстік Американың жергілікті жібек көбелектері сияқты лепидоптералардың личинкаларына қызығушылық танытқан, олардың жібек өндірісі үшін қолданылуы мүмкін деп сенген. 1860 жылдардың ортасында Трювело Еуропадан бірнеше қоңырау шалу жұмыртқаларын әкелген және үйінің артындағы орманға қоңырау шалу личинкаларын өсірген. Өкінішке орай, личинкалардың бір бөлігі жақын жердегі орманға қашып кеткен. Осы оқиғаға байланысты әртүрлі пікірлер бар. Бір дерек бойынша, ол ықтимал салдарлары туралы ауызша және жазбаша ескертулер бергеніне қарамастан, шенеуніктердің ешқайсысы көбелектерді іздеуге және жоюға көмектесуге дайын болмаған. Екінші дерек бойынша, ол қауіпті білген, бірақ үкімет шенеуніктерімен байланысқа түскеніне тікелей дәлел жоқ. Осы оқиғадан кейін көп ұзамай Трювело энтомологияға деген қызығушылығын жоғалтып, қайтадан астрономияға бет бұрған. Бұл салада ол суретші ретіндегі дағдыларын байқағандарын суреттеу үшін пайдалана алған. Астрономияға деген қызығушылығы 1870 жылы бірнеше сорауларды көрген кезде оянған. Гарвард колледжінің обсерваториясының директоры Джозеф Винлок оның суреттерінің сапасын бағалап, 1872 жылы Трювелоны осы обсерваторияның қызметкері болып жұмыс істеуге шақырған. 1875 жылы ол 26 дюймдік рефракторды бір жыл бойы пайдалану үшін АҚШ Әскери-теңіз обсерваториясына шақырылған. Өмірі бойында ол 7000-ге жуық сапалы астрономиялық суреттер жасаған. Оның ең керемет пастель суреттерінің он бесі 1881 жылы Чарльз Скрибнердің ұлдары басып шығарған. Ол әсіресе Күнге қызығушылық танытқан және 1875 жылы "жасырылған дақтарды" ашқан. 1877 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланған. Суреттерінен басқа, ол 50-ге жуық ғылыми мақалалар жариялаған. 1882 жылы Трювело Францияға оралып, Медон обсерваториясына қосылған, онда ол фотографиямен айналысқан және өзінің бастығы, астроном Жюль Янсенмен қатал бәсекелестікке түскен. Бұл Массачусетс штатының жергілікті үкіметіне қоңырау шалудан туындаған проблеманың ауқымы айқын болмас бұрын болған. Ол Франциядағы Медон қаласында қайтыс болған. Қоңырау шалу қауіпті зиянкес саналған және оны жоюға тырысқан (бірақ бұл әрекеттер сәтсіз аяқталған). Бүгінгі күнге дейін қоңырау шалу АҚШ-тағы ареалын кеңейтіп келеді және басқа жапырақ жейтін зиянкестермен бірге жылдық шамамен 868 миллион долларлық зиян келтіреді.

Trouvelot was born at Aisne, France. During his early years he was apparently involved in politics and had republican leanings. Following a coup d'état by Louis Napoleon Bonaparte in 1851, he fled with his family to the United States. They settled in the town of Medford, Massachusetts, a suburb of Boston, at the address of 27 Myrtle St. There he supported himself and his family as an artist and astronomer. Trouvelot had an interest as an amateur entomologist. In the U. S., silk producing moths were being killed off by various diseases. Trouvelot was very interested in Lepidoptera larvae including native North American silk moths which he believed could potentially be used for silk production. For reasons that remain unknown, Trouvelot brought some spongy moth egg masses from Europe in the mid 1860s and was raising spongy moth larvae in the forest behind his house. Unfortunately, some of the larvae escaped into the nearby woods. There are conflicting reports on the resulting actions. One states that despite issuing oral and written warnings of possible consequences, no officials were willing to assist in searching out and destroying the moths. The other notes that he was aware of the risk and there is no direct evidence that he contacted government officials. Shortly following this incident, Trouvelot lost interest in entomology and turned again to astronomy. In this field he could put his skills as an artist to good use by illustrating his observations. His interest in astronomy was apparently aroused in 1870 when he witnessed several auroras. When Joseph Winlock, the director of Harvard College Observatory, saw the quality of his illustrations, he invited Trouvelot to join the staff there in 1872. In 1875, he was invited to use the U. S. Naval Observatory to use the 26 inch refractor for a year. During the course of his life he produced about 7,000 quality astronomical illustrations. Fifteen of his most superb pastel illustrations were published by Charles Scribner's Sons in 1881. He was particularly interested in the Sun, and discovered "veiled spots" in 1875. He was elected a fellow of the American Academy of Arts and Sciences in 1877. Besides his illustrations, he published about 50 scientific papers. By 1882, Trouvelot had returned to France and joined the Meudon Observatory where he worked with photography and became engaged in a bitter rivalry with his boss, the astronomer Jules Janssen. This was a few years before the magnitude of the problem caused by his spongy moth release became apparent to the local government of Massachusetts. He died in Meudon, France. The spongy moth was considered a serious pest and attempts were underway to eradicate it (ultimately these were unsuccessful). To this date, the spongy moth continues to expand its range in the United States, and together with other foliage eating pests, cause an estimated $868 million in annual damages.