Кіріспе

Американдық романист және сценарист (1901–1960)

Нивен Буш (26 сәуір, 1903 – 25 тамыз, 1991) – американдық романист және «Почташы әрқашан екі рет қоңырау шалады» атты жоғары бағаланған фильм сияқты фильмдердің сценарий авторы. Оның романдарының ішінде «Күндегі дуэль» (1944) және «Калифорния көшесі» (1959) бар. Ол 1942 жылдан бастап он жыл бойы актриса Тереза Райтқа үйленген.

Ерте мансап

Нью-Йорк қаласында туған Буш, жиырма жасында жазушылық жолын бастады, ол Time Magazine журналында (Буштың туысы Бритон Хадденнің құрдасы) жұмысқа орналасқанда. Он жыл өткен соң Голливудқа аттанғанға дейін Буш апталық журналдың редакторы болып көтерілді, сонымен қатар The New Yorker журналында да жұмыс істеді, онда ол танымал американдықтар туралы мақалалар жазды. (Осы мақалалар оның алғашқы кітабына, «Twenty One Americans» атты деректі кітабына енді.) 1932 жылы Нью-Йорктегі журналда жазушы/редактор ретінде өзінің барына жеткенін түсінген Буш, әкесі арқылы таныс болған агент Мирон Селзникпен қайта байланыс жасады, оның әкесі он жылдықтар мен жиырма жылдықтардың басында Миронның әкесі Льюис үшін жұмыс істеген. Мирон Селзник көп ұзамай Бушқа Warner Bros. Pictures студиясында жұмыс тауып берді, содан кейін Буш өзінің алғашқы фильмі, Говард Хоукстің «Көпшілік дауысы» фильмін жазу үшін Лос-Анджелеске кетті. Бұл фильмнің төрт сценарийшісінің бірі болған Буштың аты титрлерде қате жазылған.

Кино мансабы

Отызыншы жылдардың қалған бөлігінде Буш Голливудтың ірі студияларының көпшілігі үшін жұмыс істеді, көбінесе "The Big Shakedown" сияқты B фильмдерінің сценарийлерін жазды. 1938 жылы ол өзінің "Біз О'Лирилер" атты әңгімесіне негізделген "Ескі Чикаго" фильмі үшін "Оскар" сыйлығына ұсынылды, бірақ жеңе алмады. 1940 жылы ол режиссер Уильям Уайлер мен продюсер Сэмюэл Голдвин үшін "Батыс адамы" (The Westerner) сценарийін жазды. Көп ұзамай ол Голдвиннің сюжет редакторы болып жұмысқа орналасты, ол Гари Купер мен Буштың болашақ әйелі Тереза Райт бірге ойнаған "Янкилердің мақтанышы" (Pride of the Yankees) фильмін ұсынды. Энсино төбелерінде өсіп келе жатқан отбасымен қоныстанған Буш роман жазуға кірісті. 1941 жылы жарық көрген "Каррингтон оқиғасы" (The Carrington Incident) романынан кейін, бестселлер болған "Күндегі дуэль" (Duel in the Sun) кітабын Льюис Селзниктің басқа ұлы Дэвид сатып алып, 1946 жылы сол атпен блокбастерге айналдырды. Ол енді сценарийлер мен романдарды жазумен кезектесіп жүрді, олардың көпшілігі бестселлер болды. "Олар үйге оралуды армандайды" (They Dream of Home) атты қайтып келген ардагерлер туралы әңгімесінен кейін "Фуриялар" (The Furies, 1950) фильмі түсірілді, онда Барбара Стэнвик ойнады. Осы кезеңде Буш жазған түпнұсқа сценарийге ие тағы бір танымал фильм – Роберт Митчем мен Тереза Райт ойнаған "Қуылатын" (Pursued) фильмі, ол "нуар" стиліндегі алғашқы психологиялық вестерндердің бірі болды. Шамамен сол уақытта Буш Metro Goldwyn Mayer үшін "Пошташы әрқашан екі рет қоңырау шалады" (The Postman Always Rings Twice, 1946) ноар триллерін бейімдеді.

Кейінгі мансап

1950-жылдардың басында Буш пен Райт ажырасып, Буш Голливудты тастап Солтүстік Калифорнияға кетіп, мал шаруашылығымен айналысып, толық уақыт романдар жазуға берілді. Сол жерде ол төртінші әйелі Карменцита Бейкермен және бесінші әйелі Сюзанна де Санзбен танысты. Буштың соңғы романы – «Титан ойыны» жарыққа шығар алдында ол Сан-Францисконың көрнекті әдеби тұлғаларының бірі және Калифорния университетінің регент профессоры болды. «California Street» романы Сан-Францискодағы газет басылымдары бизнесі туралы, ал атауы қаланың Калифорния көшесінен алынған. Буш «Бүліктің төзімсіз жеңілдігі» фильмінде «Қарлы шал» рөлінде ойнайды, онда Сабинаға (Лена Олин) Томас пен Терезаның қазасы туралы хабарлама келген көрінесте қатысады. Фильм түсірілімі кезінде Буш 84 жаста болды. Буш 1991 жылы 88 жасында жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Ғылыми-зерттеу ресурстары

Нивен Буштың «Калифорния көшесі» қағаздары, 1955–59 жж. (0,5 сызықтық фут) Стэнфорд университеті кітапханаларының Арнайы жинақтар және университет мұрағаттары бөлімінде сақталады.
Нивен Буштың «Калифорниялық джентльмен» қағаздары, 1964–66 жж. (1 сызықтық фут) Стэнфорд университеті кітапханаларының Арнайы жинақтар және университет мұрағаттары бөлімінде сақталады.
Нивен Буштың «Сан-Францискалықтар» қағаздары, 1959–1962 жж. (0,5 сызықтық фут) Стэнфорд университеті кітапханаларының Арнайы жинақтар және университет мұрағаттары бөлімінде сақталады.