Мүгедектер құқығының күрескері Джастин Уитлок Дарт кім?

Кіріспе

Американдық мүгедектер құқығын қорғаушы белсенді Джастин Уитлок Дарт-младший (29 тамыз 1930 – 22 маусым 2002) – американдық белсенді және мүгедектердің құқықтарын жақтаушы. Ол 1990 жылғы «Америкалық мүгедектер туралы заңның» қабылдануына көмектесті, «Мүгедектердің американдық қауымдастығын» (AAPD) бірлесіп құрды және «АДА-ның әкесі» деп есептеледі.

Өмірбаян

Дарт Чикагодағы бай отбасынан шыққан. Оның әкесі Джастин Уитлок Дарт аға – «Дарт Индустриес» компаниясының президенті болған. Оның анасы Рут Уолгрин Дарт – «Уолгрин» желісінің негізін қалаушы Чарльз Р. Уолгрин мен оның әйелі Мертл Уолгриннің қызы болды. Джастинның ағасы Питер Дарт та полиомиелитпен ауырған. Дарт 1948 жылы Хьюстон университетіне түсуге дейін полиомиелитпен ауырды, онда 1954 жылы тарих және білім беру мамандықтары бойынша бакалавр дәрежесін алды; бірақ университет оның денсаулығына байланысты оқытушылық куәлік беруден бас тартты. Қазір университетте Джастин Дарт кіші студенттік қолжетімділік орталығы орналасқан, ол уақытша немесе тұрақты денсаулық мәселелері, физикалық кемістіктері, психикалық аурулары немесе оқуда қиындықтары бар студенттерге арналған.

Белсенділік

Ол кезде бөлінген Хьюстон университетінде оқыған кезінде Дарт нәсілшілдікке қарсы тұру үшін алғашқы студенттік ұйымды құрды. Бітіргеннен кейін Дарт үш жапондық корпорацияны құрған сәтті кәсіпкер болды, бірақ 1967 жылы корпоративтік өмірден бас тартып, өзін мүгедектердің құқықтарын қорғауға арнады, Техас және Вашингтон қалаларында әртүрлі штаттық және федералдық мүгедектер комиссияларында мүше болып жұмыс істеді. 1972 жылы Дарт демократтық көзқарастан республикалыққа ауысты. Ол Дарт отбасының жақын досы болған президент Рональд Рейганның 1973 жылғы Қайта оңалту заңын қайта қарау әрекеттеріне қарсы болды және 1981 жылы президент Рейганнан Ұлттық мүгедектер кеңесінің төрағасының орынбасары қызметіне тағайындалды. Капитолийде Дарт мүгедектердің құқықтарын ілгерілету үшін Конгресс депутаттарының демократтарымен де, республикашылдарымен де тығыз жұмыс істеді, соның ішінде Нью-Йорк қаласынан АҚШ Конгресс депутаты Мейджор Оуэнс, ол 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында АҚШ Өкілдер палатасының Білім беру таңдау комитетінің төрағасы болды, сондай-ақ АҚШ Мүгедектерге арналған заң (ADA) жобасын жасау және оның Өкілдер палатасында қабылдануына дейін өткен қызу пікірталас кезінде де белсенділік танытты.

"Еркіндікке апаратын жол" турнесі (бірінші бөлім)

Ұлттық мүгедектер кеңесінің төрағасының орынбасары болып қызмет еткен кезінде Джастин мен Йошико Дарт өз қаражаты есебінен бүкіл ел бойынша сапар шегіп, мүгедектер мен белсенділермен кездесті. Бұл сапар оларды АҚШ-тың барлық штаттарына жеткізді және Дартс үшін де, кездескен адамдар үшін де маңызды оқиға болды. Дартстың туры кезінде үлкен қалаларда да, кішкентай муниципалитеттерде де қолжетімділік пен әмбебап дизайн әлі де дамып жатқан болатын. Сапарды аяқтау үшін Дартс көбінесе Джастин Дарт пен оның әріптестерінің коляскаларын сыйдыра алатын көлік және тұру орынын іздеуге мәжбүр болды. Олар барған әрбір қалада мұндай мүмкіндіктер болмады. Джастин мен Йошико бұл сапарларды жалғыз жасаған жоқ, көбінесе жергілікті мүгедектерді қолдайтын жандармен, қоғамдық өкілдермен және достарымен серіктестік құрды. Дартспен кездескен көптеген адамдар үшін бұл алғашқы рет еді, біреу оларды мүгедек ретінде үкіметтен және елден не қалайтындарын сұрады. Осы әңгімелердің нәтижесінде Дарт және кеңес мүшелері мүгедектерге ғасырлар бойына жасалған кемсітушілікке соңғы нүкте қоятын ұлттық азаматтық құқықтар заңын әзірледі, ол кейін 1990 жылғы Мүгедектерге қатысты заңға айналды. 1986 жылы Джастин 1973 жылғы Оңалту туралы заңның бір бөлігін басқаруға жауапты АҚШ Білім министрлігінің жанындағы федералдық агенттік – Оңалту қызметтерінің басқармасын басқаруға тағайындалды. Дарттың RSA-дағы қызметі Конгресс тыңдауында агенттікті "қоғамды бейнелейтіндей, әлі де мүгедектерге қатысты ескірген, әкешіл көзқарастарды жеңбеген адамдардың көп бөлігі бар, кең және икемсіз федералдық жүйе" деп сипаттағаннан кейін аяқталды. Ол отставкаға келуі сұралып, одан кейін де мүгедектер саясатындағы маңызды тұлға болып қала берді және 1988 жылы Мүгедектердің құқықтары мен мүмкіндіктерін арттыру жөніндегі Конгресс жұмыс тобының тең төрағасы болып тағайындалды.

While serving as the vice chair of the National Council on Disability, Justin and Yoshiko Dart embarked on a nationwide tour, at their own expense, to meet with activists and individuals with disabilities. This tour, which took them to every state in the U. S., was a significant undertaking for both the Darts and the individuals that were visited. At the time of the Darts' tour, accessibility and universal design still were being developed in major cities and in smaller municipalities. To complete their journey, the Darts often had to find transportation and housing that could accommodate Justin Dart and his colleagues' wheelchairs. There weren't facilities that were readily available in every town that the Darts visited. Justin and Yoshiko did not make these trips alone, often partnering with local disability advocates, community members and friends. For many of the people with whom the Darts met, this was the first time that anyone had ever asked them as individuals with disabilities what they wanted from their government and country. Based on these conversations, Dart and others on the council drafted a national policy that called for national civil rights legislation to end the centuries old discrimination of people with disabilities, what would eventually become the Americans with Disabilities Act of 1990. In 1986, Justin was appointed to lead the Rehabilitation Services Administration, a federal agency under the United States Department of Education tasked with administering portions of the Rehabilitation Act of 1973. Dart's tenure at RSA ended when at a congressional hearing he characterized the agency as "a vast, inflexible federal system which, like the society it represents, still contains a significant portion of individuals who have not yet overcome obsolete, paternalistic attitudes about disability." Though he was asked to resign, Dart remained a functioning figure in disability policy even at the federal level, and in 1988, he was appointed co chair of the Congressional Task Force on the Rights and Empowerment of Americans with Disabilities.

"Еркіндікке апаратын жол" турнесі (екінші бөлім)

The Darts мүгедектік туралы ұлттық диалогты жалғастыру мақсатымен АҚШ-қа тағы бір турне жасады. Достары мен мүгедектердің құқықтарын қорғайтын жандардың қолдауымен олар 50 штаттың бәріне, сондай-ақ Пуэрто-Рикоға, Гуамға және Колумбия округіне сапар шегіп, 30 000-нан астам адам қатысқан қоғамдық форумдар өткізді. Осы тұрақты жақтау және ұзақ мерзімді әңгімелер нәтижесінде Джастин "АДА-ның әкесі" деген атаққа ие болды, себебі ақпарат, байланыстар желісі және талмай еңбек ету АДА заңнамасын жасауға негіз болды. Мүгедектер қауымдастығының көптеген өкілдері, әсіресе Вашингтон, округтердегілер үшін Джастин Дарт – қазіргі заманғы мүгедектер қозғалысының символы және инклюзия, жақтаушылық және көшбасшылықтың идеалдарының бейнесі. Өмірінің соңында, қайтыс болмас бұрын қоғамға жолдаған хатында Дарт былай деп жазды:

Әділдікті және өмірді сүйетін баршаңызды бірігіп, әрбір адамның өзінің өмірін өзі басқаруға, қоғамды басқаруға және өзінің және баршаның өмір сапасын арттыруға мүмкіндік беретін революция жасауға шақырамын.