Кіріспе
Франсис Райанның 2019 жылғы кітабы. "Мүгедектер: қысқартулар және мүгедектерді кемсіту" кітабы 2010 жылдардағы Ұлыбританиядағы мүгедектердің жағдайын зерттейді. Кітапта әлеуметтік жәрдемақыны қысқартудың, жергілікті кеңестерді қысқартудың, әлеуметтік қамсыздандыруды қысқартудың, мүгедектерге салынатын салықтарды арттырудың және қалған әлеуметтік жәрдемақыны тексерудің салдары қарастырылады. Райан әр мәселенің қаншалықты тарағандығын зерттегеннен кейін, осы мәселелерге тап болған мүгедектермен сұхбаттасады. Ол қаржылық қолдау тоқтатылғаннан кейін қайтыс болған адамдарды, тамақ, жылу немесе дәрі-дәрмек сатып ала алмайтын адамдарды және әлеуметтік көмек тоқтатылғандықтан жуына да, киіне де алмайтын адамдарды кездестіреді. Райан тұруға жарамсыз үйлерде тұратын, ауруханаға бара алмайтын, қаржылық себептермен зорлық-зомбылық көрсететін серіктерін тастай алмайтын және күтімді кішкентай балаларына жүктеген мүгедектерді зерттейді. Райан – "The Guardian" газетінің журналисі және өзі де мүгедектер қатарында. "Мүгедектер" атты алғашқы кітабында ол мүгедектерге өз жағдайларын айтуға мүмкіндік беруді, мүгедектердің құқықтары үшін күрестің өткен жетістіктерін көрсетуді және Ұлыбританияда мүгедектердің қиындықтары саяси шешімдердің салдары екенін көрсетуді мақсат етті. Кітап "Нан және раушан" сыйлығына үміткер болды. Сыншылар кітапты жақсы қарсы алды, оның мазмұнының маңыздылығын, тақырыбының өзектілігін және Райанның зерттеулерін жоғары бағалады. 2021 жылдың 2 қыркүйегінде BBC iPlayer-де жарық көрген "Hen Night" атты көркем қысқаметражды фильм кітаптан шабыттанды және Райан мен Виси Врефорд Синноттар жасаған. Фильмде COVID-19 пандемиясы кезінде үкімет қолдауын кері тартып алған жас мүгедек оқытушының тағдыры көрсетілген.
the pejorative term
Crippled: Austerity and the Demonization of Disabled People is a 2019 book by Frances Ryan about disability in the United Kingdom under the 2010s austerity programme. It explores the effects of welfare cuts, local council cuts, social care cuts, increased taxes for disabled people and means testing for remaining welfare provisions. Between research about the prevalence of each issue, Ryan interviews disabled people affected by the issue. She finds people who have died from having financial support withdrawn, people who cannot afford food, heating or prescriptions, and people unable to wash or get dressed due to removal of social care. Ryan researches into disabled people who live in inaccessible housing, who cannot afford visits to the hospital, who cannot leave violent partners for financial reasons and who rely on young children to look after them. Ryan is a journalist for The Guardian and a wheelchair user herself. In Crippled—her first book, published by Verso—she aimed to let disabled people report their own situations, cover past successes of disability rights activism, and show that hardship faced by disabled people in the UK is the result of political decisions. The book received a nomination for a Bread and Roses Award. It was received positively by critics, who praised its message, the importance of its subject matter, and Ryan's research. The fictional short film Hen Night, released by BBC iPlayer on 2 September 2021, was inspired by the book and created by Ryan and Vici Wreford Sinnott. It features a young disabled trainee teacher during the COVID 19 pandemic as the government withdraws her support.
Өмірбаян
Франсис Райан - саясат ғылымдарының докторы атанған журналист; ол "Гардиан" газеті үшін апта сайынғы "Еңбекқор Британия" бағанасын жазады. Ол 2012 жылдан бастап мүгедектік туралы жазуға кірісті. Ол коляскада отырады. Бұған қоса, Райан мүгедектер құқықтары қозғалысының бұрынғы жетістіктерін көрсетуді маңызды деп санады, "ұмит пен тәуелсіздікті" көрсету үшін. Ол сондай-ақ мүгедектерге қаралы қиындықтар саяси шешімдердің салдары екенін, ал олардың болатыны сөзсіз емес екенін көрсетуді қалады. Кітап 2019 жылдың маусым айында Verso баспасынан шықты. Созылмалы ауруының кесірінен Райан кітапты насихаттау үшін сапар шеге алмады, сондықтан ол онлайн іс-шараларда сөз сөйледі. Кітабы туралы телеарнадағы сұхбат кезінде ол продюсердің үйінде күнделікті істерін жасап тұрғанда түсіруді ұсынғанын қабылдамады, себебі ол мүгедек болмағанда одан мұндай сұрақ қойылмас еді деп ойлады.
Қысқаша мазмұны
2010 жылы Ұлыбританияның Камерон-Клегг коалициялық үкіметі мемлекеттік шығыстарды қысқартқан үнемдеу бағдарламасын бастады. Кіріспеде Райан мүгедектерге тигізген осы бағдарламаның тең емес әсеріне және таблоидтық БАҚ-тың оларды қаралаған "жәрдемақы іздеушілерге" баса назар аударғанына тоқталады. Тереза Мэй 2018 жылы «үнемдеу аяқталды» деп мәлімдегенімен, оның үкіметі кесулерді іске асыруды жалғастырды. Райан Джимбобтың мысалын келтіреді, ол үйінің бір бөлмесін ғана жылыта алатындықтан, күнінің көп бөлігін жатын бөлмесінде өткізеді. Бірінші тарау – «Кедейлік» – Сюзанның үнемдеу кезеңіндегі өмірін сипаттайды. 2013 жылға қарай, жаңа бөлме салығы, жергілікті салық және әлеуметтік қызмет көрсету есебінен оның энергия төлемдері бойынша қарызы көбейді, сондықтан ол жылытуды және пешті пайдалануды тоқтатты. 2017 жылға қарай, ол үйден шығуға немесе ас қорыту жүйесіне байланысты қажетті арнайы тағамдарды сатып алуға шамасы келмеді. Ол дәрі-дәрмек сақтауға арналған тоңазытқышты ауыстыру үшін алған микроқаржылық қарызын төлеп жатты. Райан 2022 жылы «Crippled» кітабының авторы және «The Guardian» басылымындағы жазбаларының нәтижесінде Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып тағайындалды.
Сыни қабылдау
The Observer журналында Ивон Робертс «Крипплд» кітабын «мемлекеттік зұлсалымның масштабын толыққанды айыптаушы құжат» деп бағалады, Райанның мүгедектерді қаралап, олардың адам құқықтарын бұзудан назар аудару мақсатындағы әрекетін жоғары бағалады. Financial Times газетінен Алекс Кларк оны Даррен Макгарвидің «Жетімдік сафариі» кітабымен салыстырып, «есте сақталарлық, бірақ аса қажетті» ақпарат екенін айтты. Кларк үнемдеу саясатының мүгедектерге тигізген әсерінің «көп жағдайда жасырылатынын» атап өтті және Райанның «кең көлемді зерттеулерін» мақтады. The Guardian газетіне жазған рецензиясында Элис О’Кифф кітапты «күшті poleмикалық шығарма» және «сенімді дәлелдер келтіретін» туынды деп сипаттады, бірақ кітапты жағдайлық зерттеулер жинағы ретінде ұйымдастыру «poleмикалық үнді жұмсартып, көбірек соғымпаздыққа шақыруы мүмкін» екенін ұсынды. Ал, «Мүмкіндігі шектеулі жандар» Уэльс ұйымының саясат қызметкері Грейс Краузе Райанның зерттеулер мен жеке тәжірибелерді үйлестіруінің «мүгедектердің өзіне дауыс беруге және үнемдеу саясатының салдарынан туған ауыртпалықтың көлемін оқырмандарға жеткізуде тиімді екенін» айтты. Краузе Райанның «әрбір адамның қадірлі өмір сүру құқығын ынталы түрде қорғауын» және «мүгедектерді олардың қалыпты осалдығына байланысты қорғау қажет деген пікірді қабылдамауын» жоғары бағалады. Journal of Social Policy журналынан Ребекка Портер Райанның жағдайлық зерттеулер мен статистиканы біріктіруінің «дағдарысқа адамдық бейне беруге» мүмкіндік бергенін атап өтті. Кітаптың «өте уақтылы және қажетті» екенін айтқан Портер оның рөлін 1984 жылғы Дебора Стоунның «Мүгедек мемлекеті» кітабымен салыстырды, ол мүгедектік және әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесі төңірегіндегі үкіметтік риториканы зерттеген. Алайда Портер кітапта Гордон Браунның лейбористік үкіметі кезіндегі жұмысқа қабілеттілігін бағалау сияқты әлеуметтік жәрдемақыны шектеулерге жеткілікті назар берілмегенін сынға алды. The Progressive газетінен Майк Эрвин осы кітапты 2019 жылдың сүйікті кітабы деп таңдады, оның британдық консерватизмінің мүгедектікке қатысты американдық консервативті саясатына ұқсас екенін айтты. The Independent газеті 2021 жылы кітапты «Халықаралық әйелдер күніне орай өзгеріске шабыттандыратын 8 үздік кітаптың» бірі ретінде ұсынды. Джоанна Уайтхед оның «күшті баяндамасын», «соққыға түсіретін жағдайлық зерттеулерін» және «мүгедектердің қиындықпен жеңіп алған құқықтарының тарихын» мақтады.
Құс түнгі
«Ақсақал» романына негізделген Райан мен Виси Урефорд Синнотт BBC iPlayer үшін 20 минуттық «Hen Night» қысқа фильмін жасады. Ол 2021 жылдың 2 қыркүйегінде шықты. 20 жастағы, ойдан шығарылған мүгедек оқытушы Джессика Ұлыбританиядағы алғашқы COVID-19 карантиніне дейін жоспарланған асығыс қызды күту кешін баяндайды. Ол мемлекеттік қолдауы тоқтатылғанда кездесетін қиындықтарды сипаттайды. Бұл қысқа фильм, Врефорд Синнотт – мүгедектік және үнемдеу туралы пьеса авторы – Райанға «Ақсақал» романын оқығаннан кейін хабарласқаннан кейін туындады. Олар өмірден ләззат алып, тәуелсіздігін сақтау үшін әлеуметтік көмекке мұқтаж жас мүгедек адамды көрсетуді қалады, мүгедектер бақытсыз өмір сүреді және әлеуметтік көмек тек қарттарға арналған деген көзқарасты жою мақсатында. Джессика рөлін мүгедек актриса Никола Чегвин ойнайды. Фильм BBC-нің «Карантиндегі мәдениет» сериясы аясында тапсырылды. The Guardian газеті бұл «Британдық телеарналардың тарихындағы мүгедек әйелдердің басқаруымен жасалған алғашқы туындысы» екенін хабарлады.