Кіріспе
Египеттегі археологиялық орын. Қаср Ибрим (قصر ابريم; Мероит: Pedeme; Ежелгі нубиялық: Silimi; Копт: ⲡⲣⲓⲙ Prim; Латын: Primis) – қазіргі Мысыр мемлекетінде орналасқан Төменгі Нубиядағы археологиялық орын. Бұл орынның тарихы ұзақ, б.з.д. VIII ғасырдан бастап 1813 жылға дейін қоныстанған, экономикалық, саяси және діни орталық болған. Алғашқыда бұл Ніл өзені үстіндегі тік жарға орналасқан маңызды қала болған, бірақ Асван су электр стансасы салынғаннан кейін Насер көлінің көтерілуі, Нубия ескерткіштерін сақтау жөніндегі халықаралық науқанмен бірге, оны аралға айналдырып, шеткі аймақтарын суға батырды. Қаср Ибрим – Асван су электр стансасының су тасқынынан аман қалған Төменгі Нубиядағы жалғыз маңызды археологиялық орын. Су тасқынына дейін де, кейін де археологиялық зерттеулер үшін маңызды орталық болып қала берді.
Qasr Ibrim (قصر ابريم; Meroitic: Pedeme; Old Nubian: Silimi; Coptic: ⲡⲣⲓⲙ Prim; Latin: Primis) is an archaeological site in Lower Nubia, located in the modern country of Egypt. The site has a long history of occupation, ranging from as early as the eighth century BC to AD 1813, and was an economic, political, and religious center. Originally it was a major city perched on a cliff above the Nile, but the flooding of Lake Nasser after the construction of the Aswan High Dam – with the related International Campaign to Save the Monuments of Nubia – transformed it into an island and flooded its outskirts. Qasr Ibrim is the only major archaeological site in Lower Nubia to have survived the Aswan Dam floods. Both prior to and after the floods, it has remained a major site for archaeological investigations.
Тарихқа дейінгі және ежелгі дәуір
Бұл жерде адам қоныстануы ежелгі Египеттің соңғы кезеңінен басталады, бірақ ол орта ғасырларда, аймақ Нобатия епархының мекені болған кезде, ең жоғары деңгейге жетті. Қаср Ибрим – Епархтың жазбаларын қоса алғанда, ең ірі ежелгі Нубия құжаттарының жиынтығының көзі. Бұл орын 1813 жылға дейін, соңғы тұрғындары артиллериялық оқпен қуылғанға дейін пайдаланылды. Бүгінде арал археологтардан басқаларға жабық. Египеттің Нубияға қатысты ықпалы шамамен б.з.д. 2000 жылы египеттіктердің басып кіруімен және аймаққа билігін жариялауымен басталды. Орын Августтың билігінде Гай Петронийдің басшылығымен ішінара қайта жаңартылды. Қаср Ибрим Римнің Асуан аймалын қорғауда маңызды рөл атқарды және б.з. 100 жылға дейін немесе одан кейін де қолда болған болуы мүмкін. Римдік әскери инженерлер салған бұл бекініс сол кезде Ніл аңғарындағы ең мықты бекініс болып есептелді, собордың бір бөлігі мешіт ретінде пайдаланылды. Орын-жайда екі шіркеу сақталған. Тахарка шіркеуі шамамен 542 және 580 жылдар аралығында салынған, бұл оны Нубиядағы ең ерте шіркеулердің біріне айналдырады. Нубиядағы көптеген алғашқы шіркеулер сияқты, ол бұрыннан бар ғибадатханалардың қабырғалары ішінде салынған.
Өнер бұйымдары
Қаср Ибраим тек органикалық қалдықтарымен ғана емес, сонымен қатар осы жерде табылған тоқымалармен де әйгілі. Римдіктер осы жерді жаулаған кезде, сандалдар, тоқымалар және былғары фрагменттері қалдырылған. Ертедегі құжаттар папирусқа жазылған, бірақ қасиетті мәтіндер үшін пергамент артық көрілген. Қағаз Нубияда кең таралған жазу материалы болмаған, XII ғасырға дейін. Әртүрлі мәтіндер табылды, оның ішінде жеке хаттар мен діни құжаттар бар. Бұл құжаттар Қаср Ибраимнің шекаралық қоғам және кең сауда желісінің орталығы ретіндегі маңыздылығын көрсетеді.