Кіріспе

Британдық химик Джеймс Марш (2 қыркүйек 1794 – 21 маусым 1846) – арсенді анықтау үшін Марш сынағын ойлап тапқан британдық химик. Кентте туған ол 1810 жылдардың соңы мен 1820 жылдардың басында Корольдік артиллерияға қосылмас бұрын Вулвичте жұмысшы болып жұмыс істеді. Ол Мэриға үйленді және төрт баласы болды, олардың екеуі нәресте шағында қайтыс болды. Оның қалған қыздары – Лавиния Бития (1821–1896) және Лукреция Виктория (1829–1910).

Ғылыми жұмыс

Марш өзінің атын алған сынақты ойлап тапқаны үшін ең көп танымал болғанымен, ол сонымен қатар Вулвичтегі Корольдік арсеналда қару-жарақ химиясы бойынша лауазым атқарған білікті және тапқыр ғалым болды. Ол миномет снарядтары үшін бұрандалы уақытты қозғалтқышты және 1830 жылы соққылы түтікті жасады. 1832 жылы HMS Castor осы жаңалықтармен өз қаруларын жаңартуды жүзеге асырған алғашқы кеме болды. Олар 1845 жылға дейін әскер үшін бекітілмеді, содан кейін Вулвич жағалау артиллериясы үшін ғана оларды өндіруді бастады. Олар 1866 жылы қолданыстан шықты. Марш 1829-1846 жылдар аралығында жақын орналасқан Корольдік әскери академияда Майкл Фарадейдің көмекшісі болып жұмыс істеді. Марш 1824 жылы дірілдейтін электрлік үзілістің ең алғашқы нұсқасын ойлап тапты. Ол электрмен байланыстырылған және жоғарғы жағында иілгішпен бекітілген тік сымнан тұрды, ал төменгі ұшы екінші электрлік байланыс ретінде қызмет ететін, сынапқа толы шағын ойысқа созылды. Сымның төменгі ұшы сондай-ақ аттың тұмсығы тәрізді күшті тұрақты магниттің полюстері арасына орналастырылды. Электр тогы сым арқылы өткенде, сымның магниттік өрісі тұрақты магнит өрісімен күш тудырады, нәтижесінде сым сынаптан шығып, электр тізбегін үзеді. Магниттік күш болмағанда, сым гравитация күшінің әсерімен сынапқа қайта түсіп, байланысты қалпына келтіріп, діріл циклiн қайта бастайды. 1833 жылы Марш қылмыстық іс бойынша айыптау тарапынан химиялық сарапшы ретінде шақырылды, онда Джон Бодл әкесін мырыш қосылған кофемен улаған деген айып тағылды. Марш күдікті үлгіні күкірт сутегі және тұз қышқылымен араластыру арқылы стандартты сынақ жүргізді. Ол мырышты сары түсті трисульфид ретінде анықтады, бірақ оны қазылар алдына ұсынғанда, ол нашарлап, күдікті жеткілікті дәлелдің болмауына байланысты ақталды. Бұл жағдайға ашуланған Марш әлдеқайда жақсы сынақ әзірледі. Ол мырыш бар үлгіні күкірт қышқылымен және мырышсыз мырышпен біріктіріп, арсин газын шығарды. Газ тұтандырылды және таза металл мырышқа ыдырады, ол салқын бетке жіберілгенде күміс түсті қара шөгінді түрінде көрінеді. Сынақ өте сезімтал болды, ол мырыштың 1 миллиграмның 50-ден бір бөлігін анықтауға қабілетті болды. Ол бұл сынақты алғаш рет 1836 жылы «Эдинбург философиялық журналында» сипаттады.