Кіріспе

2004 жылғы американдық телесериал, Роберт Либерманның режиссерлігімен, Урсула К. Ле Гуиннің трилогиясы негізінде еркін құрылған «Жер теңізінің аңызы» (кейіннен «Жер теңізі» деп қысқартылды) – Sci Fi Channel арнасы үшін түсірілген және 2004 жылы көрсетілген екі бөлімді телефантастикалық мини-сериал. Бұл Урсула К. Ле Гуиннің «Жер теңізі» романдарының бейімделуі. Телеспекльдің сценарийін Гэвин Скотт жазды, ал сериалды Роберт Либерман режиссерлік етті. «Жер теңізінің аңызы» – американдық-канадтық бірлескен туынды, түсірілімі Ванкувер, Британдық Колумбияда өтті. «Жер теңізінің сиқыры» және «Атуанның мазарлары» романдарының сюжеттерін біріктіре отырып, оқиға Гедтің (Шон Эшмор) – күшті, бірақ тәжірибесіз сиқыршының және Тенардың (Кристин Крюк) – жас жыншының, «Атсыз» деп аталатын ежелгі демондық нәсілге қарсы күреске тартылуын көрсетеді. Актерлік құрамында Дэнни Гловер, Изабелла Росселлини, Себастьян Роше және Крис Готье де бар. «Жер теңізінің аңызы» 2004 жылдың желтоқсан айында екі күн қатарынан эфирге шықты. Сериал сыншылар мен түпнұсқа романдардың жанкүйерлерінен көбінесе жағымсыз пікірлер алды және олардан көптеген ауытқулары үшін қатты сынға ұшырады. Бұл ретте, ол жеті «Лео» сыйлығын жеңіп алды және «Primetime Emmy» сыйлығына «Ерекше визуалды эффекттер» номинациясында ұсынылды. Ле Гуин «Жер теңізінің аңызы» шығармашылық процесінен шеттетілгенін және мини-сериалды бекітпегенін мәлімдеді.

Сюжет

Жертеңізінің жерінде Гед есімді жас сиқыршы, қыз туралы көріп, есіктер ашылатынын аңғарды. Ал сол кезде патша Тигат елді билеуді және Есімсіздерді босатуды қалап, олардан өлместің құпиясын үйренуді үміттенеді. Ол Гедтің ауылына шабуыл жасап, пайғамбарлық сиқыршыны (Гедті) іздеуге адамдарды жібереді. Гед алғашқы сиқырын қарт әйелден үйренеді. Шабуыл басталғанда, Гед тұманды сиқыр қолданып, шабуылшыларды тік жардан құлатып, ауылды құтқарады. Бірақ Гед те жардан құлайды. Тигат Бас діни қызметкер Тарды Есімсіздерді босатуға көндіруге тырысады, бірақ ол бас тартады. Патшаның сүйіктісі Коссилдің алдауымен, Тардың қызметшісі Роза, шай ішкен сайын уланады. Огион есімді сиқыршы Гедтің ауылына келіп, оны қайта тірілтеді. Ол Гедке нағыз атын айтып, оны оқуға алады, бірақ Гед тым шыдамсыздық танытады, сондықтан оны Роктегі сиқыр мектебіне жібереді. Мектепте ол Jasper деген бұрынғы оқушымен кездесіп, Vetch есімді біреумен дос болады. Гед өзін көрсету үшін бүркітке айналады. Jasper оны өлгеннен рухты қайта тірілтуге шақырады, соның салдарынан Гед белгісіз күшті босатып алады. Архимаг оны тоқтатар алдында, сол күш Гедке шабуыл жасайды, ол Гедтің күшін жою үшін оны иеленуге тырысатынын айтады. Гед оның нағыз атын тауып, жойғанша жасырынуы керек. Жаспердің көмегімен Тигат сиқыр мектебін басып алады. Ол Архимагқа пышақ тастап, өлтіреді, ал Jasperді жаңа Архимаг етеді. Огионның көмегімен Гед Габбетке қарсы тұрып, оны таспен суға батыруға тырысады, бірақ ол Гедтің сымбаты мен даусымен қашып кетеді. Гедтің өзіне ұқсаған кейіпкері кісі өлтіруге кіріседі, ал Vetch, өзі де сиқыршы, Гедті Геббет иеленбегенін түсінгенше қуалайды, сосын оны бірге аңдауға бел буады. Оларға Орм Эмбар атты айдаһар шабуыл жасайды, бірақ Гед айдаһардың нағыз атын қолданып, оны байлап, үш сұрақ қояды. Бірінші сұрағын қате жібереді, бірақ екіншісі арқылы Геббеттің орнын біледі. Айдаһар оған Бейбітшілік Амулетінің екі бөлігін қайдан табу керектігін айтады, егер олар біріккенде Жертеңізі құтқарылатын болады, бірақ Гед одан жынның нағыз атын сұрай алатын еді. Сонымен қатар Тар, өзінің орнына Тенарды тағайындайды және оған Есімсіздерді босату сиқырын айтады. Коссил Розаны өлтіріп, Тенарды айыптап, түрмеге қамауға себеп болады. Гед пен Vetch аждаһардың жұмбағын шешу үшін Рокке қайта оралады. Архимаг Тигаттың шабуылынан аман қалғандықтан, жаза ретінде нағыз Жасперді ауылдың ақымағына айналдырады. Олар Гед пен Vetchті Атуандағы Есімсіз қабірлерді ашуға жібереді, бірақ Гед тұтқындалып, Тардың алдына әкелінеді, ол оны зұлым сиқыршы деп қате ойлайды. Лабиринтте Гед Тенардың жанындағы камерада қамалады. Олар бір-бірін таниды және көріп тұрғандарынан біледі. Тар өлім алдында қателескенін түсінеді. Коссил Тенарды сиқырды айтуға мәжбүрлеуге тырысады, бірақ сәтсіз болады, сондықтан Тигат Коссилді өлтіріп, Тенарды Есімсіздердің қақпасына дейін ертеді. Vetch қабірді бірінші тауып, Геббет оны алып кетеді. Гед лабиринтте Тигатпен кездесіп, онымен күреседі, бірақ қабірге қашып үлгереді. Ол Геббетпен кездеседі және оның нағыз аты өзінің ішкі қараңғылығы екенін түсінеді. Жын Гедке сіңіріліп, оны толықтырады және Тигатқа қарсы күш береді. Тигат Тенарды Есімсіздерді босатуға мәжбүрлеуге тырысады, бірақ ол сенімінен айнымай, бас тартады. Гед Тенарды оларды босатуға шақырады. Ол оған сеніммен көздеріне қарауын айтады. Ол сиқырды оқып, Есімсіздерді босатады. Есімсіздер Тигатты аспанға алып, сосын ұшып кетеді. Гед кілттің бір бөлігі амулеттің екінші жартысы екенін айтады. Бейбітшілік амулеті толықтырылып, Есімсіздерді жарқын жарықпен жойып, Жертеңізіне бейбітшілік қайта оралады. Гед жеңіске жетіп, Тенармен бірге тұрады және олар сүйіседі.

Өндіріс

Сериал Hallmark Entertainment компаниясы, Bender Brown Productions компаниясымен бірлесіп жасалды. Ол Гавин Скотт (Авалонның тұмандығы) Earthsea романдары негізінде Роберт Хальми аға (Мерлин, Гулливердің саяхаттары, Жануарлар фермасы), Лоуренс Бендер (Килл Билл, Pulp Fiction) және Кевин Келли Браун (Росвелл) атты атқарушы өндірушілер үшін бейімделді. Сериал Канаданың Британдық Колумбиясы, Ванкуверде түсірілді.

Сыни қабылдау

Шағын сериалды қарастырып, "The Ultimate Encyclopedia of Fantasy" кітабы "Жер теңізінің аңыздары" Ле Гуиннің романдарының мәнін мүлдем түсінбегенін, кітаптардың барлық нәзіктігін, айырмашылығын және сұлулығын жойып, олардың орнына жалықтыратын клишелерді, ауыр стереотиптерді және аса қолайсыз "эпикалық" соғысты енгізгенін мәлімдеді. "Морья" веб-сайтындағы "Жер теңізінің аңыздары" туралы шолуда "Жер теңізі телеарнадағы бос орынды толтырғандай сезіледі. Кітаптарда Урсула Ле Гуин тереңдігі мен мәдениеті бар әлемді құруға көп уақыт жұмсады, бірақ бұлдың ешқайсысы шағын сериалда сақталған жоқ" делінген. Шолуда сондай-ақ "Жер теңізінің аңыздары" "саспақ және немқұрайлы режиссураланған" және диалог "өте ұятты, дөңгелек және көбінесе шыдамсыз жаман" екені айтылды.

Автордың жауабы

Ле Гуин, миникар сериясы негізделген романдардың авторы, материалды дамытуға немесе өндіріске қатыспады. Ол өзінің туындыларының осы бейімделуіне, соның ішінде «Ақтандырылған Жертеңізі» және «Франкенштейннің Жертеңізі» сияқты көптеген сын-ескертпелер жазды. Ол Жертеңізі құқықтарын сатқан кезде, оның шарты оған «консультанттың стандартты мәртебесін» бергенін айтты, — яғни продюсерлер қалағанындай түсіндіріледі, көбінесе ештеңе де емес. Ле Гуин Sci Fi Channel-ды өзінің кітаптарын «бұзды» деп айыптады және олардан нәсілдің «маңызды элементін» алып тастады. Ол миникар сериясының сценарийін қарағанда, «продюсерлер кітаптардың мазмұнын түсінбегенін және оны білуге ниеттемегенін» мәлімдеді. Олардың ниеті тек «Жертеңізі» атауын және кітаптардан алынған кейбір сахналарды жалпы магиялық фильмге пайдалану, зорлық-зомбылыққа негізделген мағынасыз сюжет құру болды.