Кіріспе
Oriental City) – Англияның Солтүстік Лондондағы Колиндейл қаласында орналасқан ірі сауда орталығы. Ол бастапқыда Жапонияның «Яохан» сауда компаниясымен «Яохан Плаза» деп аталған сәнді жапон сауда орталығы ретінде салынған. 1997 жылы «Яохан» банкротқа ұшырағаннан кейін орталық әртүрлі шығыс тағамдары мен тауарында маманданған, төмен деңгейдегі сауда орталығына айналды, сонымен қатар Шығыс Азия қауымдастығы үшін денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер ұсынды. 1993 жылы ашылған 141 000 шаршы фут (шамамен 13 000 шаршы метр) көлемді кешен 399 Эджварь жолында, арнайы тұрақ пен екі қабаттан тұрды. «Яохан Плаза» ретінде сауда орталығы жапон тағамдарын және мәдениетін Лондонда насихаттауда қысқа, бірақ маңызды рөл атқарды. Кейін «Oriental City» ретінде ол Лондонның «нағыз Қытай ауданы» деп танылды. 2006 жылы «Oriental City» апта сайын шамамен 10 000 келушіні қабылдады. Кешен 2008 жылдың 1 маусымында қайта құру мақсатында жабылды және бірнеше иесі ауысқаннан кейін 2014 жылдың тамызында бұзылды. 2017 жылдың шілдесінде сол жерде кішкентай «Bang Bang Oriental Food Hall» ашылды, онда 32 тамақ стенді, массаж және косметологиялық процедуралар, сондай-ақ дүкендер мен мәдени орталық орналасқан.
Өмірбаян
1980 жылдары жапон экономикасының қарқынды өсу кезеңінде көптеген жапондық компаниялар Ұлыбританияда өкілдіктер мен серіктестіктер ашты. Honda 1979 жылы British Leyland компаниясымен серіктестікке келді, ал Nissan 1986 жылы Дерби қаласында алғашқы еуропалық зауытын құрды. Бұл әрекеттер Ұлыбританияда тұратын жапон халқының санының айтарлықтай өсуіне әкелді. Англо-жапондық байланыстардың жаңадан жандануы 1991 жылғы Жапония фестивалімен жемісті аяқталды. Төрт айға созған бұл фестиваль бүкіл Ұлыбританияда кабуки және нох сияқты дәстүрлі жапон өнерлерімен қатар, заманауи жапон рок музыкасымен де тойланды. Осы кезде жапондық Yaohan сауда желісі Лондонда ірі сауда орталығы ашуды жоспарлай бастады. Yaohan жоспарланған сауда орталығының аймағында 40 мыңнан астам жапонның тұратынын есептеді, сондай-ақ 1991 жылғы Жапония фестивалін Жапонияға деген қызығушылықтың артуын көрсететін дәлел ретінде келтірді.
Ашылу
Яохан Колиндейлдегі жапон тақырыбындағы сауда орталығының құрылысына 50 миллион фунт стерлинг (2021 жылы 87 миллион фунт стерлинг) инвестициялады. Ашылуды насихаттау үшін Чин Дон Цушинша тобынан келген Чиндония бишілері Жапониядан арнайы шақырылды. Яохан Плазасында үлкен кіреберіс залы болды, ол ағаш қаңқамен тіреліп тұрған, дәстүрлі черепицамен жабылған үлкен салтанатты ту мен түйінге ие болды. Солтүстік қанаты бір қабатты, онда толыққанды жапондық супермаркеті мен азық-түлік алаңы орналасқан. Супермаркетте жапон тағамдарының кең ассортименті сатылды, оның ішінде жапондық құрғақ тауарлардың толық жиынтығы, жаңа суши және обенто, балық, сондай-ақ якинику және шабу-шабу сияқты тағамдарға арналған жапон стиліндегі еттер бар болды. Бірақ бұл тауарлар Лондон орталығындағы кішірек жапондық дүкендерден 10-20% арзан болды. Мино, Гифу қаласынан келген қолөнершілер жұбайы «Utsuwa no Yakata» дүкенін ашты, онда жапондық фарфор және үстел жиындары сатылды. Бас зал кейде антиквариат сияқты қосымша импортталған тауарлар сатылатын жәрмеңкелерге ұйымдастырылды. Сондай-ақ, мұнда автомобильдер сатылып, кимоно сияқты жапон мәдениетінің көрмелері ұйымдастырылды. «Яохан Плаза» Лондонның жарнама басқарушысы Миюки Хаззард клиенттердің 70% жапондықтар екенін мәлімдеді. Яохан жергілікті такси қызметімен келісім шарт жасасты, оған сәйкес, жапон тілінде қызмет көрсету және көбінесе үй шаруасындағы әйелдер болған клиенттерді қысылмайтын жағдайда тасымалдау үшін әйел жүргізушілер тағайындалды. Яохан Плазада 190 қызметкер жұмыс істеді, олардың барлығы жапондық компанияға тән таңертеңгі ритуалдарға қатысуға міндетті болды, соның ішінде компания әнін орындау да осы ритуалдың бір бөлігі болды. Азия бойынша кеңейтуге бағытталған Яохан компаниясының күшті назары 1997 жылғы Азия қаржы дағдарысына осалдық тудырды, нәтижесінде компания сол жылы банкротқа ұшырады. Осының салдарынан, Лондон сауда орталығы 1997 жылдың қазан айында жаңа малайзиялық иелеріне сатылды, бұл жапондық бағыттан алшақтауға әкелді. «Abeno» окономияки дүкенінің иелері Лондон орталығында қайта ашылды және кейіннен Мишлен жұлдызымен марапатталды. Яохан Плазада құрылған көптеген жапондық мейрамханалар Лондон қаласына тарады және бүгінге дейін жұмыс істеп келеді, олардың ішінде Рамен Сето да бар. Үйге керек-жарақтар дүкенін басқарған жұбайлар ақырында «Doki» деп аталатын жапондық үстел жиындарын импорттаушы компаниясын құрды. Орталықты малайзиялық иелер сатып алғаннан кейін, онда үлкен шығыс супермаркеті болды, ол қазір Бейсвотерге көшірілді, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азияның әртүрлі аймақтарынан тағамдар ұсынатын азық-түлік алаңы болды. Азық-түлік алаңында малайзиялық, тай, вьетнамдық, қытай, корей және жапон тағамдары, соның ішінде бэнто қораптары, суши, рамен және түрлі азиялық десерттер ұсынылды. Азық-түлік алаңы айналасындағы кеңселерде жұмыс істейтін адамдар мен Солтүстік Лондон қауымдастығы арасында өте танымал болды және демалыс күндері көбінесе тығырылыс тудыратын. Азық-түлік алаңы кешендегі бірқатар шығыс мейрамханаларымен толықтырылды, олардың көпшілігі жоғарғы қабатта орналасқан. Кешенде екі дим-сам рестораны, Сычуань рестораны және «шешесіңше же» рестораны болды. Сыртта дюран мен сатай сататын дүкендер болды. Азық-түлік дүкендерінен басқа, кешенде бірқатар шағын дүкендер мен сауда орындары да болды. Тарихында дүкендердің айналымы жоғары болды, соның ішінде Utsuwa No Yataka жапондық үстел жиындары дүкенінен басқа, барлық бастапқы арендаторлар 2003 жылға дейін кетіп қалды. Орталық жабылар алдындағы кезеңде сатып алушылар тігінші, зергер, шаштараз, косметика дүкені, қытай медицинасы дүкендері, жекпе-жек өнерінің дүкені, үлкен жиһаз дүкені және Sega Park ойын алаңына баруға мүмкіндік алды. Орталық Шығыс қауымдастығы үшін маңызды орын болды және әртүрлі Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің мәдени ерекшеліктерін насихаттауға арналған апталық шараларды өткізді. Бұл шаралар әдетте түрлі сахналық өнерден және сол елдің ерекше ас-суын насихаттаудан тұрды.
Ұсынылған қайта құру және жабу
2006 жылдың қарашасында Oriental City-ді құрылыс салушы Development Securities сатып алды, ол орталықты бұзуды және оны B&Q, тұрғын үйлер мен бастауыш мектеппен ауыстыруды жоспарлады. Бұл жеке бизнес-мәміле, иелерінің, Шығыс Азия қауымдастығының кешігулерімен, петициялармен және тіпті Қытайдың бас консулы мен «Арсеналдың» бұрынғы футболшысының араласуымен қиындыққа тап болды. Құрылыс салушы кешенді 2008 жылға дейін жаба алмады, сол кездегі әлемдік экономикалық дағдарыс қайта құру жоспарларын іске асыру мүмкіндіктерін төмендетті. 2006 жылы құрылыс салушылар Oriental City-дің қазіргі арендаторларына жаңа жобада да олардың бизнесін жалғастыруға мүмкіндік беретінін мәлімдеді; бірақ арендаторлар кеңеспеу салдарынан бұл ұсынысқа қарсы шықты. Арендаторлар жаңа кешенді салуға 9 жылға дейін уақыт кететінін, ал Development Securities қайта құрудың 3 жылға соғатынын мәлімдеді. Көптеген арендаторлар бизнесін тіпті уақытша көшіру кезінде де сақтап қалуға сенімсіздік білдірді. Бизнес мәселелерінен бөлек, Шығыс Азия қауымдастығы кез келген қайта құрудың маңызды қоғамдық орталықты жоюмен қатар жүретінінен қорқады. Арендаторлар 2006 жылдың 21 қарашасында Брент қалалық әкімдігіне наразылық білдіру үшін бір күнге бизнесін жапты, өзінің «екінші дәрежелі азаматтар» сияқты қаралатынын сезінді. Арендаторлардың қиын жағдайына Орталықтың көп жылдық келушісі, «Арсеналдың» бұрынғы футболшысы Йан Райт қолдау көрсетті. Ол 2006 жылдың желтоқсан айының басында Лондонның сол кездегі мэрі Кен Ливингстонның жоспарлау бөлімінің қызметкерлерімен кездесіп, қайта құру жоспарларына қарсылық білдірді. 2007 жылдың ақпан айында Қытайдың бас консулы Лондон мэріне жобаға қатысты «терең алаңдаушылығын» білдіріп, ұсынысты түзетуді сұрады. Петициядан кейін Oriental City кем дегенде 2008 жылдың мамыр айына дейін ашық болады деп хабарланды. Орталық 2008 жылдың 1 маусымында сағат 19:00-де жабылды, соңғы күні мыңдаған адамдар Oriental City-ді соңғы рет көруге жиналды. 2008 жылдың 31 шілдесінде Development Securities бұл жерді жаңа құрылыс салушы B & S Homes компаниясына 68 миллион фунт стерлингке сатты. Сатып алушылар 16 миллион фунт стерлинг депозит төледі, бірақ сатып алуды аяқтау үшін қажетті 52 миллион фунт стерлинг таба алмады. Олардың депозиті жоғалды, ғимарат қайтадан Development Securities-тің меншігіне өтті және ағымдағы экономикалық жағдайда одан әрі ілгерілеу күмәнді болды. Нәтижесінде ғимарат тақтамен жабылып, құлазып қалды. 2009 жылдың басында бұрынғы арендаторлар арасында Oriental City-ді сол жылдың соңында бұрынғы түрінде қайта ашу туралы ұсыныстар көп талқыланды. Иелері мен бұрынғы арендаторлар арасында келіссөздер жүргізіліп жатқаны белгілі болды. 2010 жылдың ақпан айында Oriental City-дің бұрынғы арендаторлары орталықтың жабылуына қарсы наразылық акциясын өткізді. Орталықты қайта ашу науқаны басталды және Morrisons компаниясының бұл жерді дамытуға қызығушылық танытқаны хабарланды. 2013 жылдың мамыр айында Development Securities Morrisons компаниясын жалға алушы ретінде толық қайта құруға рұқсат алды. 2014 жылдың тамызында Oriental City ғимараты бұзылды, ал оның орнына пәтерлер мен Morrisons супермаркеті салынды, дүкен 2016 жылдың наурыз айында ашылды. Брент кеңесі бөлшек сауда алаңының қалған бөлігін тек «Алыс Шығыс және Шығыс пайдаланулары» үшін сақтап қалды, оған 30 000 шаршы фут мейрамханалық кеңістік кірді. Кейін бұл кеңістік Bang Bang Oriental Food Hall-ға берілді.
Теледидар мен кинода
Орталық BBC One арнасының "Лютер" сериалында қолданылған, тастап кетілген сауда орталығы болып бейнеленді. 2012 жылғы "Dredd" фильмінде ол бұрынғысымен салыстырғанда жаңа кейіпке келді, "Жарық жылдамдығы" фильміне ұқсас безендірілді. 2011 жылы BBC Three арнасының "The Fades" сериалының бірінші эпизодында да пайдаланылды. "Ориентал Сити" Грегори Доран режиссерлік еткен, "Royal Shakespeare Company" ұжымының "Жулиус Цезарь" телефильмінің 2012 жылғы түсірілімі үшін қолданылған жалғыз орын болды. Кешен 2013 жылы BBC Two арнасының "Charlie Brooker's Weekly Wipe" сериалының бірінші маусымында көрсетілді, онда Брукер қираған тұрақ, "Zen Tian Di" қытайлық буфеті және эскалаторлардың арасында серуендеді. Орталық сондай-ақ Уэльстің металкор тобы "Bullet For My Valentine"-нің "Bittersweet Memories" музыкалық видеосы үшін де пайдаланылды.