Кіріспе

Аэротранспорттық команда (ATC) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әуе күштерінің стратегиялық көлік құралы ретінде құрылған АҚШ Әскери әуе күштерінің басқаруы, ұшақтарды тасымалдау және жеткізуге жауапты. Оның екі негізгі міндеті болды: біріншісі – АҚШ пен шетелдегі соғыс ареналары арасындағы жабдықтар мен материалдарды жеткізу, екіншісі – АҚШ-тағы өндіріс орындарынан оқуға немесе соғыс қимылдарында пайдалануға қажетті жерлерге ұшақтарды тасымалдау. ATC әскери қызметшілер үшін де жаһандық әуе көлігі жүйесін ұйымдастырды. 1948 жылдың 1 маусымында таратылған Аэротранспорттық команда, 1948 жылы құрылған Әскери әуе көлігі қызметінің алдағысы болды және 1966 жылы Әскери әуе көлігі басқаруы (MAC) деп қайта аталды. 1982 жылы MAC-пен біріктіріліп, 1992 жылға дейін ұзақ қашықтыққа әуе көлігі тарихын жалғастырды, содан кейін бұл міндет бүгінгі Әуе мобильділігі басқаруына жүктелді.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыста әскери әуе күштерінің (AAF) ең маңызды жетістіктерінің бірі – бүкіл әлемдік әуе көлігі жүйесін құру болды. 1920-1930 жылдардағы көліктік ұшақтардың дамуы соғыс өнеріне жаңа бағыт берді, ал ААФ осы ұшақтардың алуан мүмкіндіктерін пайдаланып, бұрынғыдан-жаңа әуе көлігі жүйесін жасады. Осы жүйе мен оның атқаратын қызметтері көп кешікпей оны басқаратын ұйыммен – Әуе көлігі басқармасымен (Air Transport Command) біртегі болды.

Шығу тегі

АТК-ның бастауы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тағы оқу базаларын қолдау үшін ұшақ жасаушы компаниялардан ұшақтарды, жабдықтарды және материалдарды тасымалдау қажеттілігімен байланысты. Темір жолдар жабдықтар мен ұшақтарды бір базадан екінші базаға және Франциядағы майданға дейін, шығыс жағалауындағы кемеге міну порттарына жеткізу үшін пайдаланылды. 1920 жылдарға дейін Boeing Model 40 сияқты ұшақтармен жүк және персоналды тасымалдау ұшақтарын дамыту басталған жоқ. 1926 жылдан 1942 жылға дейін Әуе корпусының логистикалық жауапкершілігі Әуе корпусы Материалдық бөлімінің бастығының кеңсесіне жүктелді, штаб-пәтері Огайо штатындағы Райт-Филдте орналасқан және төрт ірі қоймасы (Калифорния штатындағы Сакраментода, Техас штатындағы Сан-Антониода, Огайо штатындағы Фэрфилдте және Пенсильвания штатындағы Миддлтаунда) АҚШ бойынша орналасқан. 1930 жылдардың басында Әуе корпусы авиациялық жабдықтарды тарату үшін әуе көлігін жүйелі пайдалану бойынша тәжірибе жүргізуді бастады. 1932 жылы Материалдық бөлім Армияның әуе базаларына қосалқы бөлшектерді тарату үшін төрт ірі әуе қоймасының біріне қызмет көрсету үшін Bellanca Aircruiser және Douglas DC 2 ұшақтарымен жабдықталған төрт тасымалдау эскадрильясынан тұратын 1-ші әуе көлігі тобын құрды. 1937 жылы 10-шы көлік тобы деп қайта аталған топ бір қоймадан екіншісіне жабдықтарды тасымалдады. Curtiss P 36 Hawks және бірнеше Curtiss P 40D Warhawks, бірақ P 40 ұшақтары жеткізілмеді. Алайда, 1940 жылдың мамырында Германияның Төмен елдер мен Францияға шабуылы кезінде континенттегі шығындарынан кейін Ұлыбританияның Корольдік әуе күштеріне үлкен күшейту қажет болды. Әскери ұшақтарды тасымалдау үшін тұрақты әскери қызмет құру идеясы бірнеше фактордың нәтижесінде туды. АҚШ-тың ұшақ өндірушілері әскери әуе корпусы үшін де, британдықтар үшін де ұшақ өндіруді ұлғайтты. Зауытта өндірілген және жеткізілуге дайын болған бұл ұшақтар ұшуға жарамды болды, бірақ жауынгерлік қызметке дайын болу үшін өзгерістер қажет болды. Өндіріс желісін тоқтатуға әкелмейтін өзгерістерді енгізу үшін ұшақты жеке модификациялау орталығына ұшу ыңғайлы болды. Первозёт командасы бастапқыда екі және бір моторлы ұшқыштарға негізделген, олар әуе күштерінің ұрыс командасынан (бұрынғы GHQ Air Force) уақытша міндеттерге отыздан тоқсан күнге дейін тағайындалды. Трансатлантикалық көлік шаттлын ұшу үшін ұрыс командасының жоғары білікті төрт моторлы ұшқыштары, сондай-ақ навигаторлар және басқа да экипаж мүшелері тартылды. 1941 жылдың жазы мен күзінде Луизиана штатындағы Барксдейл әуе базасында шамамен 200 ұшқыш паромдық қызметке арналған оқудан өтті, олар ұрыс командасына бекітілді және басқалары сияқты, паромдық командамен уақытша міндеттерде болды. Корольдік әуе күштері (RAF) үшін АҚШ-тың батыс және орталық бөлігіндегі зауыттардан сатып алынған ұшақтарды Атлантика теңізінің жағалауындағы транзиттік пункттерге тасымалдау үшін ұшақтардың ұшу бағыттарын құру қажет болды. Ұшақтарды жанармаймен қамтамасыз ету және қажетті қызмет көрсету үшін азаматтық және әскери әуежайларда қолдау станциялары құрылды. Ұшақ фабрикалары, әсіресе Сиэтлдің маңындағы Боинг фабрикасы және Локхид, Консолидейтед, Дуглас, Норт Америк және Вултидің Оңтүстік Калифорниядағы зауыттары ұшақтарды өндірушіден қабылдау және ұшақтарды тасымалдау үшін паромдық экипаж ұйымдастыру қажет болды. Шын мәнінде, екінші дүниежүзілік соғыста ұзақ қашықтыққа әуе тасымалының рөлі туралы шектеулі көзқарас АҚШ соғысқа белсенді қатысқаннан кейін бірнеше ай бойы сақталды. 1942 жылдың көктемінің соңы мен жазында ғана, әуе кемелеріне кіру порттарында әуе кемесімен фронтқа жеткізілуді күтіп тұрған үлкен жүк жинала бастағанда және болашақта шұғыл түрде қажетті материалдар мен қызметкерлерді жылдам тасымалдауға шексіз талаптар қойылатыны анық болғанда, әуе көлігі логистиканың маңызды құралы ретінде қалыптаса бастады. Паромдық қызмет белсенділігі зауыттарда ұшақтар көбейгенде, жаңа жауынгерлік бөлімдер шетелге жөнелтуге дайын болғанда және жауынгерлік алмастыру қажеттілігі өскенде күшейді, әуе тасымалы функциясына көбірек мән берілді. Әуе көлігі енді тек курьерлік қызмет немесе паромдық тасымалдаудың қосымшасы емес еді, ол жердегі және әуедегі ұрыс операцияларын логистикалық қолдаудың маңызды құралына айналуға жақын болды. 1944 жылға дейін АТК әуе компанияларының күштеріне көп сүйенді, тәжірибелі азаматтық әуе компанияларының ұшқыштарын, радио операторларын және басқа да әуе экипажының қызметкерлерін пайдаланды, олар армиядан сатып алынған көлік ұшақтарын басқарды. Қолданысқа келтірілген және кеңейтілген міндеттерімен бірге, команда қайта ұйымдастыру процесінде болды. 1942 жылы генерал 'Хэп' Арнольдтің жеке өтініші бойынша C. R. Smith, бұрынғы American Airlines президенті, АТК-да полковник болып тағайындалды және оның атқарушы офицері болды, содан кейін Штаб бастығы және орынбасар командирі болып тағайындалды. Штаб бастығы ретінде қызмет еткен кезеңінде Смит АТК-ның операциялық кеңеюіне үлкен үлес қосты. Соғыс барысында АТК көліктік міндеттерге арналған жақсартылған ұшақ түрлерін алды, оның ішінде Curtiss Wright C 46 Commando және DC 4-тің әскерилендірілген көлік нұсқасы - Douglas C 54 Skymaster. Әсіресе C 54, C 87-нің ұзақ қашықтықтағы, су үстіндегі көлік рейстеріндегі міндеттерін өз мойнына алды. Қытай-Үнді театрында C 54, C 47-ге қарағанда бес есе көп жүк көлеміне және C 46-ға қарағанда екі есе көп жүк көлеміне ие болды, Қытайға тасымалданған жүк көлемін айтарлықтай арттырды және "Бүкіл" операциялары үшін негізгі көлік құралы болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай Әуе көлігі командасы бүкіл әлем бойынша маршрут желісі бар алып әскери әуе тасымалдаушыға айналды. 1942 жылғы желтоқсанда шамамен 37 000 қызметкерден (оның 6 500-і шетелде) тұратын ұйым 1945 жылғы тамызда шамамен 210 000 адамға дейін өсті, олардың көп бөлігі (150 000) шетелде орналасқан. Соғыстың соңына қарай командада 3 090 ірі көлік ұшағы болды. 1944 жылдың бірінші жартысында C 46 команданың басты көлік түріне айналатын сияқты болғанымен және АТК соғыстың соңғы жылында C 54-тің паркін 839 көлік ұшағына дейін үш есеге арттырғанымен, C 47 соғыс бойы АТК-ның жұмыс атқаратын көлігі болып қала берді және ешқашан басқа түрімен теңесе алмады. Оның саны 1942 және 1943 жылдар бойы тұрақты болды, бірақ соғыстың соңғы 18 айында күрт өсті, 1 341 ұшаққа жетті. 1947 жылы АҚШ Әуе күштері жеке қызмет болып құрылғанда, Әуе көлігі командасы оның міндеттерінің бірі болып құрылмады. АТК командирі мен оның штабы жаңадан құрылған Қорғаныс министрлігінің (DOD) (және Армия мен Әуе күштері министрлерінің) жаңа азаматтық басшылығына АТК-ның міндеті бар екенін сендіруге кірісті. Олар бұрынғы әскер тасымалдау командасының командирі генерал-майор Пол Уильямстың Әуе күштерінде ұзақ қашықтыққа әскерді тасымалдауға қабілеті болуы керек екені туралы куәлігіне сүйенді және АТК көліктерінің әскерді тасымалдау үшін пайдаланылуын жақтады. Уильямс мәлімдеме жасаған кезде ұзақ қашықтыққа әскер тасымалдау ұшағын дамытуды талап етіп отырды.

Кеме қатынасы бөлімі

1942 жылдың 1 шілдесінде құрылған, Армия Әуе Күштерінің Феринг Командасының Домалық қанатын алмастыру мақсатында құрылды. Бұл команда 1941 жылдың 28 желтоқсанында Домалық бөлім ACFC ретінде құрылған, ал 1942 жылдың 26 ақпанында Домалық қанат, AAFFC деп қайта тағайындалған. Бастапқыда АҚШ-тың ішкі аймағында алты аймақ бойынша әуе кемелерін тасымалдау операцияларын жүргізді. 1944 жылдың 22 қазанында дивизия үш құрамдас қанатқа (Шығыс, Батыс және Орталық) бөлінді. 1944 жылдың 27 қарашасында Кемелік дивизия Ішкі көлік қанатын (1943 жылдың наурызында ішкі аймақта әскери жолаушылар мен жүк тасымалы үшін құрылған) қосып алды. Негізінен азаматтық келісімшарт ұшқыштарымен, соның ішінде Әйелдер Әуе Күштері Қызметінің ұшқыштарымен (WASP) жұмыс істеді. Кемелік дивизия АҚШ-тағы өндіріс орындарынан АҚШ-тағы түрлі оқу базаларына және теңізге жөнелту порттарына (Калифорниядағы Хэмилтон Филд, Флоридадағы Моррисон Филд, Мэн штатындағы Преск Айл Филд және Аляскадағы Анкоридж Элмендорф Филд) ұшақтар мен бөлшектерді тасыды. Теңізге жөнелту порттарынан ұшақтар негізінен келісімшарт бойынша азаматтық авиакомпания ұшқыштары немесе Әуе күштерінде қызмет еткен бұрынғы авиакомпания ұшқыштары арқылы теңіздегі соңғы пункттерге жеткізілді. ATC Ferrying Division сонымен қатар теңіздегі жауынгерлік бөлімдерді дайындау және жылжытуға, сондай-ақ АҚШ-тан кеткеннен бастап тағайындалған театрына келгенге дейін уақытша ATC Ferrying Division-ға тағайындалған ұшақтар мен экипаждардың қозғалысына жауапты болды.