Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Максимилиан Цьенки (; Самтер, Позен провинциясы (қазіргі Сзамотулы, Польша), 1898 жылғы 24 қараша – 1951 жылғы 9 қараша, Лондон, Англия) 1930 жылдары Польша шифрлау бюросының неміс бөлімінің (BS–4) басшысы болды. Осы кезеңде – 1932 жылғы желтоқсаннан бастап – бюро неміс «Энигма» хабарламаларын дешифрледі. 1939 жылғы қыркүйекте Польшаға неміс басқыншылығы кезінде Цьенки «Энигма» шифрларын бұзу жұмысын жалғастыру үшін Францияға қашып кетті. 1943 жылы ол немістерге тұтқынға түсіп, СС концлагеріне қамалды.
Maksymilian Ciężki (; Samter, Province of Posen (now Szamotuły, Poland), 24 November 1898 – 9 November 1951 in London, England) was the head of the Polish Cipher Bureau's German section (BS–4) in the 1930s, during which time—from December 1932—the Bureau decrypted German Enigma messages. During the German invasion of Poland in September 1939, Ciężki escaped to France to continue work on breaking Enigma ciphers. In 1943 he was captured by the Germans and interned in an S. S. concentration camp.
Мансап
1930 жылдары Цезки армия капитаны ретінде Польша Бас штабының Шифрлау бюросының неміс бөлімінің бастығы болды (Биро Сзыфров 4, қысқартылған BS 4). Бұл бөлім неміс «Энигма» машинасының шифрларын «бұзды» (дешифровкалады). Цезки сонымен қатар Шифрлау бюросының бастығы майор (кейін лейтенант-полковник) Гвидо Лангердің орынбасары болды және Польша дәлізіндегі Старогардтағы, Польшаның батысындағы Познаньдегі және Польшаның оңтүстігіндегі Краков қаласына жақын жердегі Кржеславицедегі радиокеңейту станцияларын бақылады. 1943 жылдың наурыз айында майор Цезки, подполковник Лангер, лейтенант Антони Паллут және азаматтар Эдвард Фокчинский мен Казимеж Гака француздық жетекшісінің сатқындауы салдарынан немістерге тұтқындалды, олар неміс оккупациясы астындағы Франциядан Испанияға өтуге тырысқанда. Цезки мен Лангер СС концлагеріне жіберілді, онда тергеу кезінде «Энигманы» дешифровкалау құпиясын сақтауға қол жеткізді. Олар тергеушілерді поляктардың «Энигманы» ертерек шешуде біршама сәттілікке жеткенімен, соғыс басталғанға дейін немістер енгізген өзгерістер одан әрі дешифровкалауға кедері келтіргенін сендірді. Паллут, Фокчинский және Гака – полковник Стефан Майердің сөзіне сүйенсек, Польша Бас штабының II бөліміндегі барлау басқармасының соғысқа дейінгі бастығы – «Энигманы бұзумен соңғы егжей-тегжейлі таныс болды. Немістер оларды қорқынышты жағдайда ұстады, олардың құпиясы Батыс Одақтастары үшін маңызды болған кезде. Лангер мен оның төрт серігі немістерге бұл туралы айтпады, соның арқасында соғыстың соңына дейін осы ақпарат көзін пайдалану мүмкін болды». 1945 жылдың ортасында босатылған майор Цезки мен лейтенант-полковник Лангер Лондонға келді, онда Ұлыбританиядағы II поляк бөлімінің бастығы полковник Гано оларды жақсы қабылдамады. Гано лейтенант Бертран берген бұрмаланған мәліметке сенді, онда Лангер тобын Франциядан эвакуациялай алмауы Лангердің шешімсіздігі мен батылдығының жетіспеуіне байланысты болды. Лангер мен Цезкиді Шотландиядағы Кинросс қаласындағы поляк байланыс лагеріне жіберді, онда Лангер, ашулы, көңілі қалған және француздар оған енді қажет болмай қалғанда сатқындыққа ұшырағанына сеніп, 1948 жылдың 30 наурызында қайтыс болды. Цезки 1951 жылдың 9 қарашасында қайтыс болды, соңғы үш жыл бойы Көмек Кеңесінен жәрдемақы алып өмір сүргеннен кейін.
In the 1930s, Ciężki, as an army captain, was chief of the Polish General Staff Cipher Bureau's German section (Biuro Szyfrów 4, abbreviated BS 4). This section "broke" (decrypted) German Enigma machine ciphers. Ciężki was also deputy to the Cipher Bureau's chief, Major (later, Lt. Col.) Gwido Langer, and in addition supervised the radio intercept stations at Starogard in the Polish Corridor, at Poznań in western Poland, and at Krzesławice, near Kraków in southern Poland. In March 1943, now Major Ciężki, Lt. Col. Langer, Lt. Antoni Palluth and civilians Edward Fokczyński and Kazimierz Gaca were betrayed by their French guide and captured by the Germans as they attempted to cross from German occupied France into Spain. Ciężki and Langer were sent to an SS concentration camp where, during interrogations, they managed to protect the secret of Enigma decryption. They convinced their interrogators that, while the Poles had had some success with solving the Enigma early on, changes introduced by the Germans just before the start of the war had prevented any further decryption. Palluth, Fokczyński and Gaca — according to Col. Stefan Mayer, prewar chief of the intelligence department in Section II of the Polish General Staff — likewise "were acquainted to the last detail with the breaking [of] Enigma. They were kept by [the] Germans in most awful conditions [at a time] when [the] Enigma secret was still of great importance for the Western Allies. Langer and his four comrades did not reveal [it] to the Germans, thus [making it possible to continue] exploiting this source of [intelligence] till the end of the war." In mid 1945, liberated, Major Ciężki and Lt. Colonel Langer arrived in London, where they were badly received by Colonel Gano, chief of the Polish Section II in Britain. Gano had believed a distorted account by Lt. Colonel Bertrand that represented the failure to evacuate Langer's group from France as having been due to Langer's hesitation and lack of nerve. Langer and Ciężki were sent to a Polish signals camp at Kinross, Scotland, where Langer, bitter, disappointed, and convinced that he had been betrayed by the French when they no longer had need of him, died on 30 March 1948. Ciężki died on 9 November 1951, after living the last three years on subsidies from the Assistance Board.