Кіріспе

Эквадордың кәсіби футбол клубы

«Университеттік спорттық лигасы» (Liga Deportiva Universitaria), көбінесе «Лига де Кито» (Liga de Quito) немесе LDU деп аталады, — Кито қаласында орналасқан эквадорлық кәсіби футбол клубы. Олар Эквадордың кәсіби футбол лигасының жоғарғы деңгейі — Серия А-да ойнайды. Үй ойындарын «Эстадио Родриго Пас Дельгадо» (Estadio Rodrigo Paz Delgado) стадионында өткізеді, ол көбінесе «Каса Бланка» (Casa Blanca) деп аталады. Басты қарсыластары — Кито қаласындағы «Эль Насиональ» (El Nacional), «Депортиво Кито» (Deportivo Quito), «Аукас» (Aucas) және «Универсидад Католика» (Universidad Católica) клубтары. «Университеттік спорттық лигасының» тарихы 1918 жылға дейін соғып жатыр, ол кезде «Universitario» деген атпен Эквадордың Орталық университетінде жартылай кәсіби спорт командалары бәсекеге түскен. Ал 1930 жылдың 11 қаңтарында клуб ресми түрде құрылды. Олар провинциялық лигаларда көзге түсе бастады, тоғыз «Пичинча» (Pichincha) титулын жеңіп алды (оның алтысы — кәсіби дәуірде). Провинциялық табыстары ұлттық лигада да жалғасты, онда олар 12 ұлттық титул жеңіп алды (барлық клубтар арасында 4-орын), соңғы титулды 2023 жылы ұтып алды. Халықаралық жарыстарда эквадорлық клубтардың ішінде ең табыстысы осы клуб, олар Копа Либертадорес (2008), Копа Судамерика (2009 және 2023) және Рекопа Судамерика (2009 және 2010) турнирлерін жеңіп алған алғашқы эквадорлық клуб атанды. «Бока Хуниорс» (Boca Juniors), «Индепендьенте» (Independiente), «Ривер Плейт» (River Plate), «Интернационал» (Internacional) және «Сан-Паулу» (São Paulo) клубтарымен бірге CONMEBOL үштік турнирін (үш континенталды клубтық турнирді жеңу) жеңіп алған алты команданың бірі осы клуб. LDU – 2008 және 2010 жылдар арасында осы үш кубокты тікелей жеңіп алған жалғыз команда, осының арқасында 2008 және 2009 жылдардағы Оңтүстік Американың ең жақсы клубы деп танылды. «Лига де Кито» 2008 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды.

Жаратылыс және алғашқы жылдары (19181954)

Лига де Китоның тамыры 1918 жылғы 23 қазанда Эквадордың Орталық университетіне негіделген жартылай кәсіби спорт командасында, оның төрағасы доктор Сесар Якоме Москосо болды. Доктор Боливар Леон басшылығымен клуб 1930 жылғы 11 қаңтарда ресми түрде құрылды. Бастапқыда Лига футбол, баскетбол, жеңіл атлетика, бокс, бейсбол, жүзу, пинг-понг және шахмат сияқты түрлі спорттармен айналысты. Клубтың алғашқы бюджеті шамамен 500 сукре құрады. Бірінші команданың ойыншылары университет студенттері болды және формаларын, дәрі-дәрмектерін, басқа да шығыстарын өздері төлеуге міндетті болды. Доктор Леон алғашқы форманы жасады, команданың университеттегі бастауын құрметтеу үшін ақ түсті жейдеге қызыл және көк түсті төңкерілген үшбұрыш үстінде ақ "U" әрпінен тұратын гербін орналастырды. Лиганың алғашқы ойыншыларының қатарында Карлос Андраде Марин, Освальдо Москера, Альфонсо Севаллос, Альфонсо Троя және "Эль Моно" Иказа болды. 1932 жылы Лига аматорлық Пичинча турнирінде алғашқы футбол титулын жеңіп алды; сол кезде ұлттық аматорлық лига болған жоқ. Турнирге бес команда қатысты: Лига, Гладиадор, Гимнастико, Атлетико және Кливленд. Лига барлық ойындарында жеңіске жетті, ал финалдық матчта, Эстадио Эль Эхидо стадионында Гладиадор командасын 4:0 есебімен жеңді. Лига сапында Хорхе Сапатер, Эдуардо Флорес, Альфонсо Севаллос, Сезар Гонсалес, Хорхе Валларино, Хорхе Наранхо, Боливар "Нато" Леон, Алехандро Давалос, Хумберто Яньес, Хумберто Фрейре және Эрнесто Гарсия ойнады, ал Боливар Леон – жаттықтырушы болды. Лига 1952 және 1953 жылдары да аматорлық титулдарды жеңіп алды, ал келесі жылы лига кәсіби деңгейге көшті.

Кәсіби дәуірінің басталуы (19541966)

1955 жылға қарай Пичинчадағы әуесқой футбол қауымдастығы Асосиация де Футбол Но Аматор де Пичинча (Пичинчаның әуесқой емес футбол қауымдастығы) болып дамыды, ол кейіннен Кито мен Амбато қалаларындағы мүше клубтары үшін кәсіби лига ұйымдастырды. Алғашқы Campeonato Professional Interandino (Анд таулары арасындағы кәсіби чемпионат) 1954 жылы өткізілді. «Лига» клубы Лучо Васкестің басшылығымен лиганың алғашқы титулын жеңіп алды. 1955 және 1956 жылдары клуб күміс жүлдегер атанды, ал 1958 жылы аргентиналық Роберто Ортега басқарған команда тағы да жеңіске жетті. Клуб 1960-шы жылдары төрт мәрте чемпион атанды – 1960, 1961, 1966 және 1967 жылдары, ал 1962, 1963 және 1964 жылдары екінші орынды иеленді. «Лига» клубы кез келген Interandino кәсіби дәуіріндегі ең табысты команда болып есептеледі, ол барлығы 6 аймақтық титул жеңіп алды. 1957 жылдан бастап және 1960 жылдан кейін Interandino титулын жеңген команда Эквадор кәсіби футбол чемпионатының ұлттық чемпионы атанған турнирге қатысуға құқылы болды. «Лига» алғаш рет 1960 жылы, сол жылы Interandino кубогын жеңіп алғаннан кейін қатысты. Команданың келесі үш Interandino жеңісі ұлттық титулға әкелмеді; клубтың ең жақсы нәтижесі 1964 жылы үшінші орын болды. 1960-шы жылдары шетелдік ойыншылар команданың маңызды бөлігіне айналды. Халықаралық ойыншылардың қатарында 1960 жылы бразилиялық Паулиста Хосе Гомес Ногейра, 1961 жылы чилилік Роман Сото және 1966 жылы парагвайлық Хосе Мария Окампо болды.

Ұлттық жетістік, төмендеу және қайта оралу (1967 1989)

1967 жылы барлық аймақтық турнирлер бір ұлттық турнирдің пайдасына тоқтатылды. «Лига» клубы жаңа лигаға қосылғаннан кейін бір жыл өткен соң, 1969 жылы бразилиялық Хосе Гомес Ногейра басшылығымен алғашқы ұлттық чемпионатын жеңіп алды. Сол кезде «Лига» құрамында Франсиско «Эль Тано» Бертокки, Хорхе Тапия, Армандо «Тито» Ларреа, Карлос Риос, Сантьяго Але, Энрике Портилла және Рамиро Тобар сияқты ойыншылар болды. «Лига» жеңісі клубқа 1970 жылы Копа Либертадорес турниріне қатысу мүмкіндігін берді, онда команда турнирдің екінші кезеңіне жетті, ал «Эль Тано» Бертокки турнирдің үздік гол соққан ойыншысы атағын бөлісті. «Лиганың» табысы ұзаққа соқпады; 1972 жылы клуб Серия А-да қатысқан сегіз команданың арасында жетінші орынды иеленді. Ол кезде Пичинча провинциясынан тек төрт команда ғана жоғары лигада ойнауға құқылы болды. Пичинча провинциясының ең нашар нәтиже көрсеткен командасы ретінде «Лига» келесі маусымдағы Серия А турниріне қатысу үшін Серия В-дағы үздік нәтиже көрсеткен «Универсидад Католикамен» плей-офф матчына қатысты. «Лига» бұл матчты ұтып ала алмады және 1973 жылғы маусымда Серия В-ға түсіп қалды, соңында клуб эквадор футболының «Сегунда Категориясына» екінші рет төмендеді. Клуб 1974 жылғы маусымда Серия В-ға қайта оралды. 1974 жылғы Серия В турнирінің бірінші кезеңінде жеңіске жеткеннен кейін «Лига» екі жылдан кейін Серия А-ға оралды. «Лиганың» өркендеуі жалғасты, команда «Эль Насионалды» жеңіп, екінші ұлттық титулын жеңді. Бұл жетістік 1975 жылы тағы бір жеңіспен жалғасты, бұл «Лиганың» қатарынан екінші ұлттық чемпионатын жеңгені болды. «Лиганың» 1975 және 1976 жылғы Копа Либертадорес турниріне қатысуы команданың континенттік турнирдің жартылай финалына екі рет жеткенін көрсетті. «Лиганың» табысына колумбиялық жаттықтырушы Леонель Монтойямен бірге Поло Каррера, Оскар Зубия, Хорхе Тапия, Густаво Тапия, Уолтер Маэссо, Хуан Карлос Гомес, Рамиро Тобар, Хуан Хосе Перес және Роберто Суссман сияқты ойыншылар үлкен үлес қосты. «Лига» онжылдықты 1977 жылы екінші орынмен аяқтады, бұл 1978 жылы тағы бір Копа Либертадорес турниріне қатысуға мүмкіндік берді. Команданың төмендеуден оралғаннан кейінгі жақсы көрсеткіштеріне қарағанда, 1980 жылдар клуб үшін сәтсіз онжылдық болды. Ол кезеңде «Лиганың» ең жақсы нәтижесі 1981 жылы екінші орын алуы және 1982 жылы Копа Либертадорес турниріне қатысуы болды. Ойыншы Пауло Сезар 1981 жылы Серия А-ның үздік гол соққан ойыншысы атанды.

Күш-қуатқа айналу (1990 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

1990 жылдан бері өткен екі онжылдықта «Лига» клубы отандық аренада сәтті кезеңді бастан өткерді. 1990-жылдардың басында «Лига» ұлттық чемпионатта жеңіске жетіп, белгілі «Барселона» клубын басып озды. Онжылдықтың соңына дейін «Лига» 1998 және 1999 жылдары тағы екі ұлттық титул жеңіп алды. 1998 жылғы титул «Лига» клубының жаңа стадионы «Ла Каса Бланканы» ашқан жылы салтанатты түрде тойланды және «Эмелек» клубымен өткен ойында 7:0 есебімен жеңіске жетті. 2000 жылы клуб дағдарысқа ұшырады. Бұл дағдарыс ұлттық лигадағы нәтижелердің нашарлауына әкелді және «Лига» сол маусымда «Серия B» класына түсіп қалды. Бірақ клуб тез арада қайта өрлеп, 2001 жылы «Серия B» турнирін жеңіп, «Серия А» класына қайта оралды. Екі жыл өткен соң, 2003 жылы «Лига» 7-ші ұлттық титулын жеңіп алды. «Лига» 2005 жылғы Апертура, 2007, 2010, 2018 және 2023 жылдары тағы төрт ұлттық титул қосып, жалпы саны он екіге жеткізіп, отандық чемпионаттағы ең сәтті клубтардың қатарында төртінші орынға ие болды.

Халықаралық жетістік (2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2008 жылға дейін «Лига» он алты халықаралық/континенттік турнирге қатысты. 2008 жылдың басында Оңтүстік Америка футболындағы ең үлкен жетістігі – 1975 жылғы «Копа Либертадорес», 1976 жылғы «Копа Либертадорес» және 2004 жылғы «Копа Судамерикана» жартылай финалдарына жеткені болды. 2 шілдеде 2008 жылы «Лига» «Копа Либертадорес» турнирін жеңіп алған алғашқы эквадорлық команда атанды, финалда «Флуминенсе» клубын пенальтилер сериясында 3:1 есебімен ұтып, қосымша уақыт соңында жалпы есеп бойынша 5:5 тең түскеннен кейін жеңіске жетті. «Лиганың» «Либертадорес» титулы клубқа 2008 жылғы ФИФА клубтар әлем чемпионатының жартылай финалына автоматты түрде қатысу мүмкіндігін берді. Бұл турнирге Аргентина және Бразилиядан басқа CONMEBOL командасының алғашқы қатысуы болды. Жартылай финалда «Лига» «Пачуканы» 2:0 есебімен жеңіп, 2007–2008 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы «Манчестер Юнайтедке» қарсы финалға өтті. 21 желтоқсанда Жапонияның Йокогама қаласында өткен матчта «Лига» 1:0 есебімен жеңілді. 2009 жылдың маусым айында «Лига» 2008 жылғы «Копа Либертадорес» чемпионы ретінде 2009 жылғы «Рекопа Судамерикана» турниріне қатысты. Онда Бразилияның Порту-Алегре қаласындағы 2008 жылғы «Копа Судамерикана» чемпионы «Интернационал» клубына қарсы ойнады. «Лига» алғашқы ойында Порту-Алегредегі «Бейра Рио» стадионында 1:0 есебімен жеңіске жетті, голды Клаудио Билер соқты. «Ла Каса Бланкада» өткен екінші ойында «Лига» Карлос Эспинола, Клаудио Билер және Энрике Вераның голдарымен 3:0 есебімен жеңіске жетті. 2009 жылғы «Рекопа» титулы «Лиганың» екінші халықаралық титулы болды, сондай-ақ эквадорлық клубтың екінші халықаралық жетістігі еді. «Рекопа» жеңісінен кейін «Лига» тарихындағы үшінші халықаралық кубокты, 2009 жылғы «Копа Судамерикананы» жеңіп алды. 2008 жылғы «Либертадорес» финалының қайталама матчында «Лига» екі ойын қорытындысы бойынша 5:4 есебімен «Флуминенсені» ұтты, өз алаңында 5:1 есебімен жеңіске жетті, ал Рио-де-Жанейрода 3:0 есебімен жеңілді. Финалға жолда олар Парагвайдың «Либертат», Аргентинаның «Ланус» және «Велес Сарсфилд» клубтары, Уругвайдың «Ривер Плейт» клубтары сияқты маңызды клубтарды жеңді. «Копа Судамерикана» титулымен «Лига» техникалық тұрғыдан CONMEBOL үштігін (Либертадорес кубогы, Копа Судамерикана, Рекопа Судамерикана) жеңіп алды, бірақ үш титул бір күнтізбелік жылда жеңілмегендіктен (олар 17 айдың ішінде жеңіліп алды), клуб дәстүрлі үштікке сәл жетпеді. «Лига» 2008 жылғы «Копа Судамерикананы» жеңіп алғанда үштікті жеңіп алар еді, тіпті «Рекопа Судамерикана» жеңісі 2009 жылы болса да, үштік есепке алынар еді, өйткені бұл CONMEBOL турнирлерінің үштігі еді. Сонымен қатар, олар 2010 жылғы «Рекопа Судамерикана» турнирінде Аргентинаның «Эстудиантес де Ла Плата» клубына қарсы ойнауға құқылы болды. Бірінші ойында Эрнан Баркос соққан екі голдың арқасында 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бірінші ойындағы жеңіс екі команданың да екінші ойында 0:0 тең түскеннен кейін чемпиондық атақты қорғауға жеткілікті болды. Бұл жеңіс «Лиганың» «Рекопа Судамерикананы» екінші рет жеңіп алуына септігін тигізді. Жеңіс клубқа 2010 жылғы «Суруга Банк Чемпионатында» ойнау құқығын берді, оны 2010 жылдың тамыз айында «Токио» клубы пенальтилер сериясында 4:3 есебімен жеңіп алды (негізгі уақыт 2:2 тең аяқталды). «Лига» сонымен қатар 2011 жылғы «Копа Судамерикана» финалына жетті, бірақ Чилидің «Универсидад де Чили» клубына жалпы есеп бойынша 4:0 есебімен жеңілді. 2023 жылы «Лига» «Форталеза Эспорт Клубені» пенальтилер сериясында 4:3 есебімен ұтып, 1:1 есебімен тең түскеннен кейін екінші рет «Судамерикана Кубогын» жеңіп алды.

Стадион

Лига төрт стадионды өз үй стадионы ретінде пайдаланған. Олардың алғашқы стадионы – Эквадордың Орталық университетінің аумағында орналасқан Estadio Universitario César Aníbal Espinoza. 1932 жылы Лига Estadio El Ejido стадионына көшті, онда Кито қаласының көптеген басқа командалары да өз үй стадионы ретінде пайдаланды. 1962 жылы Лига қаланың басқа командаларымен бірге Estadio Olímpico Atahualpa стадионына көшті. Олар 1996 жылға дейін осы стадионды өз үй стадионы ретінде пайдаланды. 1997 жылы LDU қаланың солтүстік бөлігінде өз стадионы – Estadio Casa Blanca-ны ашты. Бұл стадион сыйымдылығы бойынша Китодағы ең үлкен стадион, ал Гуаякилдегі Estadio Monumental Banco Pichincha стадионынан кейін Эквадордағы екінші үлкен стадион. Стадион 1997 жылдың 6 наурызында бразилиялық "Атлетико Минейро" клубымен өткен матчта ресми түрде ашылды. Лига матчты 3:1 есебімен жеңіп алды. Ашылғаннан бері Casa Blanca Лиганың ең жарқын табыстарымен байланысты және көбінесе бұл стадионда жеңіске ие болу қиын. Олар стадионда ашылғаннан бері бес ұлттық және бір халықаралық титул үшін алты жеңіс айналымын (vueltas olimpicas) жасады (сол уақыт ішінде екі ұлттық және үш халықаралық титул басқа жерде жеңіліп алынған).

Қолдаушылар

LDU Quito Эквадордағы ең көп қолдауға ие клубтардың бірі. Жақында жасалған зерттеуге сәйкес, Лиганың Куитодағы ең үлкен жанкүйерлер тобы бар. Олардың ультралары "Muerte Blanca" ("Ақ Өлім") деген атпен белгілі.

Жарыстар

LDU Quito өзінің тарихында көптеген футболдық қарсыластарды қалыптастырды. Олардың ең ұзаққа созылған қарсыластығы – 1945 жылы құрылған оңтүстік Кито клубы «Аукаспен». Бұл екі клуб қаладағы әлі күнге дейін бар ең көне клубтар болып табылады. «Лига Аукас» матчтары «Эль Суперкласико де Кито» (Кито Супер Дербиі) деп аталады, ал қарсыластықтың тарихы 1945 жылғы 1 ақпан күнгі алғашқы матчқа дейін жетеді, ол 1–1 есебімен тең аяқталды. 1945 жылғы 18 ақпанда өткен екінші матч 2–2 есебімен тең аяқталды. 90 минуттан кейін ойын 2–1 есебімен аяқталды; уақытты бақылаушы матчты аяқтады, бірақ төреші оны байқамады, нәтижесінде ойын қосымша уақытқа дейін жалғасты, онда «Аукас» есепті теңестірді. Соңғы екі онжылдықта Гуаякиль қаласындағы «Барселона» клубымен де күшті қарсыластық қалыптасты.

"El Nacional" газетімен бәсекелестік

Қазіргі уақытта Суперкласико де Китоның маңызы төмендегендіктен, бұл ойын астананың ең маңызды дербиі ретінде қалыптасуда. Лига де Кито және Эль Насиональ командалары Кито қаласындағы ең титулды клубтар болып табылады – Лига де Китоның 11, ал Эль Насиональдың 13 ұлттық чемпионатының жеңісі бар. Алғашқы матч 1964 жылы өтті және Эль Насиональ 1:0 есебімен жеңіске жетті. Екі команда да 1974 және 1999 жылғы ұлттық чемпионаттың финалдарында кездесіп, екеуінде де Лига де Кито жеңімпаз атанды.

Депортиво Китомен бәсекелестік

Аукас пен Эль Насиональмен күшті бәсекелестік болмағандықтан, Лига және оның жанкүйерлері 2000-жылдары Депортиво Китомен қарым-қатынастарын күшейтті. Капиталино классикасы (Астана дербиі) Кито қаласындағы ең маңызды матч болды және маусымның міндетті түрде жеңілуі керек ойыны саналды. 2008 және 2009 жылдары бұл матчтың нәтижесі ұлттық чемпионаттың тағдырына әсер етіп, бәсекелестікті одан да шиеленісті етті. Депортиво Китоның 2015 жылы Эквадор футбол лигасының үшінші дивизионына түсіп, содан бері сол лигада ойнап келе жатқандығына байланысты бұл қарсыластық тоқтап қалды.

Флуминенсемен бәсекелестік

Лиганың 2008 жылғы Копа Либертадорес финалында бразилиялық «Флуминенсе» командасын және келесі жылы Копа Судамерикана финалында жеңіске жеткеннен бері екі команда арасында күшті халықаралық қарсыластық қалыптасты. Бұл қарсыластық екі команданың 2024 жылғы Recopa Sudamericana үшін үшінші халықаралық финалда кездескен кезде жаңа деңгейге көтерілді, осы ойында «Флуминенсе» жеңіске жетті. Бұл – CONMEBOL командаларының үш континенттік турнирдің әрқайсысының финалында бір-бірімен кездескен жалғыз жағдай.

Құрметтер

LDU – Эквадор футболы тарихындағы ең табысты клубтардың бірі, тоғыз аймақтық, он екі ұлттық және бес халықаралық титулға ие. «Лига» Интерандиноның әуесқойлар дәуірінде үш әуесқойлық титулды жеңіп алды, бұл көрсеткіш бойынша «Гимнастикомен» бірге үшінші орынды бөліседі. Интерандиноның кәсіби дәуірінде «Лига» алты титул жеңіп алды, осы арқылы ең табысты команда атанды. Ұлттық деңгейде клуб 12 ұлттық титулды жеңіп алды, соңғысы 2023 жылы. Ұлттық титулдар саны бойынша клуб 16 титулы бар «Барселонадан», 14 титулы бар «Эмелектен» және 13 титулы бар «Эль Насионалдан» кейін төртінші орында тұр. «Лига» – Эквадордың ең көп халықаралық титул жеңіп алған клубы, олардың саны бесеу.

Статистика

Жарыс Чемпион Екінші орын Басқа ақпаратҰлттық Серия А 60 2149 918 604 627 3242 2464 +778 3358 11 6 Барлық уақытта 4-ші, Чемпион (11 рет) Эквадор Кубогы110442156 +91610 Ең жақсысы: Чемпион (2019) Эквадор Суперкубогы2321063 +3720 Ең жақсысы: Чемпион (2020, 2021) Халықаралық Либертадорес Кубогы 20 161 62 36 63 238 228 +10 204 1 0 Ең жақсысы: Чемпион (2008) Copa Sudamericana 13 80 38 16 26 123 95 +28 130 1 1 Ең жақсысы: Чемпион (2009) Recopa Sudamericana 2 4 3 1 0 6 1 +5 10 2 0 Ең жақсысы: Чемпион (2009, 2010) FIFA Клубтық әлем чемпионаты 1 2 1 0 1 2 1 +1 3 0 1 Ең жақсысы: Жүлдегер (2008) Copa Suruga Bank 1 1 0 1 0 2 2 0 1 0 1 Ең жақсысы: Жүлдегер (2010) Copa CONMEBOL 1 4 2 1 1 8 7 +1 7 0 0 Ең жақсысы: Жартылай финал (1998) Ескерту: Барлық статистика соңғы қатысудың соңына дейін жаңартылған.