Кіріспе

Канадалық жасушалық биолог (1926–2011)

Эрнест Армстронг Маккалок (27 сәуір 1926 – 20 қаңтар 2011) – Торонто университетінің жасушалық биологы, Джеймс Тиллмен бірге дің жасушаларының бар екенін дәлелдегенімен әйгілі.

Өмірбаян

МакКаллок 1926 жылдың 27 сәуірінде Канаданың Онтарио штатындағы Торонто қаласында дүниеге келді. Ол Верхний Канада колледжінде және Торонто университетінде білім алды. Эрнест МакКаллок 1948 жылы Торонто университетінен медицина докторы ғылыми дәрежесін алды. Бітірген соң, ол Лондондағы Листер институтында ғылыми-зерттеу жұмыстарын бастады. 1957 жылы ол жаңа құрылған Онтарионың қатерлі ісіктер институтына қосылды, онда оның зерттеулерінің көп бөлігі қалыпты қан түзілуі мен лейкемияға бағытталған. Әріптесі доктор Дж. Э. Тиллмен бірге МакКаллок алғашқы рет сандық, клоналдық әдіс жасап, дің жасушаларын анықтады және осы техниканы дің жасушалар туралы пионерлік зерттеулерде пайдаланды. Оның гематологиядағы тәжірибесі, Тиллдің биофизикадағы тәжірибесімен үйлескенде, дағдылар мен қызығушылықтардың жаңа және өнімді комбинациясын тудырды. 1960 жылдардың басында МакКаллок пен Тилл радиациялық сәулеленген тышқандарға сүйек миы жасушаларын енгізумен байланысты тәжірибелер сериясын бастады. Тышқандардың көкбасындағы түйіндер, енгізілген сүйек миы жасушаларының санына пропорционалды түрде байқалды. Тилл мен МакКаллок бұл түйіндерді «көкбас колониялары» деп атады және әрбір түйіннің бір ғана миы жасушасынан пайда болғанын болжады – мүмкін, дің жасушасы. Кейінірек Тилл мен МакКаллокқа аспирант Энди Беккер қосылды және әрбір түйіннің шынында да бір жасушадан пайда болатынын көрсетті. Олар өз нәтижелерін 1963 жылы Nature журналында жариялады. Сол жылы, Лу Симиновичпен, канадалық молекулалық биолог-ғалыммен бірлесіп, олар бұл жасушалардың өзін-өзі жаңарта алатынын анықтады – олар қалыптастырған дің жасушалардың функционалдық анықтамасының маңызды аспектісі. МакКаллоктың кейінгі зерттеулері жіті миелобласты лейкемиясы бар науқастардың қанынан алынған қатерлі бласттық дің жасушаларының өсуіне әсер ететін жасушалық және молекулалық механизмдерге қатысты болды. 1969 жылы МакКаллок Джеймс Э. Тиллмен бірге организмдегі примитивті қалыпты және қатерлі жасушалардың көбейіп, дифференциалдану қабілетін өлшеуге арналған көкбас колониялық техникасын жасағаны үшін Канаданың Гайрднер халықаралық сыйлығын алды. Олар және олардың әріптестері, сондай-ақ көптеген басқа ғалымдар бұл техниканы қан жасушаларының қалыпты түзілуі, лейкемиялық жасушалардың мінез-құлқы, лейкемияны емдеу әдістері және жасуша биологиясының басқа да аспектілері туралы маңызды білім алу үшін қолданды. 1974 жылы МакКаллок Канада Корольдік қоғамының мүшесі болды. 1988 жылы ол Канада орденінің офицері атанды және 2006 жылы Онтарио орденінің мүшесі болды. 1999 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 2004 жылы МакКаллок Канаданың медициналық атақ-даңқ залына енгізілді. Ол Торонто университетінің құрметті профессоры атағын иеленеді. 2005 жылы ол Джеймс Тиллмен бірге Медициналық негізгі зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығымен марапатталды.

Таңдалған жарияланымдар

Тилл, Дж. Е., МакКаллок, Е. А. (1961) Егеуқұйрықтардың қалыпты сүйек кемігі жасушаларының сәулеленуге сезімталдығын тікелей өлшеу. Радиациялық зерттеулер 14:213–22.
Бекер, А. Ж., МакКаллок, Е. А., Тилл, Дж. Е. (1963) Трансплантацияланған егеуқұйрық ми жасушаларынан алынған көкбауыр колонияларының клоналды табиғатын цитологиялық тұрғыдан көрсету. Nature 197:452–4. [Мақалаға сілтеме]
Симинович, Л., МакКаллок, Е. А., Тилл, Дж. Е. (1963) Көкбауыр колониялары арасында колония құраушы жасушалардың таралуы. Жасушалық және салыстырмалы физиология журналы 62:327–36. [Мақалаға сілтеме]
Тилл, Дж. Е., МакКаллок, Е. А., Симинович, Л. (1964) Стебельдік жасушалардың көбеюінің стохастикалық моделі, көкбауыр колониясын құрайтын жасушалардың өсуіне негізделген. Ұлттық ғылым академиясының еңбектері (АҚШ) 51(1):29–36.
МакКаллок, Е. А., Симинович, Л., Тилл, Дж. Е. (1964) WWv генотипі бар анемиялы егеуқұйрықтарда көкбауыр колониясының пайда болуы. Science 144(1620):844–846.
МакКаллок, Е. А., Симинович, Л., Тилл, Дж. Е., Рассел, Е. С., Бернштейн, С. Е. (1965) Sl/Sld генотипі бар анемиялы егеуқұйрықтардың генетикалық анықталған гемопоэтикалық кемістігінің жасушалық негізі. Blood 26(4):399–410. [Мақалаға сілтеме]
Ву, А. М., Тилл, Дж. Е., Симинович, Л., МакКаллок, Е. А. (1968) Қалыпты гематопоэтикалық колония құраушы жасушалар мен лимфоидты жүйе жасушалары арасындағы байланысқа цитологиялық дәлелдер. J Exp Med 127(3):455–464. [Мақалаға сілтеме]
Вортон, Р. Г., МакКаллок, Е. А., Тилл, Дж. Е. (1969) Өзін-өзі жаңарту қабілетімен ерекшеленетін гемопоэтикалық стебельдік жасушаларды физикалық бөлу. J Exp Med 130(1):91–103. [Мақалаға сілтеме]
МакКаллок, Е. А. (2003) Стебельдік жасушалар және әртүрлілік. Leukemia 17:1042–48. МакКаллок, Е. А. (2003) Қалыпты және лейкемиялық гематопоэтикалық стебельдік жасушалар және тектік желілер. "Стебельдік жасушалар туралы нұсқаулық", ред. Стюарт Селл, Humana Press, Тотова Н. Дж., 119–31 беттер.