Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шекаралық гидридтер әдетте сутек пен периодтық кестедегі 11-ші және 12-ші топтарға жататын элементтердің, сондай-ақ индийдің (In) және таллийдің (Tl) қосылыстарынан тұрады. Бұл қосылыстар коваленттік және иондық гидридтердің қасиеттері арасындағы белгілі бір аралық сипаттарға ие. Гидридтер – металл мен сутектің теріс ион ретінде қатысатын химиялық қосылыстар.
Borderline hydrides typically refer to hydrides formed of hydrogen and elements of the periodic table in group 11 and group 12 and indium (In) and thallium (Tl). These compounds have properties intermediate between covalent hydrides and saline hydrides. Hydrides are chemical compounds that contain a metal and hydrogen acting as a negative ion.
Қасиеттері
Шекаралық гидридтер иондық және ковалентті байланыстардың арасындағы сипаттамаларды көрсетеді. Шекаралық гидридке нақты мысал – CuH, мыс гидриді, ол кеуекті қызғылт қоңыр зат ретінде көрінеді және орташа күшті тотығуға қарсы агент болып табылады. Бөлме температурасында ол гипофосфор қышқылын фосфор қышқылына катализдік түрде тотықтырады және қыздырғанда сутегі газын бөліп шығарады. ZnH2 да бөлме температурасында қатты зат, ол 90°C-та ыдырайды, бірақ тіпті ешқайда жылжытпаса да бірнеше күн ішінде мырышқа және сутегі газына ыдырайды. Сутек теллуриді (H2Te) және сутек селениді (H2Se) екеуі де жоғары ұшқыш, жағымсыз иіс шығаратын шекаралық гидридтер.
Borderline hydrides exhibit bonding characteristics between ionic and covalent bond types. A specific example of a borderline hydride is CuH, copper hydride, that appears as a spongy reddish brown substance is a moderate reducing agent. It will catalytically oxidize hypophosphorous acid to phosphorous acid at room temperature, and it gives off hydrogen gas when subjected to heat. ZnH2 is also a solid at room temperature that breaks down at 90 °C, but even left alone decomposes over several days to zinc metal and hydrogen gas. Hydrogen telluride (H2Te) and hydrogen selenide (H2Se) are both borderline hydrides of high volatility that produce strong, unpleasant odors.
Синтез
Шекаралық гидридтер көбінесе металл тұздарын қышқылдандыру немесе тотығуын төмендету арқылы түзіледі. Мысалы, мыс гидриді мыс сульфаты мен гипофосфор қышқылының шамамен 70 °C температурада әрекеттесуінен пайда болады, нәтижесінде сарғыш тұнба түзіледі, ол тез қызыл қоңыр түске өтеді. Цинк гидриді, ZnH2, цинк галогеніді немесе диметилцинк тотығуын төмендету арқылы алынуы мүмкін.
Borderline hydrides are most commonly formed via the acidification or reduction of metal salts. For instance, copper hydride is formed by reacting copper sulphate and hypophosphorous acid at about 70 °C, forming a yellow precipitate that soon turns red brown. Zinc hydride, ZnH2, can be formed by the reduction of either a zinc halide or dimethylzinc.
Баламалы анықтама
Шекаралық гидридтердің жақындағы анықтамасы классикалық және классикалық емес дигидридтер арасындағы гидридтерді білдіреді. Классикалық түрі – дигидрид M(H)₂ конфигурациясы, онда металл екі еркін сутек атомымен байланысқан. Классикалық емес түрінде η₂ H₂ гаптициті бар орталық металл атомына байланысқан екі сутек атомы бар, бұл металл атомының бір координациялық нүктесі басқа молекуланың, яғни H₂ молекуласының екі жақын орналасқан атомымен байланысқанын көрсетеді. Бұған жақсы белгілі мысал – координацияланған сутек лигандысы (сутекті кешен) бар алғаш синтезделген молекула: W(CO)₃(PPri₃)₂(η₂ H₂). Дигидридті M(H)₂ лигандысы бар классикалық дигидридтер әдетте M(η₂ H₂) тобын қамтитын классикалық емес дигидроген кешендерімен таутомерлік байланыста болады. Шекаралық гидридтер классикалық және классикалық емес гидридтер арасындағы аралық байланыс сипатына ие. Термиялық тұрақсыз гидридтер металл орталығының нашар электрондық донорлық қабілеті салдарынан 2150 см⁻¹ жоғары νHH созу жиілігін көрсетеді. Электронға қаныққан металл орталығы 2060 см⁻¹ төмен νHH жиілігін береді, ал осы аралықтағы кез келген мән шекаралық аймақ деп есептеледі. Кубас және авторлар 2090 см⁻¹ созу жиілігі тұрақты H₂ кешендерінің шегінде екенін, ал 2060 см⁻¹ дигидроген мен дигидридтер арасындағы шекарада екенін көрсетеді.
A more recent definition of borderline hydrides refers to hydrides that exist between classic and non classic dihydrides. The classic form is the dihydride M(H)2 configuration, where the metal is bound to two free hydrogen atoms. The non classic form contains two hydrogen atoms bound to a central metal atom with an η2 H2 hapticity, indicating that a single coordination point on the metal atom bonds to two contiguous atoms from another molecule, in this case H2. A well known example of this is from the first such molecule to be synthesized with a coordinated hydrogen ligand (dihydrogen complex): W(CO)3(PPri3)2(η2 H2). Classic dihydrides containing the dihydride M (H)2 ligands are typically found as a tautomer with the non classical dihydrogen complexes containing a M (η2 H2) group. Borderline hydrides exist with a bond character somewhere between the classical and non classical hydrides. Those that are thermally unstable exhibit stretching frequencies νHH greater than 2150 cm 1 as a result of poor electron donation from the metal center. An electron dense metal center will yield hydride with a νHH less than 2060 cm 1, while anything between is considered to be in the borderline region. Kubas, et al. state that a stretching frequency of 2090 cm 1 is within the bounds of stable H2 complexes while 2060 cm 1 is right on the borderline between dihydrogen and dihydrides.