Кедейлікті жою шаралары

Тұрақты кедейлікті жеңу шаралары: экономикалық және гуманитарлық көмек, жер салығы сияқты әдістермен табыс табуға көмектесу. Әр елде қолданылады.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: Poverty reduction — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Кедейлікті тұрақты түрде азайту шаралары

Кедейлікті азайту, кедейліктен құтылу немесе кедейлікпен күресу – адамдарды кедейліктен шығаруға бағытталған экономикалық және гуманитарлық шаралар жиынтығы. Генри Джорджтың «Өркендеу және кедейлік» атты экономикалық еңбегінде ұсынылған шаралар, кедейлерге өздері үшін байлық құруға мүмкіндік беру арқылы кедейлікті мәңгілік жоюға бағытталған. Қазіргі заманда, георжизм қозғалысының экономистері жер құнына салынатын салық сияқты шараларды ұсынады, бұл табиғи ресурстарға барлығының қолжетімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Кедейлік дамытылып келе жатқан және дамыған елдерде кездеседі. Кедейлік дамытылып келе жатқан елдерде кең таралғанмен, екі типтегі елдер де кедейлікті азайту шараларын қабылдайды. Тарих бойында, кейбір аймақтарда кедейлік, өнеркәсіптік емес экономикалар өте аз өнім өндіргендіктен және халық саны осы деңгейде өскендіктен қажетсіз деп қабылдана келді, бұл байлықтың жетіспеуіне әкелді. Джеффри Паркер былай деп жазды: «Батыс Еуропаның ең ірі қалалары Антверпен мен Лионда 1600 жылға қарай халықтың үштен екі бөлігі салық төлеуге мүкіндігі жоқ болды және дағдарыс кезінде көмекке мұқтаж болуы мүмкін». Кедейлікті азайту көбінесе жалпы экономикалық өсімнің нәтижесі болып табылады. Заманауи ауыл шаруашылығы технологиясы жетілмеген және азотты тыңайтқыштар, пестицидтер және суару жүйелері сияқты қажетті жабдықтар жоқ аймақтарда азық-түлік тапшылығы жиі кездесетін. Өнеркәсіптік революцияның басталуы жоғары экономикалық өсуге алып келді, нәтижесінде қазіргі дамыған әлемде жаппай кедейлік жойылды. 1820 жылы адамзаттың 75%-ы күніне бір доллардан кем қаржымен өмір сүрді, ал 2001 жылы бұл көрсеткіш 20%-ға төмендеді. Қаржылық қызметтер, әсіресе жинақтар, мобильді банкинг сияқты технологиялар арқылы кедейлерге қолжетімді етуге болады. Тиімсіз институттар, сыбайлас жемқорлық және саяси тұрақсыздық инвестицияларды шектеуі мүмкін. Денсаулық сақтау, білім беру және инфрақұрылым салаларындағы мемлекеттік қолдау және көмек адам және физикалық капиталды арттыру арқылы өсімге ықпал етеді. Бүгінгі даму көмегінің проблемаларына байланысты көмектің үлкен бөлігі шектеулі болып табылады, бұл алушы елдерді донор елдерден шыққан, көбінесе қымбат өнімдерді сатып алуға міндеттейді. Басқа сарапшылар экономикалық либерализация салдарынан әлемдегі кедейлік азаюдың орнына өсіп келеді деп мәлімдейді, ал Дүниежүзілік банк кедейліктің азайып бара жатқаны туралы ұсынған деректері дұрыс емес. Сонымен қатар, олар мүлік құқықтарын кедейлерге беру кедейлікті азайтудың ең маңызды стратегиясының бірі екенін айтады. Дүниежүзілік банк жер құқығын арттыруды «кедейлікті азайтудың кілті» деп санайды, өйткені жер құқығы кедейлердің байлығын арттырады, кейде оны екі есеге дейін көбейтеді. 2015 жылғы Халықаралық валюта қорының есебінде табыстың теңсіздігі біздің заманымыздың ең маңызды мәселесі екені айтылды. «Дамыған экономикаларда байлар мен кедейлер арасындағы айырмас соңғы онжылдықтардағы ең жоғары деңгейге жетті. Теңсіздік тенденциялары дамушы нарықтар мен дамушы елдерде (EMDC) әртүрлі болды, кейбір елдерде теңсіздік төмендеді, бірақ білім беруге, денсаулық сақтауға және қаржыға қол жеткізудегі теңсіздіктер сақталып қалды». Жаңа кәсіпорындар мен шетелдік инвестициялар тиімсіз институттардың, сыбайлас жемқорлықтың, заң үстемдігінің әлсіздігінің және бюрократиялық кедергілердің салдарынан ығыстырылуы мүмкін. Сауданы либерализациялау сауда жасаушы елдердің жалпы табысын арттырады. Үндістан сияқты кедей елдерге жіберілетін ақшалай аударымдар кейде тікелей шетелдік инвестициялардан асып түседі, ал жалпы ақшалай аударымдар ЭЫДҰ елдерінен келетін көмек ағынынан екі еседен астам. Шетелдік инвестициялар мен экспорттық өнеркәсіптер Азия елдерінің экономикалық өсуіне серпін берді. Алайда, сауда ережелері көбінесе әділетсіз, өйткені олар бай елдердің нарығына кіруге кедергі келтіреді және кедей елдердің өнеркәсіптерін қолдауына тыйым салады. Кедей елдердің өңделген өнімдері шикізаттан айырмашылығы, бай елдердің порттарында әлдеқайда жоғары тарифтерге тап болады. Торонто университетінің зерттеуі Африка елдерінен мыңдаған өнімдерге салық ставкаларының төмендетілуі Африканың өсімі мен мүмкіндіктері туралы заңға байланысты Африкадан импорттың «күтпегендей үлкен» өсуіне тікелей себеп болды. Кейде дамушы елдерге пайдасы тиетін келісімдер жасалуы мүмкін, мысалы, Қытайда шетелдік көпұлтты компанияларды стратегиялық салалардағы болашақ қытайдық бәсекелестерін оқытуға және оларды ұзақ мерзімде артық етіп жасауға міндеттейтін заңдар бар. Таиландта 51%-дық ереже көпұлтты компаниялар Таиландта операцияларын бастағанда, бірлескен кәсіпорында тайлық компанияға 51%-ы басқару құқығын беруге міндеттейді. Сонымен қатар, Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаты 17 кедейлікті жою және тұрақты даму саясатын іске асыру үшін елдердің басшылығына құрмет көрсетуді қолдайды. Кейбір сыншылар неолибералдық саясат экономикалық теңсіздікті арттырды және әлемдік кедейлікті күшейтті деп мәлімдейді. Экономикалық саясатты зерттеу орталығының (CEPR) Дині Бейкер 2006 жылы АҚШ-тағы теңсіздіктің өсуіне себеп болған күш – инфляцияға қарсы бағытталған саясат, кәсіби одақтарға қарсылық және денсаулық сақтау саласындағы пайдакүнемшілік сияқты қасақана қабылданған неолибералдық саясат екенін айтты. Экономистер Дэвид Хоуэлл мен Мамаду Дьялло неолибералдық саясаттың АҚШ экономикасында жұмыс істеп жүрген жұмыскерлердің 30%-ы төмен жалақы алатынына (толық жұмыс істейтін жұмыскерлердің орташа жалақысының үштен екі бөлігінен кем) және еңбек күшінің 35%-ы толық жұмыс таба алмағанына әкелгенін айтады, ал еңбекке қабілетті халықтың 40%-ы ғана лайықты жұмыспен қамтылған.

Poverty reduction, poverty relief, or poverty alleviation is a set of measures, both economic and humanitarian, that are intended to permanently lift people out of poverty. Measures, like those promoted by Henry George in his economics classic Progress and Poverty, are those that raise, or are intended to raise, ways of enabling the poor to create wealth for themselves as a conduit of ending poverty forever. In modern times, various economists within the Georgism movement propose measures like the land value tax to enhance access to the natural world for all. Poverty occurs in both developing countries and developed countries. While poverty is much more widespread in developing countries, both types of countries undertake poverty reduction measures. Poverty has been historically accepted in some parts of the world as inevitable as non industrialized economies produced very little, while populations grew almost as fast, making wealth scarce. Geoffrey Parker wrote that:In Antwerp and Lyon, two of the largest cities in western Europe, by 1600 three quarters of the total population were too poor to pay taxes, and therefore likely to need relief in times of crisis. Poverty reduction occurs largely as a result of overall economic growth. Food shortages were common before modern agricultural technology and in places that lack them today, such as nitrogen fertilizers, pesticides and irrigation methods. The dawn of the Industrial Revolution led to high economic growth, eliminating mass poverty in what is now considered the developed world. In 1820, 75% of humanity lived on less than a dollar a day, while in 2001 only about 20% did. Financial services, notably savings, can be made accessible to the poor through technology, such as mobile banking. Inefficient institutions, corruption, and political instability can also discourage investment. Aid and government support in health, education, and infrastructure helps growth by increasing human and physical capital. Problems with today's development aid include the high proportion of tied aid, which mandates receiving nations to buy products, often more expensive, originating only from donor countries. Other commentators have claimed that, due to economic liberalization, poverty in the world is rising rather than declining, and the data provided by the World Bank, echoing that poverty is decreasing, is flawed. They also argue that extending property rights protection to the poor is one of the most important poverty reduction strategies a nation can implement. The World Bank concludes that increasing land rights is 'the key to reducing poverty' citing that land rights greatly increase poor people's wealth, in some cases doubling it. In a 2015 report, the International Monetary Fund pointed to widening income inequality as the defining challenge of our time. "In advanced economies, the gap between the rich and poor is at its highest level in decades. Inequality trends have been more mixed in emerging markets and developing countries (EMDCs), with some countries experiencing declining inequality, but pervasive inequities in access to education, health care, and finance remain." New enterprises and foreign investment can be driven away by the results of inefficient institutions, corruption, the weak rule of law and excessive bureaucratic burdens. Trade liberalization increases total surplus of trading nations. Remittances sent to poor countries, such as India, are sometimes larger than foreign direct investment and total remittances are more than double aid flows from OECD countries. Foreign investment and export industries helped fuel the economic expansion of fast growing Asian nations. However, trade rules are often unfair as they block access to richer nations' markets and ban poorer nations from supporting their industries. Processed products from poorer nations, in contrast to raw materials, get vastly higher tariffs at richer nations' ports. A University of Toronto study found the dropping of duty charges on thousands of products from African nations because of the African Growth and Opportunity Act was directly responsible for a "surprisingly large" increase in imports from Africa. Deals can sometimes be negotiated to favor the developing country such as in China, where laws compel foreign multinationals to train their future Chinese competitors in strategic industries and render themselves redundant in the long term. In Thailand, the 51 per cent rule compels multinational corporations starting operations in Thailand give 51 per cent control to a Thai company in a joint venture. Additionally, the United Nations Sustainable Development Goal 17 advocates respect for countries leadership to implement policies for poverty eradication and sustainable development. Critics have argued that neoliberal policies have increased economic inequality and exacerbated global poverty. The Center for Economic and Policy Research's (CEPR) Dean Baker argued in 2006 that the driving force behind rising inequality in the United States has been a series of deliberate neoliberal policy choices, including anti inflationary bias, anti unionism and profiteering in the healthcare industry. The economists David Howell and Mamadou Diallo contend that neoliberal policies have contributed to a United States economy in which 30% of workers earn low wages (less than two thirds the median wage for full time workers) and 35% of the labor force is underemployed while only 40% of the working age population in the country is adequately employed.

Байлық шоғырлануын терістеу

Oxfam, басқалармен бірге, ең жоғары 1% адамдардың қолындағы байлықтың тым көп шоғырлануын тоқтатуға шақырып, ресурстардың осы топтың қолында жиналуы экономикалық белсенділікті төмендетіп, қалғандардың, әсіресе экономикалық ең төменгі сатыдағылардың өмірін қиындатады деп мәлімдеді. Олардың пікірінше, 2017 жылы әлемдегі миллиардерлердің тапқан 762 миллиард доллары әлемдегі ең қаңғырлық жағдайды жеті рет жоюға жетерлік еді.

Капитал, инфрақұрылым және технология

Ұзақ мерзімді экономикалық өсім адам басына шаққанда капиталдың (өнімділікті арттыратын факторлар) өсуі арқылы, оның ішінде адам және физикалық капитал, сондай-ақ технология арқылы қамтамасыз етіледі. Мысалы, 1930 жылдары Шри-Ланкада аналардың өлімі 2% құрады, бұл бүгінгі кез келген елден жоғары көрсеткіш. Ол 1950 жылдары 0,5–0,6%-ға дейін, ал қазір 0,06%-ға дейін төмендеді. Білім беру арқылы көрінетін адам капиталы экономикалық өсудің физикалық капиталдан да маңызды факторы болып табылады. БҰҰ экономистерінің пікірінше, жолдар мен ақпараттық желілер сияқты жақсы инфрақұрылым нарықтық реформалардың тиімді жұмыс істеуіне көмектеседі. Кедейлік деңгейінің күрт төмендеуіне бастама берген – бу машинасының технологиясы болды. Ұялы телефон технологиясы нарықты кедей және ауылдық аймақтарға жеткізеді. Қажетті ақпаратқа қол жеткізген шалғайдағы фермерлер ең жақсы бағаға сату үшін нақты дақылдарды өндіре алады. Мұндай технология сондай-ақ қаржылық қызметтерді кедейлерге қолжетімді ету арқылы экономикалық тәуелсіздікке қол жеткізуге көмектеседі. Кедей адамдар үшін ақшаны қауіпсіз сақтау мүмкіндігі несие алудан гөрі әлдеқайда маңызды. Safaricom компаниясының M Pesa жүйесі банктік бөлімшелердің орнына, көбінесе дүкен иелерінен құралған агенттер желісі арқылы қолма-қол ақшаны қабылдап, оны клиенттердің телефондарындағы виртуалды шотқа аударатын алғашқы жүйелердің бірін іске қосты. Телефондар арқылы ақша аудару және оны шағын комиссия төлеп қолма-қол ақшамен алу мүмкіндігі ақша жіберуді қауіпсіз етеді.

Жұмыспен қамту және өнімділік

Экономикалық өсімнің кедейлікті жеңілдетуге жанама әлеуеті бар, себебі ол бір уақытта жұмыс мүмкіндіктерін және еңбек өнімділігін арттырады. Шетелдегі даму институтының (ODI) зерттеушілері 24 елдің өсуін зерттегенде, 18 жағдайда кедейлік жеңілді. Пандемия тудырған жұмыссыздық пен еңбек өнімділігінің төмендеуі кедейлік деңгейінің өсуіне себеп болуы мүмкін. 2007–2011 жылдар аралығындағы әлемдік еңбек өнімділігі 0,9 пайызға төмендеді, бұл 2019–2021 жылдар аралығында байқалатын және 2010 жылдан бері баяу төмендеп келе жатқан көрсеткішпен ұқсас. Халықаралық еңбек ұйымының бағалауынша, 2020 жылы әлемдік жұмыссыздық 33 миллионға өсті, бұл 2009 жылғы әлемдік қаржы дағдарысынан төрт есе жоғары. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, біліктілігі төмен жұмысшылардың жұмыс орындарынан айырылуы 11% құрады, бұл орта және жоғары білікті жұмысшылармен салыстырғанда әлдеқайда жоғары көрсеткіш. Төмен кірісті отбасылардың 71% пандемияға байланысты кем дегенде бір мүшесі жұмыссыз қалды немесе бизнесін жабуға мәжбүр болды (61%). Шағын фермерлердің ауыл шаруашылығы өнімділігінің өсуі елдің ең кедей жартысына ауыл шаруашылығынан тыс секторлардағы өсімге қарағанда кем дегенде екі есе тиімдірек. Мысалы, 2012 жылғы зерттеулер Эфиопия фермерлеріне жаңа сорттағы бұршақ пайдалы болуы мүмкін екенін көрсетті. Зерттеу Эфиопияның ұлттық ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу ұйымымен бірлесе, жартылай құрғақ тропикалық аймақтардағы халықаралық дақылдар зерттеу институты (ICRISAT) шығарған 11 жақсартылған бұршақ сортының экономикалық және кедейлікке қатысты әсерін бағалады. Зерттеушілер сорттарды пайдалану 30 жыл ішінде жалпы пайданы 111 миллион АҚШ долларына жеткізеді деп есептеді, мұнда тұтынушылар пайданың 39% -ын, ал өндірушілер 61% -ын алады. Олар туындаған пайда 0,7 миллионнан астам адамды (өндірушілер мен тұтынушылар) кедейліктен шығаруы мүмкін екенін күтті. Авторлар Эфиопияда бұршақ және басқа да бұршақтарды зерттеуге қосымша инвестициялар кедейлікті жеңілдету құралы ретінде негізделгенін қорытындылады. Су шаруашылығын жақсарту фермерлер арасындағы кедейлікті азайтудың тиімді жолы. Суды тиімді басқару арқылы олар өнімділікті арттырып, күнкөріс шаруашылығынан асып түсуі мүмкін. Мысалы, 1960-1970 жылдардағы «Жасыл революция» кезінде суару Азияның ауыл шаруашылығы әлеуетін ашуға және кедейлікті азайтуға маңызды фактор болды. 1961 мен 2002 жылдар аралығында суармалы жер көлемі дерлік екі есеге ұлғайды, себебі үкіметтер азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, халықтың әл-ауқатын жақсартуға және экономикалық өсімге қол жеткізуге тырысты. Оңтүстік Азияда 1970 жылдан 2007 жылға дейін астық өндірісі 137% -ға өсті. Бұл көрсеткіш 3% ғана көбірек жермен қол жеткізілді. Шри-Ланканың Коломбо қаласында орналасқан Халықаралық су шаруашылығы институты жер және су ресурстарын азық-түлік, күнкөріс және қоршаған орта үшін басқаруды жақсартуға бағытталған. Оның ғалымдары жүргізген бір жоба ауыл шаруашылығында су шаруашылығын жақсартудың қандай әсер ететінін көрсетеді. Жапонияның халықаралық ынтымақтастық банкі қаржылаған зерттеу 1997 жылы Шри-Ланкадағы Уалаве сол жағалауындағы суару жүйесін жаңартып, суаруды жүзеге асырды. 2005 жылы суару тағы бір аумаққа кеңейтілді. 2007 және 2008 жылдары бүкіл аймақты талдау жүргізілді. Бұл зерттеуде суаруға қол жеткізу отбасыларға күнкөріс қызметін әртараптандыруға және табысын арттыруға мүмкіндік беретіні анықталды. Мысалы, жері бар адамдар жұмысшы ретінде емес, күріш немесе көкөніс өсіруге және жаңбырға сүйенбейтін болды. Жері жоқтар жаңа судағы балық шаруашылығында жұмыс істеу арқылы пайда көре алатын еді. Жобаның бақылау аймағында 2002 жылы 57% отбасы кедейлік шегінен төмен тұрды, ал 2007 жылы бұл көрсеткіш 43% болды.

Economic growth has the indirect potential to alleviate poverty, as a result of simultaneous increases in employment opportunities and labour productivity. A study by researchers at the Overseas Development Institute (ODI) of 24 countries that experienced growth found that in 18 cases, poverty was alleviated. This higher increase in poverty rates can be reflected by the rise in unemployment and work productivity caused by the pandemic. It is said that the global labor productivity between 200 2007 to 2011–2019 with a difference of 0.9 per cent productivity decrease has a similar rate which is seen between the years 2019 to 2021 and slowly declining since 2010. The International Labour Organization has estimated that global unemployment was increased to 33 million in the year 2020 which was four times higher than the global financial crisis that happened in 2009. According to the World Health Organization job losses for low skilled workers were 11%, a much higher rate compared to medium and high skilled workers, and 71% of the lower income household at least one person in the household was unemployed or had to shut down their business due to the pandemic (61%). Estimates show that growth in the agricultural productivity of small farmers is, on average, at least twice as effective in benefiting the poorest half of a country's population as growth generated in non agricultural sectors. For example, a 2012 study suggested that new varieties of chickpea could benefit Ethiopian farmers in future. The study assessed the potential economic and poverty impact of 11 improved chickpea varieties, released by the national agricultural research organization of Ethiopia in collaboration with the International Crops Research Institute for the Semi Arid Tropics (ICRISAT). The researchers estimated that using the varieties would bring about a total benefit of US$111 million for 30 years with consumers receiving 39% of the benefit and producers 61%. They expected the generated benefit would lift more than 0.7 million people (both producers and consumers) out of poverty. The authors concluded that further investments in the chickpea and other legume research in Ethiopia were therefore justified as a means of poverty alleviation. Improving water management is an effective way to help reduce poverty among farmers. With better water management, they can improve productivity and potentially move beyond subsistence level farming. During the Green Revolution of the 1960s and 1970s, for example, irrigation was a key factor in unlocking Asia's agricultural potential and reducing poverty. Between 1961 and 2002, the irrigated area almost doubled, as governments sought to achieve food security, improve public welfare and generate economic growth. In South Asia, cereal production rose by 137% from 1970 to 2007. This was achieved with only 3% more land. The International Water Management Institute in Colombo, Sri Lanka, aims to improve the management of land and water resources for food, livelihoods and the environment. One project its scientists worked on demonstrates the impact that improving water management in agriculture can have. The study, funded by the Japan Bank for International Cooperation, initially upgraded and irrigated the irrigation system on the Walawe Left Bank, Sri Lanka, in 1997. In 2005, irrigation was extended to a further area. An analysis of the whole area was carried out in 2007 and 2008. This study found that access to irrigation provided families with opportunities to diversify their livelihood activities and potentially increase their incomes. For example, people with land could reliably grow rice or vegetables instead of working as labourers or relying on rainfall to water their crops. Those without land could benefit by working within new inland fisheries. Within the project's control area, 57% of households were below the poverty line in 2002 compared with 43% in 2007.

Өзін-өзі қамтамасыз ету мүмкіндіктерін құру

Жұмыспен қамту мүмкіндіктерін ұсыну табысты арттыру және негізгі қажеттіліктерге қол жеткізумен бірдей маңызды. Кедейлікке қарсы белсенді Пол Полак өзінің мансабын екі нәрсені бірдей жасауға – кедейлерді жұмысқа орналастыратын компаниялар құруға және "радикалды" арзан тауарлар жасауға арнады. Ол өзінің "Кедейліктен шығу" кітабында кедейлікті жоюдың дәстүрлі стратегиялары қате екенін және түбірдегі мәселелерді шеше алмайтынын айтады. Ол "Кедейлікті жоюдың үш қате түсінік" деп мыналарды атап көрсетеді: адамдарды қайырымдылық арқылы кедейліктен шығаруға болады, ұлттық экономикалық өсім кедейлікті жояды және қазіргідей жұмыс істейтін ірі бизнес кедейлікті жояды. Ұлттық өсімге және ірі бизнеске бағытталған экономикалық модельдер міндетті түрде өзін-өзі қамтамасыз етуге мүмкіндіктерді ұлғайтпайды. Дегенмен, микроқаржы банктері сияқты әлеуметтік мақсатты көздеген бизнес өзгеріс әкелуге қабілетті.

Қауіпсіздік

Ең қарапайым түрінде көмек – азаматтарға белгілі бір мерзімде ақшалай төлем жасау арқылы қамтамасыз етілетін әлеуметтік қамсыздандырудың бір түрі. Намибиядағы тәжірибелік жобаларда мұндай бағдарлама айына небәрі 13 доллар төлейді, нәтижесінде адамдар оқу ақысын төлей алды, мектепке баратын балалардың саны 92%-ға артты, балалардың нашар тамақтану көрсеткіші 42%-дан 10%-ға дейін төмендеді және экономикалық белсенділік 10%-ға өсті. Көмек белгілі бір талаптарды орындауға байланысты сыйақы түрінде де берілуі мүмкін. Шартты емес ақшалай трансферт, кедейлікке қарсы тиімді бағдарлама ретінде танылған, балаларды мектепке қабылдау немесе вакцинация жасату сияқты шараларға негізделген. Мысалы, Мексикада, мұндай бағдарламасы ең кең таралған елде, ауылдық жерлерде 16-19 жастағы оқудан қалғандардың саны 20%-ға азайды, ал балалардың бойы шамамен жарты дюймға ұсырқақтап өсті. Бағдарлама отбасыларды жұмыс істемей, тек жәрдемақы алуға талпындырады деген бастапқы қорқыныштар негізсіз болып шықты. Керісінше, немқұрайлылыққа кешірім жоқ, мысалы, балалардың мектепке барудың орнына көшеде тіленуіне жол берілмейді, себебі бұл бағдарламадан шеттетілуіне әкелуі мүмкін. Әлеуметтік мемлекеттердің кедейлікті азайтуға әсері бар. Қазіргі заманғы, кең ауқымды әлеуметтік мемлекеттер, экономикалық мүмкіндіктерді, тәуелсіздікті және дерлік барлық азаматтар үшін қауіпсіздікті қамтамасыз етеді, бірақ әзірге дамыған елдердің эксклюзивті домені болып табылады. Олар әдетте ЖІӨ-нің кемінде 20%-ын құрайды, ал ең ірі скандинавиялық әлеуметтік мемлекеттер ЖІӨ-нің 40%-дан астамын құрайды. Бұл қазіргі заманғы әлеуметтік мемлекеттер, көбінесе 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында пайда болды, ең үлкен өсуі 20-шы ғасырдың ортасында болды және жоғары кірісті барлық ЭЫДҰ елдерінде салыстырмалы және абсолютті кедейлікті азайтуда өте тиімді екенін көрсетті. Философ Томас Погге кедейлерге көмектесу үшін Global Resources Dividend (Жаһандық ресурстар дивиденді) сияқты механизм арқылы қаражат жинауды қолдайды.

Дамуға көмек

Донорлық елдердің көмегінің басым бөлігі «байланыстырылған», яғни, көмек алатын ел тек донор елден шыққан тауарларды сатып алуға міндетті. Бұл экономикалық тұрғыдан зиянды болуы мүмкін. Осы рейтингтік жүйе арқылы ең көп өлімге себеп болатын және ең оңай емделетін ауруларға қаржы жұмсалады. Адамдар емделгеннен кейін, ауруға себеп болған жағдайларға қайта оралады. Осылайша, адамдар қайтадан ауырғанда, көмекке жұмсалған ақша мен ресурстар босқа кетеді. Мұның мысалы 1920 жылдары Мексикадағы Рокфеллер қорының «Құрт» науқанында көрінді, онда адамдар құртқа қарсы емделді, бірақ бұрынғы жағдайға оралғаннан кейін қайтадан ауырды. Мұны болдырмау үшін, дамып келе жатқан елдердің азаматтарына денсаулық сақтау туралы білім беруге, қарапайым санитарияны қамтамасыз етуге, сондай-ақ алдын алу шараларына және медициналық инфрақұрылымға қолжетімділікті арттыруға қаражат жұмсауға болады. Бұл жағдайда ҮЕҰ-ның қаржысы тиімді ғана емес, сонымен қатар тұрақты болар еді. Осы аргументтер ҮЕҰ-ның даму көмегін саяси мақсаттарды іске асыру мен емдеудің орнына, алдын алу және түпкі себептерді анықтау үшін пайдалану қажеттігін көрсетеді. Кейбір сарапшылар мен ҮЕҰ Батыстың ақшалай көмегі көбінесе кедейлікті және әлеуметтік теңсіздікті күшейтеді деп санайды, өйткені ол алушы елдерде зиянды экономикалық саясатты жүзеге асырумен байланысты, немесе донор елден тауарларды импорттауға байланысты, бұл тауарлар арзан баламалардан қымбат. Сыншылар сонымен қатар, кейбір сыртқы көмек жемқор үкіметтер мен шенеуніктер тарапынан ұрланады және көмектің көлемі ұлғайған сайын басқару сапасы төмендейді деп мәлімдейді. Саясат халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыруға емес, көбірек көмек қаражатын алуға бағытталған. Көмек жүйесіндегі мәселелер – көмек беруші елдердің консультанттарының жалақысына тым көп қаражат жұмсалуы, көмек дұрыс таралмауы, ауыл шаруашылығы сияқты маңызды, бірақ аз жарияланған салаларға назар аудармауы, сондай-ақ донорлар арасындағы үйлесімсіздік, нәтижесінде біртұтас стратегиялардың орнына байланыссыз жобалардың көптеуі.

A major proportion of aid from donor nations is 'tied', mandating that a receiving nation buy products originating only from the donor country. This can be harmful economically. Through this ranking system, the disease that cause the most mortality and are most easily treated are given the funding. The argument occurs because once these people are treated, they are sent back to the conditions that led to the disease in the first place. By doing this, money and resources from aid can be wasted when people are re infected. This was seen in the Rockefeller Foundation's Hookworm campaign in Mexico in the 1920s, where people were treated for hookworm and then contracted the disease again once back in the conditions from which they came. To prevent this, money could be spent on teaching citizens of the developing countries health education, basic sanitation, and providing adequate access to prevention methods and medical infrastructure. Not only would NGO money be better spent, but it would be more sustainable. These arguments suggest that the NGO development aid should be used for prevention and determining root causes rather acting upon political endeavours and treating for the sake of saying they helped. Some think tanks and NGOs have argued that Western monetary aid often only serves to increase poverty and social inequality, either because it is conditioned with the implementation of harmful economic policies in the recipient countries, or because it is tied to the importing of products from the donor country over cheaper alternatives. and critics also argue that some of the foreign aid is stolen by corrupt governments and officials, and that higher aid levels erode the quality of governance. Policy becomes much more oriented toward what will get more aid money than it does towards meeting the needs of the people. Problems with the aid system and not aid itself are that the aid is excessively directed towards the salaries of consultants from donor countries, the aid is not spread properly, neglecting vital, less publicized area such as agriculture, and the aid is not properly coordinated among donors, leading to a plethora of disconnected projects rather than unified strategies.

Қарызды өтеу

1980 жылдары кедей елдерге көмек көрсетудің ұсынылған жолдарының бірі – қарызды жеңілдету болды. Көптеген дамымаған елдер бай елдердің банктері мен үкіметтеріне көп мөлшерде қарызға батып, осы қарыздар бойынша төленетін пайыздық төлемдер көбінесе елдердің экспорттан жылына түсетін табысынан асып түсетінін ескерсек, осы қарыздардың бір бөлігін немесе толығымен жою кедей елдерге «қиын жағдайдан шығуға» мүмкіндік береді. Егер кедей елдер қарыз төлеуге көп шығын жұмсауға мәжбүр болмаса, олар осы қаражатты кедейлікті азайтуға бағытталған, денсаулық сақтау және білім беру сияқты маңызды салаларға жұмсай алады. Көптеген елдер 2005 жылғы қарыз жеңілдету шараларынан үнемделген қаражат есебінен, денсаулық сақтау жүйесіне үлкен жүктеме түскен жағдайда да, тегін медициналық қызметтер көрсетуді бастады. 1996 жылы Дүниежүзілік банк қарызы көп кедей елдерге арналған бастаманы (Heavily Indebted Poor Countries Initiative) ұсынды. Бұл бастама несие берушілерге көпжақты және екіжақты қарыздар бойынша қарызды ерікті түрде жеңілдетуге мүмкіндік берді. Кейін бұл бастама екінші кезеңде Көпжақты қарызды жеңілдету бастамасы (Multilateral Debt Relief Initiative) деп аталды, ол IDA, ХВҚ және қарызы көп кедей елдерге көмектесуге бағытталды. ХВҚ-ның бұл бастаманы іске асыру процесі екі кезеңге бөлінуі мүмкін: біріншісі – төрт критерийді орындау, оның ішінде тиімді жұмыс тәжірибесіне ие болу, ал екіншісі – үш критерийді қамтиды, оларға кедейлікті азайту стратегиялық құжаты сияқты маңызды реформаларды жүзеге асыру және қабылдау кіреді. БҰҰ Бас хатшысының орынбасары Әмина Ж. Мохаммед дамушы елдерге қарызды жеңілдету мәселесіне қатысты мәлімдеме жасады. Оған сәйкес, 2019-2021 жылдар аралығында үкіметтердің қарызы ЖІӨ-нің 58 пайызынан 65 пайызға дейін өсті. Дүниежүзілік банк Украинадағы соғыс салдарынан кем дегенде бір миллиард адамның өте кедейлікке түсуі мүмкін екенін болжады. Сонымен қатар, елдердің тұрақты қолжетімділік шегіне ие болуы, қарыз тәуекелдерін ертерек анықтау және қаржылық мақсаттарды тұрақты даму мақсаттарымен үйлестіру сияқты ұсыныстар жасалды.

One of the proposed ways to help poor countries that emerged during the 1980s has been debt relief. Given that many less developed nations have gotten themselves into extensive debt to banks and governments from the rich nations, and given that the interest payments on these debts are often more than a country can generate per year in profits from exports, cancelling part or all of these debts may allow poor nations "to get out of the hole". If poor countries do not have to spend so much on debt payments, they can use the money instead for priorities which help reduce poverty such as basic health care and education. Many nations began offering services, such as free health care even while overwhelming the health care infrastructure, because of savings that resulted from the rounds of debt relief in 2005. In 1996 the Heavily Indebted Poor Countries Initiative by the World Bank, which gave voluntary debt relief to creditors and on foreign debt for Multilateral and Bilateral debt, which was pushed later in a second phase known as the Multilateral Debt Relief Initiative in order to provide debt relief, that helped the IDA, IMF, and to lower income countries that went through the Heavily Indebted Poor Countries initiative. The process by the IMF to carry out the initiative could be broken down into two steps, the first would be meeting four criteria including a track record and the second encompasses three criteria which include implementing and adopting key reforms, such as the Poverty Reduction Strategy Paper. The UN Deputy Secretary General Amina J. Mohammed reflects debt relief for Developing Countries which showed that between 2019 and 2021, debt from governments has risen from 58 to 65 per cent in GDP, and the World Bank have predicted at least a billion people would be in extreme poverty, from the war aftermath in Ukraine. Some suggestions that were made were based on countries having the stability to stable access limits, addressing debt risks early, and aligning financial goals with sustainable development goals.]]

Микрозаемдар

Экономикалық даму мен кедейлікті азайтудың ең танымал жаңа техникалық құралдарының бірі – 1976 жылы Бангладештегі «Грамин» банкі таныстырған микронесиелер. Бұл идея – фермерлерге немесе ауылдарға аз сомада ақша беру арқылы оларға қажетті заттарды алуға және экономикалық табыстарын арттыруға мүмкіндік беру. Мысалы, 50 доллар тұратын шағын сорғы суару мүмкіндігі жоқ ауыл үшін үлкен өзгеріс болуы мүмкін. «Таиланд» үкіметінің «Халық банкі» фермерлерге жабдықтар мен тұқымдар сатып алуға, көше сатушыларына тауарлық-айналымдық қор алуға немесе басқаларға шағын дүкендер ашуға көмектесу үшін 100-300 доллар көлемінде несие береді. Халықаралық ауыл шаруашылығын дамыту қорының (IFAD) Вьетнамдағы бағдарламасы 11 кедей провинциядағы жобаларды қолдайды. 2002-2010 жылдар аралығында 17 000-нан астам мүшесі бар 1 000-ға жуық үнемдеу және несие топтары (ҮНТ) құрылды, бұл ҮНТ-лер шағын шаруашылық қызметтерін жүзеге асыру үшін микрокредитке қол жеткізуді арттырды.

Әйелдерді нығайту

Әйелдерді күшейту салыстырмалы түрде жақында даму және экономика саласындағы маңызды талқылау тақырыбына айналды; алайда, көбінесе бұл мәселе тек гендерлік теңсіздікпен байланысты және оған қатысты қарастырылады. Әйелдер мен ерлер кедейлікті әртүрлі бастан өткергендіктен, олардың кедейлікті төмендетуге қатысты мүдделері де әртүрлі, сондай-ақ даму шаралары мен кедейлікті азайту стратегияларының оларға әсері де ерекше. Кедейлікті азайтуға бағытталған саясаттар кедей әйелдерді кедей ерлерден бөлек қарастыра бастады.

Гендерлік теңдік

Гендерлік теңдікті қамтамасыз ету және әйелдерді күштендіру – кедейлікті жеңу және дамуды ілгерілету үшін қажетті қадамдар, бұл адам дамуы және қабілеттерге негізделген тәсілмен, сондай-ақ Мыңжылдық Даму Мақсаттарымен қолдалады. Білім беру, өлім-жітім көрсеткіштері, денсаулық сақтау және басқа да әлеуметтік-экономикалық салалардағы айырмашылықтар кедейлердің әл-ауқаты мен денсаулығына зор зиян келтіреді, бұл өнімділікті төмендетіп, кедейлікті азайту мүмкіндігін шектейді. Еуропалық Комиссияның мәліметінше, тікелей дискриминация гендерлік жалақы айырмашылығының аз бөлігін ғана түсіндіреді.

Гендерлік теңгерімді қамтамасыз ету

Гендерлік теңдікті енгізу, яғни гендерлік мәселелерді қоғамның барлық саласына енгізу тұжырымдамасы, Біріккен Ұлттар Ұйымының әйелдер жөніндегі төртінші әлемдік конференциясымен гендерлік теңдікті ілгерілетудің жаһандық стратегиясы ретінде қабылданды. БҰҰ конференциясы әлеуметтік және экономикалық дамудың барлық салаларында гендерлік теңдіктің басты мақсатқа айналуын қамтамасыз ету қажеттігін баса көрсетті, бұл кедейлік және оны төмендету мәселелерін де қамтиды. Осыған сәйкес, Әлемдік банк та әйелдерге әсерін ескере отырып, кедейлікпен күресу мақсаттарын белгіледі. Маңызды мақсаттардың бірі – әйелдердің тең құқықтарына және экономикалық ресурстарға қол жеткізуін қамтамасыз ету үшін заңдар мен әкімшілік тәжірибені қайта қарау болды.

Экономикалық қатысу

Әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін арттыру, яғни әйелдер мен еркектердің табыс табу және басқаруда тең мүмкіндіктерге ие болуын қамтамасыз ету – олардың отбасы және қоғамдағы дамуын жақсартудың маңызды қадамы. Сонымен қатар, әйелдер балалардың кедейлігімен күресуде маңызды экономикалық рөл атқарады. Кедейлікті азайту үшін әйелдердің еңбек нарығына қатысуын ынталандырудың басқа да жолдары: балаларға күтім қызметтерін ұсыну, білім беру сапасын және мүмкіндіктерін арттыру, сондай-ақ әйелдердің кәсіпкерлігін дамыту. Әйелдердің заңды түрде жер меншігіне ие болу мүмкіндігі әйелдер мен еркектер арасындағы мүліктік теңсіздікті азайтады, бұл гендерлік теңдікті нығайтады. Экономиканың тұрақты өсуі үшін кедей адамдардың өміріне әсер ететін шешімдерге әсер етуі қажет; атап айтқанда, саяси процесте әйелдердің дауысын күшейту әлеуметтік тәуелсіздікті және саясатта гендерлік мәселелерді ескеруді арттырады. Әйелдердің саяси мүмкіндіктерін арттыру мақсатында БҰҰ Даму бағдарламасы бірнеше шараларды ұсынды: әйелдердің мемлекеттік қызметтердегі өкілдігін арттыру, әйелдер ұйымдарының адвокациялық жұмысын күшейту, әділ заңдық қорғауды қамтамасыз ету және денсаулық сақтау мен білім беруде тең мүмкіндіктерді ұсыну. Әділ саяси өкілдік және қатысу әйелдерге кедейлікті азайтуға бағытталған, әйелдерге арналған саясат пен бағдарламаларды ілгерілетуге мүмкіндік береді.

Жақсы мекемелер

Тиімді, сыбайлас жемқорлықтан аулақ және заң үстемдігін сақтайтын институттар мүлікті және бизнесті қорғайтын жақсы заңдарды қабылдап, оларды орындауды қамтамасыз етеді. Тиімді және әділ үкіметтер ұлттың ұзақ мерзімді мүдделеріне инвестиция жасауға ұмтылады, сыбайлас жемқорлық арқылы ресурстарды тонаудан аулақ тұрады. Дүниежүзілік банк зерттеушілері жақсы басқару тұжырымдамасымен келіседі: 150 елдің деректері жақсы басқарудың бірнеше көрсеткіштері (жауапкершілік, тиімділік, заң үстемдігі, төмен сыбайлас жемқорлық) экономикалық дамудың жоғары деңгейімен байланысты екенін көрсетті. Көмек және табиғи ресурстардан түскен қаражат көбінесе жеке қолдарға ауысып, сыбайлас жемқорлық салдарынан шетелдегі банктерге жіберіледі. Global Witness баяндамасында айтылғандай, егер Батыс банктері ұрланған ақшаны қабылдамаса, қарапайым халыққа көмек ағыны ешқашан жеткізе алмайтын пайда тиер еді. Осындай зерттеулердің үміттеріне қарамастан, жақсы басқарудың қайнар көзі және оған қалай қол жеткізуге болатыны сияқты бірнеше сұрақтар ашық күйінде қалады. Бір әлеуметтанушының салыстырмалы талдауы тарихи күштер жақсы басқару мүмкіндігін қалыптастырғанын көрсетті. Отарлауға дейін үкіметтік құрылымы дамыған ежелгі өркениеттер, сондай-ақ элитаның жауапкершілігі бүгінде даму саясатын жүзеге асыруға қабілетті және тиімді күшті мемлекеттер құруға көмектесті. Дегенмен, күшті мемлекет әрқашан экономикалық дамуға ең қолайлы саяси ұйым болып табыла бермейді. Басқа тарихи факторлар, әсіресе әр елдің отаршылдық тәжірибесі, кейбір елдерде, әсіресе Африкада, күшті мемлекет пен/немесе жақсы басқарудың мүмкіндігін төмендетті. Институттар мен басқару сапасына әсер ететін маңызды фактор – отарлаудың сипаты (қалай жүргізілгені) және тіпті отарлаушы державаның өзі. Халықаралық ұйымдар дамушы елдердегі түрлі саясаттар арқылы жақсы басқаруды қолдауға тырыса алады, бірақ салыстырмалы талдаулар көрсеткендей, әлемнің көптеген кедей елдерінде бұл мақсатқа жету өте қиын болуы мүмкін. Торонто доллары әлеуметтік жәрдем алушыларды жұмыс істеуге ынталандырудың бір жолын ұсынады: Торонто долларын қайырымдылық және коммерциялық емес ұйымдарда ерікті еңбек еткен әлеуметтік жәрдем алушыларға сыйлық ретінде беруге болады, бұл сыйлықтар әлеуметтік жәрдемге әсер етпейді. Кейбір саясаткерлер жүйені түбірінен өзгертуді ұсынады. Қазіргі экономикалық қатынастарды қайта құруға қатысты бірнеше негізгі ұсыныс бар, және олардың көптеген жақтастары олардың идеялары жүзеге асырылса, кедейлікті азайтуға, тіпті толығымен жоюға мүмкіндік беретінін айтады. Мұндай ұсыныстар сол және оң қанатты топтардан келіп түсті: социализм, коммунизм, анархизм, либертариандық, бинарлық экономика және қатысушы экономика сияқты. Теңсіздікті прогрессивті салық жүйесі арқылы азайтуға болады. Заң саласында кедейліктің жоқтығын адам құқығы ретінде бекітуге ұмтылыс бар. ХВҚ және мүше елдер кедейлікті азайту стратегиясы жөніндегі құжаттарды (PRSP) жасады. Белгілі экономист Джеффри Сакс өзінің «Кедейліктің соңы» атты кітабында 2025 жылға қарай әлемдік кедейлікті жою жоспарын ұсынды. Оның ұсыныстарын басшылыққа алып, Global Solidarity Network сияқты халықаралық ұйымдар тұрғын үй, азық-түлік, білім, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы өнімдері, ауыз су, көлік және байланыс салаларындағы араласу арқылы әлемдегі кедейлікті жоюға жұмыс істеп жатыр. Кедейлердің экономикалық құқықтары жөніндегі науқан – АҚШ-тағы кедейлерді ұйымдастырып, баршаға кедейліктен азаттық беруге жұмыс істейтін ұйым. Науқанның пікірінше, барлық адамның қадір-қасиеті мен құндылығына негізделген адам құқықтары жүйесі кедейлікке саяси шешім табу үшін ұйымдасудың ең тиімді құралы болып табылады.

Efficient institutions that are not corrupt and obey the rule of law make and enforce good laws that provide security to property and businesses. Efficient and fair governments would work to invest in the long term interests of the nation rather than plunder resources through corruption. With their related concept of good governance World Bank researchers have found much the same: Data from 150 nations have shown several measures of good governance (such as accountability, effectiveness, rule of law, low corruption) to be related to higher rates of economic development. Funds from aid and natural resources are often diverted into private hands and then sent to banks overseas as a result of graft. If Western banks rejected stolen money, says a report by Global Witness, ordinary people would benefit "in a way that aid flows will never achieve". Despite the promise of such research several questions remain, such as where good governance comes from and how it can be achieved. The comparative analysis of one sociologist suggests that broad historical forces have shaped the likelihood of good governance. Ancient civilizations with more developed government organization before colonialism, as well as elite responsibility, have helped create strong states with the means and efficiency to carry out development policies today. On the other hand, strong states are not always the form of political organization most conducive to economic development. Other historical factors, especially the experiences of colonialism for each country, have intervened to make a strong state and/or good governance less likely for some countries, especially in Africa. Another important factor that has been found to affect the quality of institutions and governance was the pattern of colonization (how it took place) and even the identity of colonizing power. International agencies may be able to promote good governance through various policies of intervention in developing nations as indicated in a few African countries, but comparative analysis suggests it may be much more difficult to achieve in most poor nations around the world. Toronto Dollars also provide a means to create an incentive for welfare recipients to work: Toronto dollars can be given as gifts to welfare recipients who perform volunteer work for charitable and non profit organizations, and these gifts do not affect welfare benefits. Some have argued for radical economic change in the system. There are several fundamental proposals for restructuring existing economic relations, and many of their supporters argue that their ideas would reduce or even eliminate poverty entirely if they were implemented. Such proposals have been put forward by both left wing and right wing groups: socialism, communism, anarchism, libertarianism, binary economics and participatory economics, among others. Inequality can be reduced by progressive tax. In law, there has been a move to establish the absence of poverty as a human right. The IMF and member countries have produced Poverty Reduction Strategy papers or PRSPs. In his book The End of Poverty, prominent economist Jeffrey Sachs laid out a plan to eradicate global poverty by 2025. Following his recommendations, international organizations such as the Global Solidarity Network are working to help eradicate poverty worldwide with intervention in the areas of housing, food, education, basic health, agricultural inputs, safe drinking water, transportation and communications. The Poor People's Economic Human Rights Campaign is an organization in the United States working to secure freedom from poverty for all by organizing the poor themselves. The Campaign believes that a human rights framework, based on the value of inherent dignity and worth of all persons, offers the best means by which to organize for a political solution to poverty.

Климаттың өзгеруіне бейімделу

Климаттың өзгеруіне байланысты экстремалды ауа райы құбылыстарының және олардан туындайтын апаттардың күшеюі жалғасады деп күтілуде. Апаттар кедейліктің негізгі себебі болып табылады және кедейлікті азайту жолындағы прогресті кері қайтара алады. Дүниежүзілік банктың баяндамасы кедей адамдардың климаттық апаттарға ең көп бейім екенін көрсетеді. Болжам бойынша, 2030 жылға қарай ең қауіпті 49 елде 325 миллионнан астам (немесе одан да көп) ең кедей адамдар тұрады. Олардың көп бөлігі Оңтүстік Азия және Сахара төменгі Африкасында орналасқан. Қазіргі таңда бұл екі мәселе параллель түрде қарастырылып келеді, себебі кедейлікті азайту стратегияларының көпшілігі климаттың өзгеруіне бейімделуді мүлдем ескермейді, ал Ұлттық бейімделу іс-қимыл бағдарламалары (NAPA) кедейлікті азайтумен тікелей айналыспайды. Ауылдық кедейлікті жеңілдетуге қатысты пайда-құн талдауында көлік ең жақсы нәтижелерді көрсетті. Мысалы, Үндістандағы жолдарға жасалған инвестициялар 1990-шы жылдарда ауыл шаруашылығындағы басқа да инвестициялар мен субсидиялардан 3-10 есе тиімді болды. Жол көліктің көбеюіне макро деңгейде көмектесетіндей, велосипед микро деңгейде осыны қолдайды. Осыған орай, велосипед кедей елдерде кедейлікті жоюдың ең тиімді құралы болуы мүмкін.

Мыңжылдықтың даму мақсаттары

2015 жылға дейін ең нашар кедейлік пен аштықты жою – Мыңжылдық даму мақсаттарының бірі. Сакс есебінде (БҰҰ Мыңжылдық жобасы үшін) кең көлемді тәсілдермен қатар, даму сарапшылары анықтаған, салыстырмалы түрде аз шығынмен бірақ әлемдік кедейлікке орасан зор оң әсер ете алатын «жылдам жеңістер» сериясы ұсынылады. «Жылдам жеңістер»: жыныстық және репродуктивті денсаулық туралы ақпаратқа қол жеткізу; отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы шаралар; әр елде үкіметтік ғылыми кеңесшілерді тағайындау; зардап шеккен аймақтардағы мектеп оқушыларын құрттардан тазарту; ЖИТС, туберкулез және безгекке қарсы дәрілер; мектеп оқу ақысын жою; дамып келе жатқан елдерде негізгі медициналық көмек үшін төлемді тоқтату; мектеп оқушылары үшін тегін мектеп тамағы; әйелдердің құқықтарын, оның ішінде мүліктік құқықтарын қорғауға бағытталған заңнама; ағаш отырғызу; Сахара төңірегіндегі Африка фермерлеріне топыраққа қажетті қоректік заттарды ұсыну; шыбық торымен қамтамасыз ету; электр энергиясына, суға және санитарияға қол жеткізу; ана сүтімен тамақтандыруды қолдау; ауылдық жерлердегі қауымдық денсаулық сақтау бойынша оқу бағдарламалары; шалап төселген елді мекендерді жаңарту және қоғамдық тұрғын үй салу үшін жер беру.

Тұрақты дамудың мақсаттары

17 Тұрақты даму мақсатының біріншісі 2030 жылға дейін кедейлікті жоюға шақырады және кедейлерді әлеуметтік қорғауды қамтамасыз етуге, сондай-ақ климатқа байланысты төтенше жағдайлардан зардап шеккен адамдарға қолдау көрсетуге бағытталған. 2002 жылы басталған он жылдық ішінде әлем халқының кедейлік шегінен төмен өмір сүретін бөлігі 26 пайыздан 13 пайызға дейін кеміді. Егер осы 10 жылдық өсім келесі 15 жылда да сақталған болса, 2030 жылға қарай әлемдегі ең нашар кедейліктің көрсеткішін 4 пайызға дейін төмендету мүмкін болар еді, бұл өсімнің барлық табыс топтарына теңдей пайда әкелетінін ескере отырып. Дегенмен, егер өсім 20 жылға созылса, әлемдік кедейліктің көрсеткіші шамамен 6 пайызды құрауы мүмкін. Яғни, ең нашар кедейлікті жою үшін оның бұрынғы өсу қарқынынан елеулі өзгеріс қажет.

Кедейлік деңгейін анықтау

Кедейлікті азайту үшін үкіметтер ең қажетті жағдайдағы адамдарды анықтап, оларға қол ұшын беруі және тұрақты шаралар арқылы кедейліктен шығуға көмектесуі қажет. Көптеген халықаралық донорлар қолдайтын осындай тәсілдердің бірі – нақты бағытталған кедейлікті азайту бағдарламалары. Кедейлікті азайту бағдарламалары үшін кедей қауымдарды анықтау және бақылау үшін бірнеше кедейлікті мақсатқа бағдарлау әдістері бар. Мысалы, кедейлікті анықтаудың бір кең таралған әдісі – "мүліктік тексеру", ол жеке адамның немесе отбасының табысы немесе жұмсалымы белгілі бір шектен төмен болса, оны кедей деп санап, қолдауға құқылы деп есептейді.

Ашаршылық пен аз тамақтануды жоюға бағытталған жаһандық бастамалар

Кедейлікпен күрестің маңызды бөлігі – аштықты жою және азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету. 2012 жылдың сәуір айында азық-түлік көмегі жөніндегі конвенцияға қол қойылды, бұл әлемдегі бірінші заңды түрде міндетті халықаралық келісім. 2012 жылғы мамырдағы Копенгаген консенсусы аштықпен және нашар тамақтанумен күресу саясаткерлер мен жеке сектордың қайырымдастықтары үшін жәрдем қаржысының тиімділігін арттыруға бағытталған бірінші кезектегі басымдық болуы керек деп ұсынды. Олар бұл мәселені безгек пен ЖИТС-ке қарсы күрес сияқты басқа басымдықтардан жоғары қойды. Аштық пен кедейлікті азайтудың негізгі жаһандық саясаты – жақында бекітілген Тұрақты даму мақсаттары болып табылады. Атап айтқанда, 2-мақсат: «Аштыққа тоқтау» – аштықты жою, азық-түлік қауіпсіздігі мен тамақтануды жақсарту және тұрақты егін шаруашылығын дамыту бойынша жаһандық деңгейде келісілген мақсаттарды белгілейді. 2013 жылы Халықаралық Каритас 2025 жылға дейін жүйелі аштықты жоюға бағытталған, Каритас ұйымының ауқымды бастамасын іске қосты. «Бір адамзат отбасы, барлығына азық-түлік» науқаны халықтың санасын арттыруға, Каритас бағдарламаларының тиімділігін жақсартуға және азық-түлік құқығын іске асыруды қолдауға бағытталған. IFPRI басшылығымен, БҰҰ ұйымдарының, үкіметтік емес ұйымдардың және жеке қорлардың қатысуымен құрылған Compact2025 серіктестігі 2025 жылға дейінгі 10 жыл ішінде аштық пен нашар тамақтануды жоюға бағытталған саясаткерлер мен басқа да шешім қабылдаушыларға дәлелдерге негізделген кеңестерді әзірлейді және таратуда. «Аштықты тоқтату» кампаниясы – аштық мәселесіне назар аударуға бағытталған онлайн-коммуникациялық кампания. Ол көптеген бейнероликтер арқылы әлемдегі аштыққа байланысты наразылықтарын білдірген атақты адамдардың жұмыстарын қамтиды. Тамақтануды жақсарту арқылы аштық жағдайын жақсартуға бағытталған тағы бір бастама – Тамақтануды кеңейту қозғалысы (SUN). 2010 жылы басталған бұл қозғалысқа үкіметтер, азаматтық қоғам, Біріккен Ұлттар Ұйымы, демеушілер, бизнес және зерттеушілер қатысады және олардың 57 серіктес еліндегі өзгерістер туралы жылдық прогресс есебін жариялайды.

Тайваньдағы кедейлікті азайту

Өткен екі онжылдық ішінде кедейлікті азайту бойынша қарқынды стратегиялар қолданылғанына қарамастан, әлемнің бірнеше елінде кедейлік деңгейі төмендемеген. Жақында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, мұқтаж отбасылардың жалақысы біртіндеп өсті, бірақ кейбір жағдайларда төмендеді. Жалақы деңгейі әл-ауқаттың басты көрсеткіші болғанымен, бұл нәтижелер кедейлікті азайтуға бағытталған бұрынғы шаралардың жеткіліксіз болғанын көрсетеді. Жақын арада тиімді шаралар қабылданбаса және іске асырылмаса, ауылдық кедейлік ұзақ уақыт бойы маңызды мәселе болып қала береді. Отбасылардың жалақысы төмен деп есептеледі, егер олардың айлық табысы әрбір қала немесе аймақ белгілеген ең төменгі айлық шектің артық болмаса. Тайбэйде отбасының қажеттіліктерін (тұрғын үй, тамақ, киім және білім) қамтамасыз ету үшін ай сайын 337 доллар қажет. Бұл сома қаланың өмір салтына байланысты өзгереді; мысалы, Кинмен округінде ай сайын 171 доллар жеткілікті. Тайваньда кедейлікті азайтудың басты драйвері – тұрақты экономикалық өсім. Ішкі тікелей шетелдік инвестициялар (ТШИ) кедейлердің орташа жалақысына елеулі әсер етпесе, Тайваньнан тысқары ТШИ соңғы екі онжылдықта халықтың ең төмен табысты 20 пайызына кері әсер еткен сияқты. Тайваньдағы кедейлік дерлік жойылды, халықтың 1 пайызынан азы ғана кедей деп саналады немесе төмен жалақы алады. Бұл Тайваньның экономикалық өркендеуінен және жеке өмірмен қанағаттанудың артуынан халықтың 99 пайызының үлесі бар екенін білдіреді. Төмен жалақы алатын отбасылармен қатар, үкімет жұмыс істей алмайтын қарттар мен мүгедектер сияқты басқа да мұқтаж адамдарға қолдау көрсетеді. 1980-1999 жылдары Тайвань үкіметі Ұлттық денсаулық сақтану бағдарламасын (ҰДСБ) әзірледі. ҰДСБ негізінен экономикалық қиын жағдайдағы адамдарға қолжетімді бағада сапалы медициналық қызметтер ұсынады. 1993 жылдың шілдесінде Тайвань үкіметі қарт адамдарға ай сайын жәрдем төлеуді бастады. 65 жастан асқан және отбасының орташа жалақысы ай сайынғы негізгі шығындардың 1,5 есесіне тең немесе одан кем адамдар ай сайын 174 доллар көмек алуға құқылы. 1999 жылы Тайвань үкіметі әлеуметтік әлеуетке бағытталған жобаларға 5,08 миллиард АҚШ доллары жұмсады және төмен жалақы алатын адамдар мен отбасыларға көптеген түрлі көмектер ұсынды.

In spite of the intensive reduction strategies deployed in the previous two decades, poverty levels in several countries of the world has not been reduced. Recent research has demonstrated that the low wage levels of the needy families have risen gradually, although in some scenarios they have declined. While wage level is the main median pointer of welfare, such results suggest that past poverty reduction procedures have not been precise. Unless suitable reduction procedures are formulated and implemented in the near future, rustic poverty will probably be a real issue for quite some long time. Families are determined to be low pay if their monthly income does not surpass the evaluated monthly minimum set by every city or region. To meet the family's essential needs (shelter, food, clothing, and education) in Taipei, one would need to have $337 every month. This sum changes relying upon the city's way of life; for instance, one would just need to have $171 every month to live in Kinmen County. Sustained economic growth is noted as the main propelling agent for Poverty Reduction in Taiwan. While internal FDI has no noteworthy effect on the mean wage of poor people, outward FDI from Taiwan in the previous two decades appears to have adversely affected the poorest 20% of the populace. Poverty in Taiwan has nearly been eliminated, with under 1 per cent of the populace considered as poor or earning the low level pay. This implies more than 99 per cent of the populace appreciates the advantages of Taiwan's economic flourishing and extraordinarily enhanced personal satisfaction. Beside lowly paid families, the government offers support to other individuals, for example, the elderly and the incapacitated, who cannot work. During 1980 to 1999 Taiwanese government developed a program called National Health Insurance program. NHI mainly provides economically disadvantaged people with quality healthcare at an affordable price. July 1993, the government of Taiwan started giving a monthly sponsorship to elderly people. People beyond 65 years old whose normal family salary is not exactly, or equivalent to, 1.5 times the base monthly costs are fit to get a monthly sponsorship of $174. In 1999, the government of Taiwan spent US$5.08 billion on social welfare projects and offered numerous sorts of assistance to people and families from low pay sets.

Кедейлікпен күресудің бизнес-шешелері

Әлемдегі ең кедей төрт миллиардқа жуық адамға қызмет ету тұжырымы 2004 жылы С.К. Прахалад өзінің «Пирамиданың төменгі жағындағы табыс: пайда арқылы кедейлікті жою» кітабы арқылы осы идеяны көптеген бизнес-корпорациялар мен бизнес-мектептер арасында таныстырғаннан бері кең таралды. Гарвард бизнес мектебінің «Жаһандық кедейлік жобасының» профессоры Каш Ранган, Джон Квельч және басқалары «бизнес пирамиданың төменгі жағындағы нарықты ашу және кеңейту арқылы өзінің мүддесін қамтамасыз ете отырып, ең кедей тұтынушыларға қызмет етуге және дамуға үлес қосу арқылы пайда таба алады» деп санайды. Ранганның сөзіне сүйенсек, «бизнес үшін әлемдегі дамып келе жатқан нарықтардың көп бөлігі пирамиданың төменгі жағында орналасқан, сондықтан оған ұмтылу – жақсылық жасау емес, тиімді бизнес шешімі». Олар ірі бизнес көбінесе пирамиданың төменгі жағында тұратын клиенттердің нақты қажеттіліктері мен тілектерін қанағаттандыратын өнімдерді жасамайтынын атап өтті. Олардың пікірінше, осы нарықта сәтті болу үшін бизнес осы клиенттермен сөйлесіп, оларды түсіну үшін уақыт жұмсауы керек. Полак бұрынғы кітабы «Жақсылықтан шығу» арқылы осы тәсілді қолдады, онда ол 1982 жылы құрылған «Халықаралық даму кәсіпорындары» (iDE) ұйымының жұмысын сипаттады. Полак пен Уорвик нақты кеңес берді: өнім кем дегенде миллиард адамға әсер етуі керек (яғни, барлығына қызығушылық тудыруы керек), оны FedEx кеңсесі немесе тіпті жол жоқ жерлерде тұратын клиенттерге жеткізуге болуы керек, ал күніне 2 доллардан аз табыс көретін адамды қызықтыру үшін «өте қолжетімді» болуы керек. Кейбір ұйымдар, мысалы iDE, Дүниежүзілік ресурстар институты және Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы, көпұлттық бизнеске кедейлердің қажеттіліктерін қанағаттандыруға шақырудың орнына, пирамиданың төменгі жағындағы халыққа жергілікті, шағын кәсіпкерлер болуға көмектесумен тікелей айналысуға көшті. Халықтың көп бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысатындықтан, бұл үкіметтік емес ұйымдар шағын фермерлерге (яғни, 2 гектардан аз жер телімі барларға) өнімділігін арттыруға және өнімдеріне нарық табуға мүмкіндік беретін нарықтық олқылықтарды жойды. Бұл үшін ауыл шаруашылығы техникасын (мысалы, сорғылар, тілгіштер, себу машиналарын) және сапалы тұқым мен тыңайтқыштардың қолжетімділігін арттыру, сондай-ақ ең жақсы ауыл шаруашылығы тәжірибесі бойынша оқытуға (мысалы, егіс ауыстыру) қолжетімділік жасау қажет. Микроқаржы арқылы кәсіпкерлерді дамыту күтпеген салдарларға әкелуі мүмкін: кейбір кәсіпкер қарыз алушылар микроқаржылау бастамалары мен кедей микрокәсіпкерлер арасындағы бейресми делдалдарға айналады. Микроқаржыға оңай қол жеткізетіндер несиелерді одан да кедей қарыз алушыларға бөліп беретін шағын несиелерге бөледі. Бейресми делдалдық, жақсы ниетті делдалдардан бастап, кәсіби және кейде қылмыстық делдалдарға дейін жетеді. Милтон Фридман бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі тек пайданы арттырудан тұратынын айтады; сондықтан, бизнес пен пирамиданың төменгі жағындағы нарықтағы бизнес ең кедей тұтынушыларға қызмет ету және дамуға үлес қосу арқылы екі мақсатқа да қол жеткізе алатынын қарастыру қажет. Эрик Симанис осы модельдің өлімге әкелетін кемшілігі бар екенін хабарлады. Симаниске сәйкес, «төрт сынақ нарығында 5%-дан 10%-ға дейінгі ену деңгейіне қол жеткізгеніне қарамастан, Procter & Gamble 2001 жылы өнімді кең көлемде іске қосқаннан кейін Pure су тазарту ұнтағынан бәсекеге қабілетті табыс таба алмады. DuPont өзінің еншілес компаниясы Solae, соя ақуызын өндіруші компаниясымен бірге 2006 жылдан 2008 жылға дейін Үндістанның Андхра-Прадеш штатында жүргізген тәжірибеде де ұқсас проблемаларға тап болды». Марк Гунтер «пирамиданың төменгі жағындағы (BOP) нарықтың көшбасшысы, әрине, Unilever. Оның ең танымал BOP өнімі – Pureit, Үндістанда, Африкада және Латын Америкасында сатылатын су тазарту жүйесі. Ол адамдардың өмірін сақтап қалады, бірақ акционерлерге пайда әкелмейді».

The concept of business serving the world's poorest four billion or so people has been popular since CK Prahalad introduced the idea through his book Fortune at the Bottom of the Pyramid: Eradicating Poverty Through Profits in 2004, among many business corporations and business schools. Kash Rangan, John Quelch, and other faculty members at the Global Poverty Project at Harvard Business School "believe that in pursuing its own self interest in opening and expanding the BoP market, business can make a profit while serving the poorest of consumers and contributing to development." According to Rangan "For business, the bulk of emerging markets worldwide is at the bottom of the pyramid so it makes good business sense – not a sense of do gooding – to go after it." They noted that big business often failed to create products that actually met the needs and desires of the customers who lived at the bottom of the pyramid. Their answer was that a business that wanted to succeed in that market had to spend time talking to and understanding those customers. Polak had previously promoted this approach in his previous book, Out of Poverty, that described the work of International Development Enterprises (iDE), which he had formed in 1982. Polak and Warwick provided practical advice: a product needed to affect at least a billion people (i. e., have universal appeal), it had to be able to be delivered to customers living where there was not a FedEx office or even a road, and it had to be "radically affordable" to attract someone who earned less than $2 a day. Rather than encouraging multinational businesses to meet the needs of the poor, some organizations such as iDE, the World Resources Institute, and the United Nations Development Programme began to focus on working directly with helping bottom of the pyramid populations become local, small scale entrepreneurs. Since so much of this population is engaged in agriculture, these NGOs have addressed market gaps that enable small scale (i. e., plots less than 2 hectares) farmers to increase their production and find markets for their harvests. This is done by increasing the availability of farming equipment (e. g., pumps, tillers, seeders) and better quality seed and fertilizer, as well as expanding access for training in farming best practices (e. g., crop rotation). Creating entrepreneurs through microfinance can produce unintended outcomes: Some entrepreneurial borrowers become informal intermediaries between microfinance initiatives and poorer micro entrepreneurs. Those who more easily qualify for microfinance split loans into smaller credit to even poorer borrowers. Informal intermediation ranges from casual intermediaries at the good or benign end of the spectrum to 'loan sharks' at the professional and sometimes criminal end of the spectrum. Milton Friedman argues that the social responsibility of business is to increase its profits only; thus, it needs to be examined whether business in BoP markets is capable of achieving the dual objective of making a profit while serving the poorest of consumers and contributing to development? Erik Simanis has reported that the model has a fatal flaw. According to Simanis:Despite achieving healthy penetration rates of 5% to 10% in four test markets, for instance, Procter & Gamble couldn't generate a competitive return on its Pur water purification powder after launching the product on a large scale in 2001 DuPont ran into similar problems with a venture piloted from 2006 to 2008 in Andhra Pradesh, India, by its subsidiary Solae, a global manufacturer of soy protein Because the high costs of doing business among the very poor demand a high contribution per transaction, companies must embrace the reality that high margins and price points aren't just a top of the pyramid phenomenon; they're also a necessity for ensuring sustainable businesses at the bottom of the pyramid. Marc Gunther states that "The bottom of the pyramid (BOP) market leader, arguably, is Unilever Its signature BOP product is Pureit, a countertop water purification system sold in India, Africa and Latin America. It's saving lives, but it's not making money for shareholders."