Кіріспе

Американдық евангелистік теолог Норман Лео Гейслер (21 шілде 1932 - 1 шілде 2019) – американдық христиан жүйелі теолог, философ және аполог. Ол екі конфессиялық емес евангелистік семинарияның (Veritas International University және Southern Evangelical Seminary) құрылуына бірлесіп бастама көтерді. Ол Лойола университетінен философия ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алған және классикалық христиан апологетикасы, жүйелі теология, философия тарихы, дін философиясы, кальвинизм, римдік католицизм, Киелі кітаптың қатесіздігі, Киелі кітаптағы қиын мәселелер, этика және тағы да басқа салаларға ғылыми үлес қосты. Ол 90-нан астам кітаптың, сондай-ақ жүздеген мақаланың авторы, бір авторы немесе редакторы болды. Киелі кітаптың қатесіздігі туралы Чикаго мәлімдемесінің негізгі авторларының бірі Гейслер АҚШ-тың евангелистік қауымдастығында Киелі кітаптың қатесіздігін қатты қорғауымен кеңінен танылды.

Білім

Гейслердің білімі Уильям Тиндейл колледжінен Th. B. (1964), Уитон колледжінен философия бакалавры (1958) және теология магистрі (1960) дәрежелерін, ал Лойола университетінен философия докторын қамтыды. Ол сонымен қатар Уэйн штаттық университетінде, Детройт университетінде және Иллинойс штатының Эванстон қаласындағы Солтүстік-Батыс университетінде аспирантуралық білімін жалғастырды.

Өмірбаян

Норман Лео Гейслер 1932 жылғы 21 шілдеде Мичиган штатының Детройт қаласының маңындағы Уоррен қаласында дүниеге келген. Ол тоғыз жасынан бастап евангелистік шіркеуге қатысқан және он сегіз жасында христиан дініне кірген. Ол бірден өз сенімін басқалармен бөлісуге тырысып, түрлі евангелистік шараларға қатысқан: үйден-үйге аралап, көшеде жиналыстар өткізіп, түрмелерде қызмет етіп, құтқару миссияларында және «Жастар Мәсіх үшін» ұйымында жұмыс істеген. Кейбір әңгімелері оны естіген қарсылықтарға жақсырақ жауап беру үшін ізденуге мәжбүр еткен. Кейін ол екі бакалавр, екі магистр және доктор ғылымының дәрежесін алған. Гейслердің он жылдық білім алу жолы Детройт Киелі кітап колледжіндегі профессорлық қызметімен (1963–66) және Үштік евангелистік діни мектебінде (1969–70) және Үштік колледжінде (1970–71) жалғасты. Одан кейін ол Троица евангелистік діни мектебінде (1970–79) Дін философиясы кафедрасының меңгерушісі, ал Даллас теологиялық семинариясында (1979–88) Жүйелі теология профессоры болды. 1981 жылы Гейслер «Скоупс II ісінде» (Маклин Арканзас штатының білім беру кеңесіне қарсы сот) куәлік берді. Дюэн Гиш: «Гейслер жаратылысшылар тарапынан басты куәгер және ең дарынды куәгерлердің бірі болды. Менің ойымша (мен сот процесінің барлығында болдым), оның куәлігі ACLU тарапынан көтерілген ең маңызды мәселені тиімді түрде жойды. Өкінішке орай, менің пікірімше, ешқандай куәлік және ең дарынды адвокаттардың күш-жігері де жаратылысшылар тарапынан істі жеңе алмас еді». Гейслер бұрын Евангелистік теологиялық қоғамның президенті болған, бірақ 2003 жылы ашық теизмді жақтаған Кларк Пиннокты қоғамнан шығармағандықтан ETS-тен кетіп қалды. Гейслер сондай-ақ Евангелистік философиялық қоғамды құруда маңызды рөл атқарды. Ол оның бірінші президенті және сол кезде «Евангелистік философиялық қоғамның бюллетені» деп аталған журналының бірінші редакторы болды. Сонымен қатар ол Халықаралық христиан апологетика қоғамын құрған және оның бірінші президенті болды. 1997 жылы Гейслер «Культ мүшелері сұрағанда: Культтердің қате түсіндірілуі туралы халыққа арналған нұсқаулық» кітабының авторларының бірі болды. Ол «Мормондардың жалған Евангелиесі» кітабына да үлес қосты. 2008 жылы Гейслер Калифорния штатының Санта-Ана қаласында Веритас евангелистік семинариясын (қазір Веритас халықаралық университеті) құрды. Семинария теологиялық зерттеулер, апологетика, библиялық зерттеулер және діни ілімдер бойынша магистрлік дәрежелерді ұсынады. Гейслер канцлер, апологетика және теологияның ерекше профессоры және христиан апологетикасы кафедрасының Норман Л. Гейслер атындағы профессоры болды.

Жеке

Гейслер Барбара Джин Кейтпен 64 жыл бойы тұрмыс құрды, және олардың алты баласы болды: Рут, Дэвид, Даниэль, Рода, Пол және Рахель. Ол 1 шілдеде 2019 жылы, 87 жасқа толуға 20 күн қалғанда Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласындағы ауруханада ми тромбозынан қайтыс болды. Гейслердің жаназасы Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласындағы Кальвари шіркеуінде өтті. Рави Захарияс ақтық сөз сөйледі.

Аполлогетика

Гейслер ең алдымен христиандық аполог ретінде белгілі. 1970 және 1990 жылдар аралығында ол ондаған қоғамдық пікірталастарға қатысып, теизмнің, Киелі кітаптағы ғажайыптардың, Исаның қайта тірілуінің және Киелі кітаптың дұрыстығының қорғаушысы ретінде көзге түсті.

Гейслердің Құдайдың бар екендігіне философиялық дәлелі (теизм)

Евангелистік томист Норман Гейслер Құдайдың бар екендігін дәлелдейтін келесі томистік аргументті ұсынды, ол "Құдайдың бар екендігіне қатысты космологиялық аргументтер класына оның ерекше үлесі" деп сипатталды және ол "алпыс жыл бойы (1956 жылдан 2015 жылға дейін) дамытып, қатайтты".

К. С. Льюисті сынға алу

Гейслер К. Льюис Ескі Ғидаттағы кереметтер туралы жоғары сындық көзқарасын сынап, Льюис "Ескі Ғидаттағы көптеген кереметтерді мифтер әлеміне жіберді" деп мәлімдеді. "Адамның өлшемі қандай?" еңбегінде Гейслер К. Льюис шығармаларын христиандық гуманизмнің мысалы ретінде келтіреді, онда Льюис Ескі Ғидатқа және оның кереметтеріне қатысты көзқарастары да сынға түседі.

Теология

Гейслер консервативті евангелистік ғалым болды, ол төрт томдық жүйелі теология еңбегін жазды, ол кейіннен 1660 беттік бір томдық кітапқа жинақталды.

Киелі кітаптың қатесіздігі

Ол Киелі кітаптың толық қатесіздігін қорғады, "Киелі кітаптың қатесіздігі туралы Чикаго мәлімдемесі" (1978) құрастырушыларының бірі болды және "Қатесіздік" (Зондерван, 1978) кітабының редакторы болды. Киелі кітапты қорғаушы ретінде оның танымалдығы (Уильям Никспен бірге) "Киелі кітапқа жалпы кіріспе" (Муди Пресс, 1968, 1986) және "Құдайдан бізге" (Муди, 1974, 2012, қайта қарастырылған) кітаптарын бірлесіп жазудан кейін арта бастады. Ол Уильям Роучпен бірлесіп "Қатесіздікті қорғау" (Бейкер, 2013) кітабын жазды және Уильям Роуч пен басқалармен бірге https://defendinginerrancy.com блогын іске қосты. Ол "Киелі кітаптың қатесіздігін түсіндіру" (Bastion Books, 2013) кітабына алғы сөз жазды, бұл кітап Киелі кітаптың қатесіздігі, Киелі кітаптың герменевтикасы және Киелі кітапты қолдану туралы Чикаго мәлімдемелерінің жинағы, сондай-ақ Р.С. Спроульдің бірінші мәлімдемесі және Норм Гейслердің екінші мәлімдемесі бойынша ICBI-дың ресми түсіндірмелерін қамтиды. Нормның соңғы жазған кітабы – "Православиені сақтау" (Bastion Books, 2017) болды, онда ол "Киелі кітаптағы тарихи христиандық сеніммен үзіліссіздікті қалай сақтау керектігін" түсіндіреді және Роберт Гандри, Кларк Пиннок және Майкл Ликонамен болған қатесіздікке қатысты дауларға қатысты Нормның көзқарасын ұсынады.

Киелілердің табандылығы

Гейслер сондай-ақ қасиеттілердің табандылығы туралы өзінің көзқарасын қатал кальвинистік көзқарасқа қарсы қойды. Гейслер таңдалған адам күнәлі күйде өлсе де құтқарыла береді деп сенді, және көкке жеткенше өзінің таңдалғандығына толық сенімді бола алмайтыны туралы пікірге қарсы күшті наразылық білдірді. Кейбір кальвинистерден өзгеше, Гейслер Жаңа Өсиеттегі, мысалы, Еврейлерге 10-тараудағы ескертулерді жалған иман келтірушілер туралы емес, мәңгілік сыйлықтардың жоғалтылуымен байланысты деп түсінді.

Диспенсационализм

Норман Гейслер диспенсациялық премиллениализмге сенді, бірақ прогрессивті диспенсационизм, ультрадиспенсационизм және гипердиспенсационизмді сынады. Гейслер прогрессивті диспенсационалистердің Киелі кітапты түсіндіруде (экзегезисте) адам авторының мағынасын жоққа шығаруымен келіспеді, олардың пікірінше, Құдай әр мәтіндегі тақырыпты жақсырақ білсе де және одан көп мағынаны көре алса да, мәтін автордың ниетінен артық мағына бере алмайды.

Философия

Гейслер өзінің философиялық көзқарастары тұрғысынан евангелистік томист екенін айтты. Гейслердің "Жүйелі теологиясының" бірінші томында томизм атомизм, платонизм және аристотелизмнен парменидтің "бір және көп" дилеммасына жауап беру тұрғысынан жоғарырақ деп мойындалады. Гейслер томизмді евангелистік христиандыққа сәйкес бағалап, олардың арасындағы үйлесімділікті "Томас Аквинский: Евангелистік сараптама" еңбегінде қарастырды. 2002 жылы "Christianity Today" журналымен берген сұхбатында Гейслер Томас Аквинскийге баға берді, бұл баға "Christianity Today" журналы Рональд Нэштің 1974 жылғы мақаласымен салыстырылды, онда Нэш Аквинскийді "библиялық орталыққа бағытталған христиан философиясы үшін қолайсыз" деп сипаттаған. Гейслер сондай-ақ, дәйекті томисттің міндетті түрде католик болуы қажет емес екенін, ал томизмнің католиктікке әкеліп соқтырмайтынын айтты, бұл пікірді Гейслердің замандастары (мысалы, Р.С. Спроул) да қолдады.

Этика

Гейслер этика туралы екі маңызды кітап жазды: «Христиандық этика» және «Христиандық махаббат этикасы». Ол этикалық таңдау, аборт, нәресте өлтіру, эвтаназия, биомедициналық мәселелер, өлім жазасы, соғыс, азаматтық мойынсұнбаушылық, жыныстық мәселелер, гомосексуализм, неке және ажырасу, экология, жануарлардың құқықтары, есірткі, құмар ойындар, порнография, тууды бақылау және тағы басқа мәселелер бойынша өз пікірін білдірді. Алты негізгі этикалық жүйенің (антиномианизм, ситуационизм, генерализм, біліктіліксіз абсолютизм, қарама-қайшылықты абсолютизм және сыныпталған абсолютизм) ішінде Гейслер сыныпталған абсолютизмді қолдады, бұл моральдық абсолютизм теориясы, ол моральдық қақтығыстарда жоғары моральдық міндетті орындауға міндетті екенімізді айтады. Моральдық абсолютизм – белгілі бір әрекеттердің салдарына немесе ниеттеріне қарамастан, мүлдем дұрыс немесе бұрыс екендігі туралы этикалық көзқарас. Сыныпталған абсолютизм – бұл моральдық абсолютизм, бірақ «Өлтірме» сияқты моральдық абсолют, мысалы, «Жалған айтпа» сияқты басқа моральдық абсолюттан үлкен немесе кіші болуы мүмкін екенін нақтылайды. Сыныпталған абсолютизмді «контекстуалды абсолютизм» деп те атайды, бірақ оны ситуациялық этикамен шатастыруға болмайды. Конфликт үлкен абсолюттікке сәйкес әрекет ету арқылы шешіледі. Сондықтан сыныпталған абсолютизмді «жоғары жақсылыққа ұмтылу» деп те атайды, бірақ оны утилитаризммен шатастыруға болмайды (сондай-ақ, prima facie right қараңыз). Гейслер Америка революциясының Киелі кітап немесе әділ соғыс теориясының талаптарына сай келмейтініне сенді. Дегенмен, ол бейбітшіл емес, қорғаныс соғыстарының ақталуын қабылдады, бірақ төңкерістердің ақталуына қарсы болды.

Жарияланымдар

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .