Кіріспе

Америкалық дінтанушы Фрэнсис Август Шеффер (30 қаңтар 1912 – 15 мамыр 1984) теологиялық модернизмге қарсы болды. Шеффер тарихи протестанттық сенімнің жаңаруын және христиан апологетикасына алғышарттық көзқарасты қолдады, оның осы заманның сұрақтарына жауап беретініне сенді.

Өмірбаян

Шеффер 1912 жылғы 30 қаңтарда Пенсильвания штатының Германтаун қаласында Франц А. Шеффер III және Бесси Уильямсон отбасында дүниеге келген. Ол неміс және ағылшын тегінен шыққан. 1935 жылы Шеффер Hampden–Sydney колледжін magna cum laude деген құрметпен бітірді. Сол жылы ол Хадсон Тейлор құрған Қытай ішкі миссиясында қызмет еткен миссионер ата-анасының қызы Эдит Севильге үйленді. Кейіннен ол күзде Вестминстер діни семинариясына түсіп, Корнелиус Ван Тильдің (презуппозициялық апологетика) және Дж. Грешем Махеннің (қатесіздік доктринасы) лекцияларын тыңдады. 1937 жылы Шеффер Фейт теологиялық семинариясына ауысып, 1938 жылы бітірді. Бұл семинария Америка Пресвитериан шіркеуінің (қазіргі Православиелік Пресвитериан шіркеуі) және Библиялық Пресвитериан шіркеуі арасындағы бөлініс салдарынан құрылды. Шеффер алғашқы түлек және Библиялық Пресвитериан шіркеуінде дін қызметкері болып тағайындалған алғашқы адам болды. Ол Пенсильванияда (Гров-Сити және Честер) және Миссури штатының Сент-Луис қаласында пасторлық қызмет атқарды. Шаффер 1956 жылы БПК Коллингсвуд пен БПК Колумбтың бөлінуінен кейін Библиялық Пресвитериан шіркеуінің Колумб синодының жағына шықты. BPC Columbus 1961 жылы Евангелиелік Пресвитериан шіркеуі ретінде қайта ұйымдастырылды, ал Шаффер ЕПК-мен бірге Реформацияланған Пресвитериан шіркеуінің, Евангелиелік Синодына қосылды. Библиялық Пресвитериан шіркеуінің Колумб Синоды 1965 жылы Реформацияланған Пресвитериан шіркеуінің Бас Синодымен бірікті, ал 1982 жылы Америкадағы Пресвитериан шіркеуімен бірікті. 1948 жылы Шаферлер отбасы Швейцарияға көшіп, 1955 жылы "Л'Абри" (француз тілінде "паналау") деп аталатын қауымдастықты құрды. Философиялық семинар және рухани орта ретінде қызмет еткен "Л'Абри" мыңдаған жастарды тартты және кейін Швеция, Франция, Нидерланды, Канада, Ұлыбритания және АҚШ-қа кеңейтілді. Шаффер көптеген құрметті дипломдар алды. 1954 жылы ол Калифорния штатының Лонг-Бич қаласындағы Хайленд колледжінен дін докторының құрметті дәрежесін алды. 1971 жылы Массачусетс штатының Уэнхам қаласындағы Гордон колледжінен әдебиет докторының құрметті дәрежесін алды. 1982 жылы Джон Уорвик Монтгомери Шафферді құрметті заң докторының дәрежесіне ұсынды, ол 1983 жылы Калифорния штатының Анахайм қаласындағы Саймон Гринлиф заң мектебімен бекітілді. Бұл оның апологетикалық жазбалары мен қызметінің танылуы болды. Шаффер 1984 жылғы 15 мамырда Миннесота штатының Рочестер қаласында лимфомадан қайтыс болды. Өмірінің соңында ол Рочестерде "Л'Абри" бөлімшесін ашты. Рочестердегі жекеше K-12 мектебі, Шаффер академиясы, оның құрметіне аталған.

Отбасылық қатынастар

Құдайға деген құштарлық атты кітабында Шеффердің ұлы Фрэнк әкесінің көп қырлы және көп өлшемді бейнесін ұсынады, бұл бейне оның қоғамдық имиджінен әлдеқайда өзгеше. Мысалы, ол Шаффердің өмірдегі басты құштарлығы Киелі кітап пен теология емес, өнер мен мәдениет болғанын айтады. "Оны теология емес, сұлулық әсер етті". Шеффердің ұлы депрессияға жиі шалдыққан және әйелі Эдитпен ауызша және физикалық зорлық-зомбылыққа толы қарым-қатынаста болғанын мәлімдейді. Л'Абридегі жақын топ Фрэнктың бұл тұжырымын жоққа шығарып отыр. Шаферлермен бірге тұрған және кіші және үлкен Шеффердің жақын досы болған Ос Гиннес "Құдайға деген құштарлық" кітабын "қарсылық тудыратын карикатура" деп сипаттап, "Фрэнктың айтқандарын беткейінен қабылдамау керек" деді. Фрэнк Шеффер бастапқыда әкесінің идеялары мен саяси бағдарламасын қолдаған, бірақ кейіннен көптеген көзқарастарынан бас тартып, алдымен Шығыс православие шіркеуіне өтіп, содан кейін либералдық көзқарастас болып, өзін "Құдайға сене қоятын атеист" деп сипаттады.

Аполлогетика

Шаффердің христиан апологетикасына көзқарасына негізінен Герман Доуеверд, Эдвард Джон Карнелл және Корнелиус Ван Тилдің ықпалы тиді, бірақ ол Ван Тиллиан дәстүрінде қатаң презуппозициялық (алғышарттық) ойшыл ретінде танылмады. Оның мәдениетке деген көзқарасына Ханс Рукмакермен достығы зор әсер етті. 1948 жылы «The Bible Today» журналында жарияланған мақаласында Шаффер өзінің апологетикасын және дәлелдік (эвиденциалистік) және презуппозициялық (алғышарттық) көзқарастар арасындағы орта жолды қалай ұстанатынын түсіндірді, сонымен қатар: «Егер сенбеген адам тұжырымды болса, дінде атеист, философияда иррационалист (соның ішінде «табиғи заңдарға» қатысты толық бейхабарлық) және ең кең мағынасында моральдық болар еді» деп атап өтті. Ж. Будзишевский осы орта жол туралы мақаланы былай қорытындылады:

Оның пікірінше, презуппозициялық (алғышарттық) ойшылдар христиандық және антихристиандық ой жүйелерінің түпкі алғышарттары олардың бастауына қатысты толықтай қарама-қайшы екенін дұрыс айтады. Екінші жағынан, дәлелдік (эвиденциалистік) ойшылдар христиандық және антихристиандық ой жүйелері арасында шындықтың өзінде байланыс бар екенін дұрыс айтады. Бұл байланыс нүктесінің себебі, оның ойынша, сенбегендер өз алғышарттарымен толық сәйкес келе алмайды, ал бұл сәйкессіздік көпшілікке ортақ рақым деп аталатын нәрсеге байланысты, және шындығында Құдайдың анықталған және қашудан жол жоқ жаратылысты жасағаны және оған сөйлегенінің нәтижесі. «Осылайша, логикаға қайшы, - деп жазды ол, - адамдар өздерінің әлемге қатысты көзқарастарында біздікіге ұқсас әртүрлі нәрселерді қолданады. Бірақ, бұл қаншалықты қисынсыз болса да, ол бар және біз оған жүгіне аламыз». Шаффер осы орта жолды өзінің евангелизм әдісінің негізі ретінде пайдаланды, оны ол «Жабын алып тастау» деп атады. «Жабын алып тастау» әдісінің жазбаша үлгісі Шаффердің «Қаладағы өлім» атты еңбегінде кездеседі. Нэнси Пирси Шаффердің «Ақылдан қашу» және «Онда болатын Құдай» кітаптарын былай сипаттайды:

Бұл кітаптарда Шаффер білімнің екі бөлікке бөліну тарихын түсіндіреді, бұл көбінесе факт/құндылық айырмасы деп аталады. Ол сондай-ақ дәлелдік (эвиденциалистік) және презуппозициялық (алғышарттық) элементтерді біріктірген апологетика әдісін сипаттайды.

Рашдунидің ықпалы

1960 жылдары Шеффер Реконструкционизм теологы Джон Русас Рашдунидің еңбектерін құрметпен оқыды, ал Барри Хэнкінстің сөзіне қарағанда, "Шеффердің Америка Құрама Штаттары христиандық негізде құрылған деген сеніміне Рашдунидің де әсері тиген болуы мүмкін". Christianity Today журналында Майкл Гамильтон былай жазады: "Франсис Шефферден гөрі евангелистердің ойлау жүйесіне терең әсер еткен зиялы болмаса, ол К.С. Льюис болса керек, ал дәуірде Білли Грэмнан артық қозғалысқа үлкен із қалдырған басшылық еткен адам жоқ".

Дінбасылық институты

1978 жылы Шеффер реформалық епископтық діндарлар тобынан өзінің ойларын және қазіргі үрдістерді зерттеуді сұрады, нәтижесінде "Реформалық философиялық ойшылдар қоғамы" деп аталатын шіркеу гильдиясы құрылды. 1988 жылы ол "Into Thy Word Ministries" ұйымымен біріктірілді, ал 1998 жылы "Франсис А. Шеффер шіркеу басшылығын дамыту институты" болып қайта құрылды. Оның мақсаты – пасторлар мен шіркеу басшыларын Мәсіхке центрленген принциптерге бағыттап, оларды даярлау жолдарын әзірлеу. Оның міндеті – шіркеуді "шынайы Ақиқатқа" және "шынайы руханиятқа" қайта бағыттау. Бұл институт пасторлар, жаңа шіркеулер ашушылар және шіркеу басшылары үшін толыққанды оқу бағдарламаларын жасайды.

Саяси белсенділік

Франсис Шеффер 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында, әсіресе аборт мәселесіне байланысты, протестант евангелистері мен фундаменталистер арасында саяси белсенділікке қайта оралуына ықпал еткені үшін танымал. "Құдайға деген құштарлық" атты естеліктерінде Шеффердің ұлы Фрэнк, әкесіне аборт мәселесін көтеруді ұсынғанын, ал Шеффер бастапқыда оны "тымырлық саяси" деп санағанын айтады. Шеффер секулярлық гуманизмнің күшейіп бара жатқан ықпалына қарсы тұруға шақырды. Шеффердің көзқарастары екі еңбекте жарық көрді: "Христиандық манифест" кітабы және "Адамзатқа не болды?" кітабы мен фильмдер сериясы.

Христиандық манифест

Шаффердің «Христиандық манифест» кітабы 1981 жылы жарық көрді, ал кейіннен 1982 жылы уағыз ретінде оқылды. Ол 1848 жылғы «Коммунистік манифестке» және 1933 және 1973 жылғы «Гуманистік манифест» құжаттарына христиандық жауап ретінде жазылған. Шаффердің пікірінше, Батыс өркениетінің құлдырауы қоғамның күнделікті өмірде әртараптанғандығына байланысты, нәтижесінде «адамдар есіндегі ең болмағанда шамалы христиандық болған дүниетанымынан мүлдем өзгеше нәрсеге қарай бұрылыс» болды. Шаффер Құдайдың халқы мен секулярлы гуманистер арасында философиялық күрес барын айтады. Кітаптың уағыз түріндегі нұсқасында Шаффер секулярлы гуманизмді «адам – барлық нәрсенің өлшемі» деген дүниетанымы ретінде анықтайды. Оның сөзіне қарағанда, христиан оңшылдарының сыншылары «гуманистік дінді» гуманизммен, гуманитарлық ғылымдармен немесе адамгершілікпен шатастырады. Ол секулярлы гуманизммен күресті «осы екі дін – христиандық пен гуманизмнің тоталитет ретінде бір-біріне қарсы тұрып күресі» деп сипаттайды. Ол қоғамның әртүрлі институттарында объективті шындыққа деген сенімнің төмендеуін «конспирацияның нәтижесі емес, шіркеудің мәдениетке тұз болу міндетін орындамауынан» деп жазады. Гитлер Германиясында және оккупацияланған елдерде нағыз христиандар жалған мемлекетке қарсы шығып, еврей көршілерін неміс СС әскерлерінен жасыруы керек еді. Үкімет өкілеттігінен бас тарды, сондықтан ешқандай талап қоюға құқығы жоқ. Содан кейін ол абортты тоқтату үшін де осындай тактика қолдануды ұсынады. Бірақ Шаффер теократия туралы сөз қозғамайтынын айтады:

Мемлекеттік қызметкерлер біздің абортты тоқтатуға қатысты мұқалдығымызды білуі керек. Біріншіден, біздің ешқандай теократия туралы сөз қозғамайтынымызды нақты айтуымыз керек. Бұл туралы айтқанда, ерекше баса айту қажет. Уизерспун, Джефферсон және Американың негізін қалаушылары теократия туралы ойламаған. Бұл Бірінші түзетуде анық көрсетілген, және біз әрдайым теократияның қандай да бір түрі туралы сөз қозғамайтынымызды қайта-қайта баса айтуымыз керек. Христиандық реконструкторлар Гэри Норт пен Дэвид Чилтон «Христиандық манифестті» және Шафферді қатты сынға алды. Олардың сындық пікірлері, олардың мәлімдемесінше, Шаффердің кітабының танымалдылығынан туындады. Олар Шаффердің плюрализмді қолдайтынын, себебі ол Бірінші түзетуді барлық адамдар үшін дін бостандығы ретінде қарастырады; ал олар өздері плюрализмді қабылдамайды. Норт пен Чилтон теократияға қатысты Шаффердің теріс пікірлерін атап, олар неліктен оны қолдайтынын түсіндіреді. Олар Шафферді одан әрі сынға алады:

Фильмдер

Шаффер өзінің "Олай болса, қалай өмір сүру керек?" ("The Rise and Decline of Western Thought and Culture") атты кітабын Gospel Films, Inc. компаниясының бас директоры және атқарушы евангелистік медиа продюсері Билли Зеоли фильмге бейімдеуге көндірді. Зеоли фильм жобасының продюсері ретінде Шаффердің жақында үйленген ұлы, жасөспірім әкесі және суретші Фрэнк Шафферді жұмысқа алу идеясын ұсынды. Зеоли Шефферлерді "Біз қалай өмір сүруіміз керек" фильмін қаржыландыратын бай американдық евангелистермен таныстыруда маңызды рөл атқарды. Бұл кітап әлі күнге дейін американдық университеттерде және түрлі шағын топтық оқуларда қолданылып келеді, өткеннің қазіргі мәдени проблемаларын түсінуге және олардың Америкадағы бүгінгі мәселелерге қалай әкелгенін анықтауға көмектеседі. Мұндай мәселелердің қатарында нәсіл, бейжайлық, аборт және байлықтың адалсыздықпен пайдалануы бар, олар бүгінде де өзекті. Шаффер адамгершілік негізінің қоғам үшін моральдық база құруға жеткіліксіз екенін айтады. Ал, Құдайдан аян ретінде түсіндірілген Киелі кітап, қоғамдық нормаларға және ғылымға берік негіз бола алады. Христиандық көшбасшылар институтының (ХЛИ) президенті Генри Рейенга-кене бұл фильмдер сериясын ХЛИ-дегі этика сабағында көрсетуге рұқсат алды. Бұл тегін білім беру мекемесінде "қаза тапқан" Фрэнсис Шаффер оқытушылар қатарында тізілген. АҚШ-та кітап пен фильмнің таралуы көптеген евангелистік протестанттарды АҚШ Жоғарғы Сотының Роу қарсы Уэйд шешіміне қарсы, Рим-католик қоғамдық наразылық қозғалысына қатыстыруға ықпал етті, бұл шешім АҚШ-та заңдық абортты қолдады. "Олай болса, қалай өмір сүруіміз керек?" ("The Rise and Decline of Western Thought and Culture") (1976). Фрэнк Шаффер әкесі Фрэнсис Шаффердің фильмдер сериясын шығарды, ол сол аттас кітаппен бірге жарық көрді. "Адамзатқа не болды?" ("Whatever Happened to the Human Race?") (1979). Аборт, эвтаназия және нәресте өлтіруге христиандық жауап, оны Фрэнсис Шаффер және болашақ бас хирург доктор К. Эверетт Куп баяндады; бұл фильм сол аттас кітаппен бірге шығарылды.

Пайдаланған дереккөздер

Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the "English text" section to perform the translation. I will use the "Existing translation reference" only as a guide for terminology, prioritizing the accurate meaning of the original English.