Кіріспе

Жоғары білімдегі емтихан түрі

Жоғары білімдегі кешенді емтихан (немесе кешенді емтихан немесе емтихандар), көбінесе "комп" деп қысқартылады, – бұл кейбір пәндер мен оқу бағдарламаларында аспиранттар, сондай-ақ кейбір мекемелер мен факультеттердің студенттері тапсыруға тиіс емтиханның нақты түрі. Қорытынды емтихандардан өзгеше, кешенді емтихандар нақты бір курсқа байланысты емес, бірақ бір немесе бірнеше жалпы білім салалары бойынша білімді тексереді. Жоғары білім деңгейіндегі кешенді емтихандар кейде алдын ала емтихандар ("prelims"), жалпы емтихандар ("generals"), біліктілік емтихандары ("quals") немесе мамандық бойынша емтихандар деп аталады. Егер бұл емтихандар ауызша түрде өткізілсе, олар көбінесе "ауызша емтихан" деп аталады. "Комп" әдетте студент қажетті курстарды аяқтағаннан кейін және диссертациялық жұмысты бастамас бұрын тапсырылады; "Компты" сәтті тапсыру кейде студенттің "Ph.D. үміткері" ретінде қарастырылуы үшін қажет. Кешенді емтиханның форматы мен жалпы талаптары факультетке немесе кафедраға, алынатын академиялық дәрежеге, университет пен елге байланысты өзгереді, бірақ әдетте студенттің пәндік саласы және оған байланысты екі немесе одан көп сала бойынша білімін тексереді, сондай-ақ кандидаттың оқуын жалғастыруға лайықтылығын анықтау үшін қолданылуы мүмкін. Жоғары білім деңгейінде кешенді емтиханның мақсаты – студенттің өзінің зерттеу саласын түсіну деңгейінің жеткілікті болуын қамтамасыз ету, осылайша студенттің жаңа үлестер енгізуге қабілеттілігіне көз жеткізу. Мұндай емтихандардың қандай болуына қатысты стандартты анықтама жоқ, кейбір университеттерде мүлдем емтихан болмайды, ал басқаларында процедура өте қатаң. Сондықтан емтихандар түрлі форматтарда өтеді, мысалы, бірнеше сағаттық бейресми кездесу, академиялық портфолионы сынап қарау, бірнеше сағат немесе айларға созылатын академиялық жұмысты тапсыру немесе бірнеше сағаттан бір аптаға дейін жалғасатын емтихандар сериясы. Кешенді емтихан жүйесі негізінен АҚШ және Канаданың жоғары білім беру жүйесінде қолданылады, бірақ ол Пәкістан және Үндістан сияқты басқа елдердегі кейбір бағдарламалармен де қабылданды. Бұларға Уабаш колледжі, Кенион колледжі, Бетани колледжі, Америка католик университеті, Айова университеті, Мэривилл колледжі, Оксидентал колледжі, Рид колледжі, Оңтүстік университеті, Эккерд колледжі, Миллсапс колледжі, Эрлхам колледжі, Хановер колледжі, Роземонт колледжі, Сент-Анселм колледжі, Шимер колледжі, Уитман колледжі және Даллас университеті кіреді. Рид колледжінің студенттері диссертациялық жұмысын бастау үшін "квалификациядан" өтуі керек. Көптеген білім беру бағдарламалары студенттерден басқа жағдайда талап етілмейтін колледждер мен университеттерде кешенді емтихан тапсыруды талап етеді. Бұл көптеген мектептер мен колледждер үшін де осыған ұқсас. Бұларға Техас A&M Commerce Honors College, Вирджиния университетінің Саясат бойынша құрмет бағдарламасы және Бирмингемдегі Алабама университетінің Бұқаралық коммуникациялар бағдарламасы кіреді.

Магистрлік

Кейбір дипломдық жұмыссыз магистрлік бағдарламаларда, студенттің соңғы семестрінде оқуын аяқтау үшін онлайн немесе университеттің тестілеу орталығы арқылы өткізілетін кешенді емтиханды сәтті тапсыру қажеттілік болып табылады. Мұның жарқын мысалы – 300-ден астам АҚШ университеттерінің MBA бағдарламаларында қолданылған Бизнес-әкімшілік магистрінің (MFT MBA) мамандық бойынша тестісі. Докторантура бағдарламасын аяқтау жолында магистр дәрежесін алу үшін де кешенді емтихан талап етілуі мүмкін. Мұндай жағдайларда студенттер өз мамандығында магистр дәрежесін алу және докторант немесе PhD үміткері мәртебесіне ие болу үшін ауызша емтихан және/немесе практикалық емтихан тапсыруы мүмкін. Әдетте, бір емтихан студенттің теориялық білімін тексерсе, екіншісі оның таңдаған мамандығының (немесе негізгі саласының) ішіндегі құзыреттілігін немесе сарапшылығын көрсетеді. Бұл, сонымен қатар, докторантураны аяқтауды қаламаған студенттерге магистр дәрежесін алып, жақсы қарым-қатынаста ертерек шығуға мүмкіндік береді.

Докторлық

Көптеген докторлық бағдарламаларда студенттер докторлық білім беру бағдарламасының бірінші немесе екінші жылында өздері зерттейтін пән бойынша бірнеше жиынтық жазбаша емтихан тапсыруы тиіс. Мұндай жиынтық емтихан әдетте «жетіп өтті/жетпеді» жүйесімен бағаланады, ал докторантура бағдарламасын жалғастыруды көздейтін аспирант осы емтихандардың белгілі бір санын сәтті тапсыруы керек. Осы ең төменгі санды жиынтық емтиханды тапсырғаннан кейін, бұл талап орындалған болып есептеледі және докторант енді осы емтихандарды тапсырмайды, бірақ докторлық білім беру бағдарламасының басқа талаптарын орындауға көшеді. Кейбір салаларда, мысалы, тарих пәнінде, студент диссертациялық ұсынысты тапсыру алдында кешенді емтихандарды тапсыруы керек. Әдетте, кешенді емтихан жазбаша немесе ауызша түрде өткізіледі, бірақ кейбір бағдарламаларда екеуі де қажет болуы мүмкін. Ал кейбіреулерінде жазбаша емтихан тапсырылады, ал бағасына байланысты студент ауызша емтихан тапсыруы қажет немесе қажет емес болуы мүмкін. Кейбір салаларда қажетті егжей-тегжейлі білімнің деңгейі салыстырмалы түрде төмен, ал басқаларында, мысалы экономикада, бұл деңгей қорытынды емтиханмен шамалас. АҚШ-тың кейбір аспирантура бағдарламаларында, әсіресе табиғат ғылымдарында, студенттердің көпшілігі докторлық білім алуды бастаған кезде магистр дәрежесіне ие болмайды және сәтті бітірушілер магистратураны бітірмей-ақ докторлық дәрежесін алады. Мұндай бағдарламаларда, егер студент «комп» немесе «алдын ала» емтиханда екінші рет сәтсіз болса, оған әдетте магистратураны аяқтауға рұқсат беріледі, бірақ докторлық дәрежесіне үміткер бола алмайды. Кейбір оқу орындарында емтиханды сәтті тапсырып, докторлық диссертациясын қорғаған студенттер техникалық тұрғыдан Магистр немесе Ғылым магистрі дәрежесін алуға құқылы, бірақ олар үшін өтініш беру қажет, сондықтан студент өтініш бермесе, оған дәреже берілмейді. Басқа оқу орындары студент кешенді емтиханды тапсырғаннан кейін «Диссертациядан басқа барлық дайын» сертификатын береді. Кейбір канадалық университеттердегі докторанттар екінші жылдың соңына дейін кешенді емтихандарын аяқтауы керек; жеткілікті жоғары бағамен тапсыра алмаған студенттер әдетте бір рет қайта тапсыруға мүмкіндік алады. Екінші рет тапсыру сәтсіз аяқталса, бағдарламадан шығарылуы мүмкін. Сәтті тапсырған студенттер «PhD кандидаты» деген атаққа ие болады.