Израильдік ғалым, саяхатшы және ЛГБТҚ+ құқықтарының жақтаушысы Узи Эвен

Кіріспе

Израильдік химик және бұрынғы саясаткер (1940 жылы туған)

Узи Эвен (18 қазан 1940 жылы туған) – Тель-Авив университетінің физикалық химия профессоры, зейнеткерлікте, және Кнессеттің (Израиль Парламенті) алғашқы ашық түрде гомосексуалды мүшесі ретінде белгілі болған бұрынғы саясаткер.

Өмірбаян

Узи Ивен британдық мандат кезінде Хайфа қаласында дүниеге келген. Ол Технионда физика мамандығы бойынша бакалавр және магистр, ал Тель-Авив университетінде докторлық диссертациясын қорғаған. Оның ғылыми қызығушылықтары – суық молекулалардың спектроскопиясы, молекулалық кластерлер және кластерлік соқтығысу химиясы, сондай-ақ гелий кластерлерінің кванттық қасиеттері. Кейін ол Димона маңындағы Негев ядролық зерттеу орталығында ғалым болып жұмыс істеді. Ядролық ғалым ретінде жұмыс істеген кезінде ол Израиль қорғаныс күштерінің әскери қызметкері болды және ақырында подполковник шынжырғысына жетті. 1968 жылы ол реактордағы жұмысын тастап, шетелдік ғылыми және техникалық ақпаратты жинаумен айналысатын израильдік барлау қызметі – «Лекемге» қосылды. 1981 жылдың мамыр айында Ивен оппозиция жетекшісі Шимон Переске «Операция Опера» дайындықтары туралы ақпарат берді. Содан кейін Перес премьер-министр Менахем Бегинге наразылық хат жолдады, нәтижесінде операция бір айға кейінге шегерілді. 1993 жылы Ивен Кнессетте гомосексуалдар мен лесбиянкалар туралы алғашқы тыңдауда қатысып, ол гомосексуал екені анықталғаннан кейін Израиль қорғаныс күштері оны қызметтен босатып, қауіпсіздік рұқсатын жойғанын мәлімдеді. Оның куәлігі Ицхак Рабин үкіметінің гомосексуалдарға армияда кез келген лауазымда, тіпті жоғары қауіпсіздік рұқсатын талап ететін лауазымдарда да қызмет етуге мүмкіндік беру үшін заңдар мен ережелерді өзгертуіне себеп болды. 1996 жылы Ивеннің жұмыс берушісі – Тель-Авив университеті, оның сол кездегі серігі Амит Камаға гетеросексуалдық некедегі қызметкерлердің жұбайларына берілетіндей құқықтарды танудан бас тартқаннан кейін, Израильдегі Азаматтық құқықтар қауымдастығының көмегімен университетті сотқа берді. Ивен сотта жеңіске жетіп, құқықтық прецедент жасады. 2004 жылы Ивен мен Кама Канадада неке қиды. 2009 жылдың 10 наурызында Отбасы соты Ивен мен Каманың 30 жастағы асырап алған ұлы Йосси Ивен Каманы заңды түрде асырап алуға құқылы екенін шешті, осылайша олар Израильдегі асырап алу құқығы заңды түрде мойындалған бірінші бір жынысты еркек жұп атанды. 2012 жылдың желтоқсан айында Ивен Камадан ажырасып, тағы да бір құқықтық прецедент орнатты. Ажырасуға Отбасы соты келісім берді, себебі Рахабилер соты бір жынысты некелерді мойындамайды. Бұл Израильде неке және ажырасу мәселелерінде монополия құратын діни институттарды айналып өтуге гетеросексуалды жұптарға мүмкіндік беруі мүмкін.

Uzi Even was born in Haifa during the British Mandate era. He earned a BSc and MSc in physics at the Technion, and a PhD at Tel Aviv University. His specializations are spectroscopy of super cold molecules, molecular clusters and cluster impact chemistry, and the quantum properties of helium clusters. He then worked as a scientist at the Negev Nuclear Research Center near Dimona. He was officially a soldier in the Israel Defense Forces during his work as a nuclear scientist, and eventually reached the rank of Lieutenant Colonel. In 1968 he abandoned his job at the reactor and joined Lekem, an Israeli intelligence agency responsible for collecting scientific and technical information from abroad. In May 1981, Even leaked the news of preparations to carry out "Operation Opera" to opposition leader Shimon Peres. Peres subsequently wrote a letter of protest to Prime Minister Menachem Begin, and the operation was delayed for a month. In 1993, Even participated in the first Knesset hearing on gays and lesbians, and revealed that the IDF had dismissed him and revoked his security clearance after it discovered he was gay. His testimony led to Yitzhak Rabin's government changing the law and regulations to allow homosexuals to serve in the army in any position, including one requiring a high security clearance. In 1996, after Even's employer, Tel Aviv University, refused his then partner, Amit Kama, spousal rights equal to those it granted to the spouses of staff in heterosexual marriages, he sued the university with help from the Association for Civil Rights in Israel. Even won the case, setting a legal precedent. In 2004, Even and Kama married in Canada. On 10 March 2009, the Family Court ruled that Even and Kama could legally adopt their 30 year old foster son, Yossi Even Kama, making them the first same sex male couple in Israel whose right of adoption was legally acknowledged. In December 2012 Even set yet another legal precedent by divorcing Kama. The divorce was granted by the Family Court, since the Rabbinical Court does not recognize same sex marriages. This might lead the way for straight couples to bypass the religious establishment as well, which in Israel holds monopoly on marriage and divorce affairs.

Саяси мансап

Мерце партиясының мүшесі болған ол 1999 жылы он бесінші Кнессетке сайлануға шамадан тыс жақын болды, бірақ партия тізіміндегі келесі кандидат ретінде 2002 жылы Амнон Рубинштейн отставкаға кеткен кезде Кнессет депутаты болды. Осылайша ол Кнессетке ашық түрде гомосексуалды депутат ретінде алғаш рет сайланды. Бірақ партия тек 6 орын жеңгендіктен, ол өзінің мандатын жоғалтты. 2006 жылы Еван Мерец партиясынан шығып, Еңбек партиясына қосылатынын мәлімдеді, себебі Еңбек партиясының сайлау бағдарламасында барлық азаматтарға теңдік берілетінін көргеннен кейін, осы қадамды дұрыс деп санады.