Кіріспе

Борусан Стамбул филармониясы (Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası), сондай-ақ BIPO деп аталады, 1999 жылы Борусан камералық оркестрін кеңейту арқылы құрылған Стамбулда орналасқан түрік оркестрі. Оны "Борусан" холдингі қаржыландырады.

Тарих

Борусан Стамбул филармониясы 1993 жылы Борусан камералық оркестрі ретінде құрылған. Түрік өнеркәсібінің жетекші конгломераты Борусан оркестр құрудың күрделі және қиын әлеміне кіріп, полифониялық музыканы түрік халқының кеңінен аудиториясына жеткізуге көмектесу туралы өз пайымына негізделген. Бұл топ музыканттардың саны мен музыкалық орындау сапасы жағынан тез өсті, сондықтан ол 1999 жылы симфониялық оркестр болды. Сол жылы маэстро Гюрер Айкал оркестрдің бас музыкалық директоры және тұрақты дирижері болып тағайындалды. 1999 жылы 13 мамырда Стамбулдың Еуропалық жағындағы Силахен ғимаратында Борусан Стамбул филармониясы өзінің алғашқы концертін өткізді және көп ұзамай қаланың Анадолия жағында да концерттер бере бастады. 1999 жылдың аяғында BIFO айына екі концерт өткізді, бірі Босфордың әр жағында, Еуропа жағындағы Стамбулдың Лютфи Кирдар конгресс және көрме орталығында және Азия жағындағы Кадикой халықтық білім беру орталығында, осылайша тез арада шынайы қалалық оркестрге айналды. Бұл үлгі күні бүгінге дейін жалғасып келеді, жылына жиырма төрт концерт өткізіледі, анадолулық тараптағы қойылымдар қазір Кадебостан мәдени орталығында өткізіледі. Стамбул фестивалінің халықаралық көрермендері үшін BIFO көп жылдар бойы танымал және бағаланған музыкалық стандартқа айналды. BIPO Түркия халқы мен еуропалық классикалық музыка дәстүрі арасындағы көпір қызметін жалғастыруда.

Музыкалық бағдарламалар мен қойылымдар

Борусан Стамбул филармониясы жылдар бойы классикалық музыканы сүйетін Стамбул тұрғындарын әлемнің ең танымал музыканттарымен таныстырды. Оркестрдің Максим Венгеров, Вадим Глузман, Димитрис Сгурос, Александр Рудин, Суна Кан, Идил Бирет, Фазыл Сай, Айшегуль Сарыча, Мерал Гюнеман, Айла Эдуран, Верда Эрман, Гюльсин Онай, Анна Томова Синтов, Ольга Керн, Кори Серовсек және Станислав Иуденич сияқты виртуоздармен өнер көрсету мәртебесі болды. Оркестрді басқарған атақты қонақ дирижерлер Игорь Ойстрак, Эмиль Табаков, Джузеппе Ланцетта, Фабиано Моника, Ален Париж және Эндер Сакпинар. Сонымен қатар, BIFO-ға әлемдегі жетекші хорлардың бірі - Wiener Singverein қосылды. Борусан Стамбул филармониясының жыл сайынғы "Жаңа жыл мерекесі" концерттері оның қысқа тарихындағы ең танымал дәстүрлердің бірі болып табылады. Жыл сайын желтоқсан айында өткізілетін бұл көптен күткен қойылымдар мерекелік мезгілде Стамбулға қуаныш пен ізгі ниет әкелуімен, сондай-ақ жергілікті және әлемге әйгілі музыканттардың қатысуы арқылы мәдени көңіл-күйге оң әсер етуімен танымал. Борусан Стамбул филармониясы 2007-2008 жылғы маусымды қазан айында Гюрер Айкалдың концертімен ашты, жас канадалық скрипкашы Джеймс Энес солошы ретінде өнер көрсетті. Бұл концертте Ахмет Аднан Сайгунның туғанына жүз жыл толуына орай, Сибелиустың өлімінің елу жылдығына орай шығармалары орындалды. Қарашадағы концертті Жозеп Кабале Доменек жүргізді, ал қонақ солист - пианист Эмре Шен болды. Желтоқсан айында өткен Жаңа жыл құттықтау концертіне Гюрер Айкалдың жетекшілігімен оркестр солонист Тургей Хилмиге арнайы Альфорнға жазылған шығармада ілесіп келді. Өткен маусымда Борусан Стамбул филармониясының қонақтарында дирижер Андреас Шюллер, Ферхан мен Ферзан Өндәрдің фортепиано дуэті, Айхан Уштук, Чаг Эрчаг, Өзкан Улукан, Джон Лилл және дирижер Саша Гетцель болды. Гала-концертте оркестр танымал Филармония хорын қабылдады және Түркияда алғаш рет Дворжактың "Реквиемін" орындады. 2008 жылдың 19 және 20 қарашасында өткен ашылу концерттерінде Борусан Стамбул филармониясы оркестрінің құрметті дирижері болып жаңадан тағайындалған Гюрер Айкал болды.

Балуандықтар тұңғышы және шетелдік танымалдылық

2014 жылдың 29 шілдесінде Борусан Стамбул филармониясы Корольдік Альберт залында өткен "The Proms" фестивалінде дебют жасады. Бұл концертте BİFO Мили Балакиревтің "Исламей", Густав Холсттың "Бени Мора", Габриэль Прокофьевтің 1914 жылғы бірінші скрипкалық концерті (BBC тапсырысы бойынша: әлемдік премьера), Моцарттың "Die Entführung aus dem Serail" (тек овертура), Генделдің "Шеба патшайымының келуі", Отторино Респигидің "Белькис, Шеба патшайымы" және, қосымша ретінде, Ульви Джемаль Эркиннің "Кочекче". Концерт соңында ағылшын баспасөзінде жақсы пікірлер айтылды. Телеграф тілшісі Иван Хьюетт концерттің "өте бай" болғанын жазды. The Guardian газетінің тілшісі Тим Эшли Саша Гетцель дирижер ғана емес, тамаша ойын-сауық жүргізушісі деп жазды. Сол күні Борусан Стамбул филармониясы Ұлыбританияда Onyx Classics компаниясының "Римский Корсаковтың Шехерезаде" атты үшінші дискісін шығарды.

Көркемдік жетекші және бас дирижер

2007/2008 жылғы маусымда төрт түрлі елден келген қонақ дирижерлер бір жыл бойы іріктеуден өткеннен кейін халықаралық қазылар алқасы Түркияның ең танымал симфониялық оркестрінің музыкалық жетекшілігін Австриялық дирижер Саша Гетцельге тапсырды. Гёцель Борусан Стамбул филармониясының құрылғаннан бері музыкалық директоры Гюрер Айкалды алмастырды және оның көркемдік дамуына жауапты болды. Саша Гетцельдің басты міндеттерінің бірі - алдағы жылдары Еуропаның ірі музыкалық фестивальдері аясында оркестрдің концерттік турнелерін және қонақ өнерлерін дайындау. 2010 жылы Стамбулда Еуропаның мәдениет астанасы атағын алған Стамбул фестивалінде оркестрдің ерекше рөлі болды. 2021 жылдың сәуірінде Патрик Ханның 2021/22 маусымнан бастап бас қонақ дирижері және көркемдік кеңесшісі болатыны жарияланды.