Дрезден қалалық мемлекеттік оркестрінің тарихы

Кіріспе

Дрездендегі неміс оркестрі (Staatskapelle Dresden) – Саксонияның астанасы Дрезденде орналасқан неміс оркестрі. 1548 жылы Саксонияның курфюрсті Морис құрған бұл оркестр әлемдегі ең көне және ең беделді оркестрлердің бірі. Оның алдындағы музыкалық ұжымы Die Kurfürstlich Sächsische und Königlich Polnische Kapelle (Саксония сайлау және Польша корольдік капелласы) болды. Бұл оркестр Дрезден мемлекеттік операсының музыкалық бөлімі және оның негізгі сахнасы – Земпероперасы.

Тарих

Генрих Шюц оркестрдің алғашқы жылдарында онымен байланыста болды. XIX ғасырда Карл Мария фон Вебер мен Рихард Вагнер Хофкапельмейстер болып қызмет етті. XX ғасырда Рихард Штраус дирижер және композитор ретінде оркестрмен тығыз байланысты болды, оның бірнеше туындысын тұсаукесерге шығарды. Карл Бём мен Ханс Вонк оркестрдің бас дирижерлерінің ішінде ерекше көзге түсті, себебі олар бір мезгілде Sächsische Staatskapelle Dresden және Мемлекеттік операның бас дирижерлері болды. Герберт Бломштедт 1975 жылдан 1985 жылға дейін Штацкапельдің музыкалық директоры болды, ал қазір оркестрде құрметті дирижер (Ehrendirigent) атағын иеленді. Джузеппе Синополи 1992 жылдан 2001 жылы қайтыс болғанға дейін бас дирижер болды. Бернард Хайтинк 2002 жылдың тамызында оның орнын басып, 2004 жылы оркестрдің жаңа бас дирижерін таңдау мәселесі бойынша Штацкапельдің интенданты Герд Уэкермен келіспеушіліктерге байланысты отставкаға кетті. 2007 жылдың тамызында Фабио Луизи 2004 жылдың қаңтарында тағайындалғаннан кейін бас дирижер болып қызмет бастады. Ол Бёммен және Вонкпен бірге Sächsische Staatskapelle Dresden және Sächsische Staatsoper оркестрлерінің бас дирижері болудың тарихи ерекшелігін бөлісті. Луизи 2012 жылы, 2012–2013 маусымында оркестрдің келесі бас дирижері ретінде Кристиан Тилеманның 2009 жылдың қазан айында жарияланған хабарламасына сәйкес бас дирижер болып қызметінен кетуге тиіс еді. Алайда, Луизи 2010 жылдың ақпан айында, басқару 2011 жылғы Жаңа жылдық концертті ZDF телеарнасымен келісімшартқа отырғандығы туралы хабарламалар тарағаннан кейін, оркестрдің GMD ретінде онымен кеңеспей, дереу отставкаға кетті. Тилеманнның оркестрмен келісімшарты 2019 жылға дейін күшінде болды. 2017 жылдың қарашасында оркестр Тилеманның келісімшартын 2024 жылдың 31 шілдесіне дейін ұзартқандығын жариялады. 2021 жылдың мамырында Саксонияның мәдениет министрі Барбара Клепш Тилеманның 2024 жылдың шілде айының соңында өзінің қазіргі келісімшарты аяқталуымен Дрезден штаттық театрындағы қызметін аяқтайтынын мәлімдеді. Сэр Колин Дэвис 1990 жылдан 2013 жылы қайтыс болғанға дейін «лауреат дирижер» атағын иеленді, оркестр бұл атақты алғаш рет және соңғы рет берген дирижер болды. Оркестр 2012–2013 маусымынан бастап Мён Вун Чунгты өзінің алғашқы бас қонақ дирижері етіп тағайындады. 2007 жылы оркестр «Капелл композиторы» немесе резиденттік композитор лауазымын құрды, әр тағайындалған композитор бір концерт маусымына орналастырылды. Капеллдің алғашқы композиторы Изабель Мандри болды. София Губайдулина 2014–2015 және 2016–2017 маусымдарында Капелл композиторы болды, бұл атақты бірнеше рет алған алғашқы композитор. Арво Перт 2017–2018 маусымында Капелл композиторы атағын иеленді. Оркестр Синополиді 2020–2021 маусымында Капелл Композиторы ретінде құрметтеп, оның есімін мәңгі есте қалдырды. 2007 жылдың сәуір айында Еуропалық мәдени қоры оркестрге «zur Bewahrung des musikalischen Weltkulturerbes» (әлемдік музыкалық мұраны сақтау үшін) сыйлығын табыс етті. 2011 жылдың маусым айында оркестр 2013 жылдан бастап Зальцбург Пасхалық фестивалінің жаңа тұрақты оркестрі ретінде жарияланды. Оркестр 2022 жылы Герберт фон Караян сыйлығын алды және 50 000 евро сыйлық ақшасын Musaik – Grenzenlos musizieren жобасына бөлді.

Heinrich Schütz was associated with the orchestra early in its existence. In the 19th century, Carl Maria von Weber and Richard Wagner each served as Hofkapellmeister. In the 20th century, Richard Strauss became closely associated with the orchestra as both conductor and composer, which premiered several of his works. Karl Böhm and Hans Vonk were notable among the orchestra's chief conductors in that they served as chief conductors of both the Sächsische Staatskapelle Dresden and the State Opera simultaneously. Herbert Blomstedt was musical director of the Staatskapelle from 1975 to 1985, and now has the title of Ehrendirigent (honorary conductor) with the orchestra. Giuseppe Sinopoli was chief conductor from 1992 until his sudden death in 2001. Bernard Haitink replaced him in August 2002, but resigned in 2004 over disputes with the Staatskapelle's Intendant, Gerd Uecker, on the orchestra's choice of successor. In August 2007 Fabio Luisi began his tenure as chief conductor after having been appointed as far back as January 2004. He shared with Böhm and Vonk the historic distinction of being chief conductor of both the Sächsische Staatskapelle Dresden and the Sächsische Staatsoper simultaneously. Luisi was scheduled to step down as chief conductor in 2012 in accord with the October 2009 announcement of Christian Thielemann as the orchestra's next chief conductor, effective with the 2012–2013 season. However, Luisi resigned as chief conductor of the Staatskapelle in February 2010, effective immediately, after reports that the management had secured a contract with the ZDF network for a scheduled televised concert on New Year's Eve 2011 without consulting him at all in his capacity as the orchestra's GMD. Thielemann was initially contracted with the orchestra through 2019. In November 2017, the orchestra announced the extension of Thielemann's contract as chief conductor through 31 July 2024. In May 2021, Barbara Klepsch, the Culture Minister of Saxony, announced that Thielemann is to conclude his tenure with the Staatskapelle Dresden at the close of his current contract, at the end of July 2024. Sir Colin Davis held the title of 'conductor laureate' from 1990 until his death in 2013, the first and only to date conductor to be granted this title by the orchestra. The orchestra named Myung Whun Chung as its first ever principal guest conductor, effective as of the 2012–2013 season. In 2007, the orchestra inaugurated the post of Capell Compositeur or composer in residence, with each appointed composer installed for one concert season. The first Capell Compositeur was Isabel Mundry. Sofia Gubaidulina was Capell Compositrice for the 2014–2015 and 2016–2017 seasons, the first composer to hold the title more than once. Arvo Pärt held the title of Capell Compositeur for the 2017–2018 season. The orchestra featured Sinopoli as its Capell Compostiteur for the 2020–2021 season as a posthumous tribute. In April 2007, the European Cultural Foundation awarded the orchestra a prize "zur Bewahrung des musikalischen Weltkulturerbes" (for preservation of the world's musical heritage"). In June 2011, the orchestra was announced as the new resident orchestra of the Salzburg Easter Festival, as of 2013. The orchestra received the Herbert von Karajan Prize in 2022 and donated the prize money of 50,000 euros to the project Musaik – Grenzenlos musizieren.