Амстердам Корольдік Концертгебау оркестрі – әлемдегі жетекші симфониялық оркестрлердің бірі. 1888 жылы құрылған, тарихы мен жетістіктері туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амстердам симфониялық оркестрі, Нидерланды
Symphony orchestra of Amsterdam, the Netherlands
Корольдік Концертгебуар оркестрі (Koninklijk Concertgebouworkest) – Амстердам Корольдік Концертгебуарында (концерт залы) орналасқан нидерландылық симфониялық оркестр. Әлемдегі жетекші оркестрлердің бірі саналатын бұл оркестрге 1988 жылы Беатрикс патшайымы "Корольдік" атағын берген.
The Royal Concertgebouw Orchestra (Koninklijk Concertgebouworkest, ) is a Dutch symphony orchestra, based at the Amsterdam Royal Concertgebouw (concert hall). Considered one of the world's leading orchestras, Queen Beatrix conferred the "Royal" title upon the orchestra in 1988.
Тарих
Концертгебýу 1888 жылдың 11 сәуірінде ашылды. Концертгебýу оркестрі бірнеше айдан кейін құрылып, 1888 жылдың 3 қарашасында Концертгебýуде алғашқы концертін өткізді. Бұл өнер көрсетілімін оркестрдің алғашқы бас дирижері Виллем Кес жүргізді.
The Concertgebouw opened on 11 April 1888. The Concertgebouw Orchestra was established several months later and gave its first concert in the Concertgebouw on 3 November 1888. This performance was conducted by the orchestra's first chief conductor, Willem Kes.
18881945: Кес және Менгельберг
Уилем Кес 1888 жылдан 1895 жылға дейін оркестрдің бас дирижері болды. 1895 жылы Виллем Менгельберг бас дирижер болып тағайындалды және осы лауазымда елу жыл қызмет етті, бұл музыкалық жетекші үшін ерекше ұзақ мерзім. Ол оркестрді халықаралық деңгейдегі маңызды деңгейге көтергеніне сенімді, әсіресе Густав Малер мен Рихард Штраус сияқты сол кездегі заманауи композиторларды қолдады. Оркестр құрылған алғашқы 75 жылында Концертгебу оркестрінің дирижерлерінің тізімі бірқатар өзгерістерге ұшырады. Бас дирижерден өзге, оркестрде "eerste dirigent" ("бірінші дирижер") атағымен дирижерлік лауазымдар болды, олар бас дирижерге репертуарды құруға көмектесті, сондай-ақ "tweede dirigent" ("екінші дирижер") болды, ол бас дирижердің тапсырмаларын орындады. Менгельберг бас дирижер болып тұрған кезеңде осы бірінші дирижерлердің қатарында Карл Мюк (1921–1925), Пьер Монте (1924–1934), Бруно Вальтер (1934–1939) және Эуген Йохум (1941–1943) болды. Олардың әрқайсысы халықаралық деңгейде танымал болды және басқа оркестрлерде де жұмыс істеді. "Екінші дирижер" қызметін атқарған музыканттардың барлығы голландтар болды, олардың ішінде композитор Корнелис Доппер, Эверт Корнелис және Эдуард ван Бейнум есімдері бар. 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нидерландыны неміс әскерлері басып алғанда, нацистік басқыншы күштермен болған байланысына байланысты туған дау-дамайлар салдарынан Менгельберг бас дирижер лауазымынан алынып, Нидерландыда дирижерлік етуіне тыйым салынды. Тыйым бастапқыда өмір бойына сақталды, бірақ шағымнан кейін алты жылға қысқартылып, 1945 жылдан бастап кері күшіне енгізілді. Менгельберг 1951 жылы жазасын толық өтемей қайтыс болды, сондықтан 1945 жылдан кейін оркестрді ешқашан жетектемеді.
Willem Kes served as the orchestra's chief conductor from its 1888 founding to 1895. In 1895, Willem Mengelberg became chief conductor and remained in this position for fifty years, an unusually long tenure for a music director. He is generally regarded as having brought the orchestra to a level of major international significance, with a particular championing of such then contemporary composers as Gustav Mahler and Richard Strauss. For approximately its first 75 years, the Concertgebouw Orchestra had a somewhat complicated roster of conductors. In addition to the chief conductor, the orchestra had conductor positions titled "eerste dirigent" ("first conductor"), who assisted the chief conductor with programming, and "tweede dirigent" ("second conductor"), who did "what he was told." During Mengelberg's time as chief conductor, several of these first conductors included Karl Muck (1921–1925), Pierre Monteux (1924–1934), Bruno Walter (1934–1939), and Eugen Jochum (1941–1943), each of them internationally respected and holding positions at other orchestras as well. Musicians who served as "second conductor" were all Dutch and included the composer Cornelis Dopper, Evert Cornelis and Eduard van Beinum. In 1945, because of the controversy over his relationship with the Nazi occupying forces during the German occupation of the Netherlands during World War II, Mengelberg was removed as chief conductor and subsequently banned from conducting in The Netherlands. The ban was initially imposed for the remainder of his life, but after an appeal, reduced to six years, applied retroactively from 1945. Mengelberg died in 1951 just before the end of his sentence, and thus never conducted the orchestra again after 1945.
1945-1988: Ван Бейнум және Хаитинк
1945 жылдан 1959 жылға дейін оркестрдің бас дирижері Эдуард ван Бейном болды, ол 1929 жылы оркестрмен тұңғыш рет сахнаға шыққан. 1931 жылы оркестрдің екінші дирижері, ал 1938 жылы бас дирижердің орынбасары болды. Оның ерекшелігі Антон Брукнердің симфониялары болды, сондай-ақ Ван Бейном Philips Records лейблі үшін Брукнердің Сегізінші және Тоғызыншы симфонияларын оркестрмен жаздырған. Ван Бейном Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оркестрдің жалғыз бас дирижері болып қызмет етті және 1959 жылдың сәуір айында Концертгебууда жүрек талмасынан қайтыс болды. Бернард Хайтинк Концертгебу оркестрімен 1956 жылдың 7 қарашасында тұңғыш рет сахнаға шықты. Ван Бейномның қайтысынан кейін 1961 жылдан 1963 жылға дейін Хайтинк пен Юген Йохум оркестрдің бас дирижері лауазымын бөлісті. 1963 жылы Хайтинк жалғыз бас дирижер болды және 1988 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Хайтинк қызмет еткен кезеңде дирижерлік жүйе бірінші және екінші дирижерлердің орнына көмекші дирижерге дейін қарапайымдастырылды. Бұл лауазымда Эдо де Ваарт және Ханс Вонк сияқты дирижерлер болды. Хайтинк кезінде оркестрдің жазуларының саны күрт өсті, Philips Records, сондай-ақ EMI және Columbia Records үшін көптеген жазбалар жасалды. 1980 жылдардың басында Нидерланд үкіметі оркестрге мемлекеттік қаржыландыруды қысқарту қаупін тудырды, бұл оркестрден 23 музыканттың жұмыстан босатылуына әкелуі мүмкін еді. Хайтинк наразылық ретінде отставкаға кететінін мәлімдеді, содан кейін қаржылық мәселе шешілді. 1999 жылы оркестрдің сол кездегі басқарушы директоры Ян Виллем Лот келіссөздер жүргізгеннен кейін Хайтинк оркестрдің құрметті дирижері (эредиригент) атанды. 2014 жылдың наурызында Хайтинк голландтық Het Parool газетіне берген сұхбатында оркестрдің қазіргі әкімшілік басқаруына наразылық білдіріп, RCO құрметті дирижері атағынан бас тартуды және енді оркестрді қонақ дирижер ретінде жүргізбеуді ұсынды. 2015 жылдың қыркүйегінде оркестр Хайтинкпен келісімге келгенін жариялады және 2016–2017 маусымында RCO оркестрімен қонақ дирижерлік келісім жасалды. Хайтинк 2019 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін және 2021 жылдың қазан айында қайтыс болғанға дейін оркестрдің эредиригенті атағын сақтап қалды.
From 1945 to 1959, the orchestra's principal conductor was Eduard van Beinum, who had debuted with the orchestra in 1929. He had become the second conductor of the orchestra in 1931, and co principal conductor in 1938. One of his specialties was the symphonies of Anton Bruckner, and Van Beinum made commercial recordings with the orchestra of Bruckner's Eighth and Ninth Symphonies for the Philips Records label. Van Beinum served as sole chief conductor of the orchestra after World War II until his sudden death on the Concertgebouw podium from a heart attack in April 1959. Bernard Haitink made his debut with the Concertgebouw Orchestra on 7 November 1956. After Van Beinum's death, from 1961 to 1963, Haitink and Eugen Jochum shared the post of chief conductor of the orchestra. Haitink became sole chief conductor in 1963, and served in this post until 1988. At some point during Haitink's time, the conductor system was simplified to have an assistant conductor instead of first and second conductors. Conductors who served in this capacity included Edo de Waart and Hans Vonk. The recording profile of the orchestra increased most dramatically under Haitink, with many recordings for Philips Records, as well as EMI and Columbia Records. In the early 1980s, the Dutch government threatened the orchestra with reductions in its government subsidy that could potentially have led to the dismissal of 23 musicians from the orchestra. Haitink threatened to resign in protest, and the financial situation was eventually settled. In 1999, Haitink was named the orchestra's conductor laureate (eredirigent), following a rapprochement negotiated by the then new managing director of the orchestra, Jan Willem Loot. In March 2014, Haitink suggested to the Dutch newspaper Het Parool that he wished to renounce the title of RCO conductor laureate and no longer to guest conduct the orchestra, in protest at the orchestra's current administrative management. In September 2015, the orchestra announced a rapprochement with Haitink, with a scheduled guest conducting engagement with the RCO in the 2016–2017 season. Haitink retained the title of eredirigent with the orchestra through his 2019 retirement and until his death in October 2021.
1988-2018: Чайли, Дженсонс және Гатти
Риккардо Чайли 1985 жылы Концертгебу оркестрімен дебют жасады және сол жылы Хайтинктің келесі бас дирижері болып сайланды. Бұл лауазымға алғаш рет голландиялық емес адам ретінде 1988 жылдан 2004 жылға дейін бас дирижер болып қызмет етті. Оркестрмен бірге жазған жазбаларына Малер мен Брамстың симфониялық циклдері және бірнеше Брукнер симфониясы кіреді. Ол қазіргі заманғы музыканың жақтаушысы және Шостаковичтің қысқа шығармаларын, Пол Хиндемиттің толық Kammermusiken, Игорь Стравинский, Оливье Мессьен және Эдгард Варезедің оркестрлік шығармаларын жазды. 2004 жылы кеткеннен кейін Чайли RCO-ның құрметті дирижері атанды. Марис Янсонс RCO-да 1988 жылы дебют жасады. 2002 жылы 22 қазанда RCO Янсонсты өзінің келесі бас дирижері етіп сайлады. Оның қызметі ресми түрде 2004 жылдың 1 қыркүйегінде басталды, бастапқы келісімшарт үш жылға есептелді. Янсонның қызмет ету кезеңінде Ханс Вернер Хензедің «Себастьян им Траум» операсының премьерасы өтті. 2014 жылдың сәуірінде оркестр 2014–15 маусымынан кейін Янсонның бас дирижер ретіндегі қызметінің аяқталуын жариялады. Кейіннен Янсон 2019 жылы қайтыс болғанға дейін RCO-ның құрметті дирижері атағын иеленді. Даниэле Гатти 2004 жылы RCO-ны алғаш рет дирижерледі. 2014 жылдың қазан айында RCO Гаттиді 2016 жылдан бастап жетінші бас дирижер қызметіне тағайындау туралы жариялады. 2018 жылдың 2 тамызында оркестр әйел музыканттармен болған «әдепсіз» мінез-құлқына байланысты Гаттиді бас дирижер қызметінен дереу босатты.
Riccardo Chailly made his debut with the Concertgebouw Orchestra in 1985, and was elected that year as their next chief conductor to succeed Haitink. As the first non Dutchman to hold the post, Chailly served as chief conductor from 1988 to 2004. His recordings with the orchestra include complete Mahler and Brahms symphony cycles and several Bruckner symphonies. He is a strong advocate of modern music and recorded shorter works of Shostakovich, the complete Kammermusiken of Paul Hindemith, and the orchestral works of Igor Stravinsky, Olivier Messiaen and Edgard Varèse. After his departure in 2004, Chailly was named Conductor Emeritus of the RCO. Mariss Jansons made his RCO debut in 1988. On 22 October 2002, the RCO elected Jansons as its next chief conductor. His tenure officially began on 1 September 2004, with an initial contract of three years. Premières during Janson's tenure have included Hans Werner Henze's Sebastian im Traum, a RCO co commission. In April 2014, the orchestra announced the scheduled conclusion of Jansons' tenure as chief conductor after the 2014–15 season. Jansons subsequently held the title of conductor emeritus of the RCO until his death in 2019. Daniele Gatti first guest conducted the RCO in 2004. In October 2014, the RCO announced the appointment of Gatti as its seventh chief conductor, effective in 2016. On 2 August 2018, the orchestra dismissed Gatti as chief conductor with immediate effect, following complaints of "inappropriate" behaviour with female musicians.
2020 қазіргі уақытқа дейін
2020 жылдың қазан айында RCO 2021–2022 маусымынан бастап Иван Фишерді құрметті қонақ дирижер (honorair gastdirigent) етіп тағайындағанын жариялады. 2020 жылдың қыркүйегінде Клаус Мэйкела алғаш рет RCO оркестріне дирижерлік етті. RCO 2020–2021 маусымда Мэйкеланы екі рет, ал кейіннен 2021–2022 маусымда да қонақ дирижер ретінде шақырды, оның ішінде Гамбург пен Рейкьявикке гастрольдік сапарлар да болды. 2022 жылдың маусым айында RCO Мэйкеланы 2022–2027 жылдарға көркемдік серіктес етіп тағайындады, содан кейін 2027–2028 маусымынан бастап бас дирижер болып тағайындалды, алғашқы келісімшарт мерзімі 5 жылды құрады. 2024 жылдың наурыз айында RCO Патрисия Хайтинк пен Хайтинк отбасының қайырымдылығымен Бернард Хайтинк атындағы қауымдастық дирижерлік лауазымын құрды және Аурель Давидукты осы бағдарлама бойынша оркестрдің алғашқы қауымдастық дирижері етіп тағайындады.
In October 2020, the RCO announced the appointment of Iván Fischer as its honorary guest conductor (honorair gastdirigent), effective with the 2021–2022 season. In September 2020, Klaus Mäkelä first guest conducted the RCO. The RCO re engaged Mäkelä twice in the 2020–2021 season, and subsequently in the 2021–2022 season for further guest conducting appearances, including tours to Hamburg and Reykjavík. In June 2022, the RCO announced the appointment of Mäkelä as an artistic partner for the period of 2022–2027, and subsequently as its next chief conductor, effective with the 2027–2028 season, with an initial contract of 5 years. In March 2024, the RCO announced the establishment of the Bernard Haitink Associate Conductorship, through a donation from Patricia Haitink and the Haitink family, and the appointment of Aurel Dawidiuk as the orchestra's inaugural associate conductor under this programme.
Кейіпкер
Оркестр Густав Малермен тығыз қарым-қатынаста болды және оның көптеген симфонияларын насихаттады, оның музыкасына арналған ерекше фестиваль – 1920 жылғы Малер фестивалі. Концертгебау оркестрімен тығыз жұмыс істеген басқа дирижерлерге Пьер Монте, Юген Йохум, Джордж Шелл және 1978 жылдан бастап КСРО-дан қоныс аударғаннан кейін, 1981 жылы қайтыс болғанға дейін бас қонақ дирижер болған Кирилл Кондрашин кірді. Соңғы жылдары Николаус Харнонкорт 2000 жылдан бастап RCO-ның құрметті қонақ дирижері болды және 2013 жылдың қазанында RCO-мен соңғы өнерін көрсетті. Оркестрдің ерекше сипатын қалыптастыруға тағы бір фактор – Concertgebouw Orchestra-да бар болғаны сегіз бас дирижер болды, бұл оны ұқсас жас және деңгейдегі оркестрлерден ерекшелендіреді. Оркестрдің жасаған мыңға жуық жазбасы да оның беделін арттырды. Оркестр Голландия Ұлттық операсының қойылымдарына опералық оркестрлердің бірі ретінде де қызмет етеді. Ян Раес 2008 жылдың желтоқсанынан 2019 жылдың желтоқсанына дейін оркестрдің атқарушы директоры қызметін атқарды. Бұрынғы атқарушы директорлардың қатарында Ян Виллем Лот та болды. 2020 жылдың қаңтарында оркестр Дэвид Базенді уақытша басқарушы директор ретінде тағайындады. 2020 жылдың тамызында оркестр Доминик Винтерлингті төраға етіп тағайындап, үш адамнан тұратын жаңа басқару кеңесі құрылғанын хабарлады. Концертгебау оркестрінің бұрынғы көркемдік директорлары – Рудольф Менгельберг (1925–1955), Мариус Флотхус (1955–1974), Хайн ван Ройен (1974–1991) және Питер Рузицка, ал соңғы кезде көркемдік әкімшілік басшысы Жоел Итан Фрид болды. 2020 жылдың тамызында оркестр 2021 жылдың 1 қаңтарынан бастап Ульрике Нихоффты жаңа көркемдік директор ретінде тағайындағанын жариялады. RCO өзінің RCO Live атты лейблі арқылы Янсонс және Хайтинк сияқты дирижерлердің орындауындағы CD-лерді шығарды.
The orchestra enjoyed a close relationship with Gustav Mahler and championed many of his symphonies, with an especially worthy festival of his music being the 1920 Mahler Festival. Other conductors who worked closely with the Concertgebouw Orchestra included Pierre Monteux, Eugen Jochum, George Szell and Kirill Kondrashin, who was principal guest conductor from 1978, following his defection from the USSR, until his death in 1981. More recently, Nikolaus Harnoncourt served as Honorary Guest Conductor of the RCO, beginning in 2000, and leading his final performance with the RCO in October 2013. Another factor in creating the orchestra's distinct character is that the Concertgebouw Orchestra has had only eight chief conductors, setting it apart from orchestras of similar age and caliber. The nearly one thousand recordings that the orchestra has to its credit have also contributed to this reputation. The orchestra also serves as one of the opera orchestras for productions of the Dutch National Opera. Jan Raes served as executive director of the orchestra from December 2008 to December 2019. Prior executive directors included Jan Willem Loot. In January 2020, the orchestra announced David Bazen as its interim managing director, with immediate effect. In August 2020, the orchestra announced the appointment of a new three person managing board, naming Dominik Winterling as Chairman. Past artistic directors of the Concertgebouw Orchestra have included Rudolf Mengelberg (1925–1955), Marius Flothuis (1955–1974), Hein van Royen (1974–1991) and Peter Ruzicka, and more recently as head of artistic administration, Joel Ethan Fried. In August 2020, the orchestra announced the appointment of Ulrike Niehoff as its new artistic director, effective 1 January 2021. The RCO has issued CDs on its own label, RCO Live, as conducted by Jansons and Haitink among others.