Лондондық Филармония Оркестрінің тарихы

Кіріспе

Лондондық оркестр «Филармония» оркестрі – Лондон қаласында орналасқан британдық оркестр. Ол 1945 жылы EMI үшін классикалық музыканы жазушы Уолтер Легге құрған. Оркестрмен алғашқы жылдары жұмыс істеген дирижерлердің ішінде Рихард Штраус, Вильгельм Фуртвенглер және Артуро Тосканини болды. «Филармонияның» жас дирижерлерінің арасында оның дамуына ең көп үлес қосқан Герберт фон Караян болды, ол ресми түрде бас дирижер болмаса да, 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында оркестрмен тығыз байланыста болды. «Филармония» алғашқы екі онжылдықта Лондонның бес симфониялық оркестрінің ең үздік оркестрі деп танылды. 1950 жылдардың соңынан 1970 жылдардың басына дейін оркестрдің бас дирижері Отто Клемперер болды, оның басшылығымен оркестр көптеген концерттер берді және оркестрлік репертуардың көптеген жазбаларын жасады. Клемперердің қызмет ету кезеңінде Легге оркестрдің жоғары деңгейін сақтау қиындығын айтып, 1964 жылы оны таратуға тырысты. Бірақ Клемперердің қолдауымен музыканттар өздерін өзін-өзі басқаратын «Жаңа Филармония» оркестрі ретінде құрды. Осы атаумен он үш жыл өткен соң, олар бастапқы атауға қайта оралу құқығын келісті. Клемперердің соңғы жылдары оркестр қаржылық және көркемдік тұрғыдан құлдырады, бірақ оның ізбасары Риккардо Мути басшылығымен жаңарып, 1972 жылдан 1982 жылға дейінгі он жылдық мерзімінде қайта жанданды. Оркестрдің деңгейі 1984 жылдан 1994 жылға дейін Джузеппе Синополидің даулы бас дирижерлігі кезінде де, 1997 жылдан 2008 жылға дейінгі Кристоф фон Дохнанийдің дәстүрлі басшылығында да жоғары болды. 2008 жылдан 2021 жылға дейін бас дирижер болған Эса Пекка Салоненнің орнын Санту Матиас Рували басты. «Филармония» қатарында көптеген белгілі музыканттар болды және 100-ден астам композицияға тапсырыс берді. Оркестр жылына 160-тан астам концерт өткізеді, көптеген гастрольдерге шығады және құрылғаннан бері жасаған жазбаларымен танымал.

Өмірбаян

"Филармония" атауын импресарио және жазба продюсері Уолтер Легге 1941 жылы Генри Холст, Жан Пугне, Фредерик Риддл және Энтони Пиниден құралған струнный квартет үшін қабылдады. Атау Легге алғаш жазған туындысының жарияланған нотасының мұқабасынан алынған. Уақытша жетілікке толықтырылған ансамбль өзінің алғашқы концертін Вигмор залында өткізді, басты бөлігі Равельдің «Кіріспе және Аллегро» туындысы болды. Кейін ол басшылық принциптерін былай атап өтті:

Соғысқа дейін Легге Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында сэр Томас Бичемнің көмекшісі болған. Екеуі де соғыстан кейін опера театрын басқаруды жалғастыра алады деп жаңылысты, және Легге Вена филармониясы сияқты жұмыс істейтін жаңа оркестр құруды жоспарлады – опера қойылымдарында оркестр шұңқырынан ойнап, сонымен қатар концерттер беріп, өз қаражатында жазбалар жасауды көздеді. Ковент-Гарденде опера мен балетті қайта құру үшін британ үкіметі тағайындаған комитет соғысқа дейінгі опера маусымдары жүйесінен бас тартып, жыл бойы тұрақты труппа құруды жөн көрді. Бичем де, Легге де оны басқаруға шақырылмады. Дегенмен Легге оркестр құру жоспарын іске асыруға бел буды. Лондонның үш тұрақты симфониялық оркестрі болғанымен – Лондон симфониялық оркестрі (LSO), BBC симфониялық оркестрі (BBC SO) және Лондон филармониясы (LPO) – олардың құрамы мен деңгейі соғыс жылдары төмендеді, және ол одан да жақсы жасай алатынына сенімді болды.

Алғашқы концерттері

Легге қарулы күштерде әлі қызмет етіп жүрген көптеген дарынды жас музыканттарды өз қызметіне тартты. Ол 1945 жылы жазу үшін «Филармонияның скрипкалық оркестрін» құрды, оның құрамына RAF оркестрінің музыканттары кірді. Содан кейін ол үрмелі және соққылы аспаптарда ойнайтын музыканттарды, соның ішінде соғыс жылдары басқа оркестрлерде ойнаған елдің үздік орындаушыларын шақырды. Ойыншылардың алтыдан астамы әлі де ресми түрде әскери қызметте болды. Бичэм концертті (бір сигар сыйлығы үшін) дирижерлік етті, бірақ ол Леггенің қызметкері болудан бас тартты, ал Легге оркестрді басқару құқығын беруден бас тартқандықтан, олар өздерінің жолдарымен кетті. Бичэм келесі жылы Корольдік филармониялық оркестрін (RPO) құрды. Қолданыстағы Лондон оркестрлерінен өзгеше, бірақ Бичемнің Корольдік филармониясы сияқты, алғашқы «Филармония» тұрақты құрам емес еді: ол Леггенің тізіміндегі қол жетімді музыканттардан жаңадан құрылатын. Олардың бірнешеуі Бичемнің тізімінде де болды және екі оркестрде де ойнауға мүмкіндік алды, соның ішінде мүйізші Деннис Брэйн, кларнетші Реджинальд Келл және литаврашы Джеймс Брэдшоу. Бұл екі оркестрге де ең жақсы музыканттарға қол жеткізуге мүмкіндік берді, бірақ 1940 жылдардың соңындағы Лондон оркестрлік аренасын қарастырып, «Филармония мен Корольдік филармонияның өте ауыр кемшілігі бар: екеуі де тұрақты құрылған оркестр емес. Екеуі де көбінесе кездейсоқ жиналады және таратылады, RPO немесе Филармонияға тән стиль жоқ» делінген еді. Музыкалық ортада «Филармония» негізінен концерттер беретін жазба оркестрі деген пікір қалыптасқан, бірақ Легге мұны қатаң түрде жоққа шығарды. Дегенмен, оркестр ескі Лондон оркестрлеріне қарағанда әлдеқайда аз концерттер берді: 1949–50 жылдары «Филармония» BBC SO-ның 55 концертіне, LSO-ның 103 және LPO-ның 248 концертіне қарағанда 32 концерт өткізді. Алғашқы жылдары оркестр атақты дирижерлердің жетекшілігімен ойнады, соның ішінде 1947 жылы Рихард Штраус, ал 1948 жылдан бастап Вильгельм Фуртвенглер және Герберт фон Караян концерттер мен жазбалар үшін дирижерлік етті. Ұлы залда орын толтыру қиын болды, тек Штраустың концерті, Артур Шнабельдің орындауындағы Бетховеннің фортепиано концерттерінің циклі (1946) немесе Кирстен Флагстадтың орындауындағы Штраустың «Төрт соңғы әнінің» әлемдік премьерасы (Фуртвенглер дирижерлік еткен, 1950) сияқты толық сатылған шаралар ғана ерекше көзге түсті. Оркестрдің алғашқы жылдарындағы басқа, азырақ танымал концерттер үшін Легге музыкалық меценат, Майсурдың соңғы Махаражасынан қаржылық қолдауға мұқтаж болды.

Legge secured the services of many talented young musicians still serving in the armed forces. He first assembled a "Philharmonia String Orchestra" for recordings in 1945, composed of musicians from the RAF orchestra. He then recruited wind and percussion players, including some of the country's top instrumentalists who had been playing in other orchestras during the war. more than sixty per cent of the players were still officially in the services. Beecham conducted the concert (for the fee of one cigar), but as he refused to be Legge's employee and Legge refused to cede control of the orchestra, they went their separate ways. Beecham founded the Royal Philharmonic Orchestra (RPO) the following year. Unlike the existing London orchestras, but like Beecham's Royal Philharmonic, the early Philharmonia was not a permanent ensemble: it was convened ad hoc from available players on Legge's list. Several of those players were also on Beecham's list, and were able to play for both orchestras, including the horn player, Dennis Brain, the clarinettist Reginald Kell and the timpanist James Bradshaw. Although this gave both orchestras access to the finest players, a review of the London orchestral scene of the late 1940s commented, "The Philharmonia and Royal Philharmonic share a very serious disability: that neither is a permanently constituted orchestra. Both assemble and disperse more or less at random there is no style which is distinctively RPO or Philharmonia." It was widely felt in musical circles that the Philharmonia was essentially a recording orchestra that also gave concerts, although Legge firmly denied this.|group= n Nevertheless, the orchestra played far fewer concerts than the older London orchestras: in 1949–50 the Philharmonia gave 32 concerts compared with 55 by the BBC SO, 103 by the LSO, and 248 by the LPO. From its early years the orchestra played under prominent conductors including Richard Strauss for a single concert in 1947, and from 1948 onwards, Wilhelm Furtwängler and Herbert von Karajan for concerts and recordings.|group= n Filling the vast Royal Albert Hall was difficult, except for such sell out performances as Strauss's concert, a cycle of the Beethoven piano concertos with Artur Schnabel as soloist (1946), or the world premiere of Strauss's Four Last Songs with Kirsten Flagstad as soloist and Furtwängler conducting (1950). For other, less popular, concerts in the orchestra's early years Legge was partly dependent on financial support from a musical benefactor, the last Maharaja of Mysore.

1950 жылдар: Караян мен Тосканини

1950 жылдардың басында оркестрмен ең байланысты дирижер Караян болды, бірақ ол ресми немесе тіпті бейресми түрде бас дирижер болған жоқ. Ледждің концерттерді студиялық жазулармен байланыстыру практикасы репетиция уақытын әдеттегіден ұзақ етіп, EMI төледі. Бастапқы жылдары Караянның концерттері бағдарламаларының тәжірибесіздігі үшін сынға ұшырады. Бірақ 1952 жылы Еуропа бойынша қаржылық тәуекелге толы гастрольдер кассалық табыс әкелетін бағдарламаларды қажет етті. Караян оркестрге Еуропаға "Филармонияның ерекше дыбыстық өнімділігінің, аристократиялық сыпатының және қуатты күйін" көрсетуді міндет деп санайтынын айтты. Скрипкашы Джозеф Сигети Филармонияның "алғаш рет континентке ұлы симфониялық оркестрдің деңгейіне көтерілген мінсіз камералық музыканың барлық сапаларын көрсеткенін" айтты. Оркестр Италияда болғанда Артуро Тосканиниге соншалықты әсер етті, ол оны Лондонға шақырып, дирижерлік етуді ұсынды. 1952 жылдың қыркүйегінде Фестиваль залында өткен екі концерті (Брамстың төрт симфониясы) сыншылардың да, коммерциялық табыстың да назарына ілікті. Сол жылы Фуртвенглер Флагстад бастаған оркестр мен солистерді "Тристан мен Изольда" жазуында жетекшілік етті, ол әлі күнге дейін каталогта сақталып тұр. Ледж Фуртвенглердің денсаулығының нашарлап бара жатқанын және ерте не кеш Караян Берлин филармониясы мен Зальцбург фестивалінің бас дирижері болып, Филармониядан кетуі мүмкін екенін түсінді. Ледж сәйкес ізбасарларды іздеуді бастады.

1950 жылдар: Каражаннан Клемперерге дейін

Легге күткендей, 1954 жылы Фуртвенглер қайтыс болғаннан кейін Караян Берлин және Зальцбург оркестрлеріне жетекші болды. Караян EMI-мен келісімшартта болды, бірақ Филармония оркестрімен ынтымақтастығын тез қысқартты. Легге мен оркестр ұсынған баламалардың ішінде Гвидо Кантелли болды, ол жақсы қабылданған жазбалар мен концерттерді өткізді. Бірақ 1956 жылы отыз алты жасында ұшақ апатында қаза тапқандықтан, Филармония Караянға лайықты ізбасар табу мүмкіндігінен айырылды. Легге қорғаған тағы бір дирижер, Карло Мария Джулини, үміт сызды, бірақ сол кезде оркестр мен тыңдаушылар арасында танымал бола қойған жоқ, сондай-ақ репертуары да шектеулі болды. Кантелли қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, оркестр Деннис Брейннің автокөлік апатында қаза болуынан одан да ауыр қайғыға батты. Ол тек керемет дарынды музыкант ғана емес, сонымен қатар әріптестері арасында оркестрдің ең сүйікті мүшесі болды. Оның орнын бас гобойшы ретінде оның орынбасары Алан Сивил басты. The Observer газетінде Питер Хейворт Легге Лондонға "кез келген қала – Вена немесе Нью-Йорк болсын – қызғанатын Бетховеннің толық циклдарын" сыйлағанын жазды. 1959 жылы Легге оркестрде тұрақты дирижер болмау саясатынан бас тартып, Клемперерді "өмір бойына дирижер" деп тағайындады.

1960-1964 жылдар

1960-жылдардың басында Филармония Лондонның ең жақсы оркестрі ретінде кеңінен танылды. 1961 жылы Бичемнің қайтысынан кейін RPO қиын кезеңдерді бастан өткерді; BBC SO немесе LPO соғыстан бұрынғы өзінің жоғары деңгейін әлі қалпына келтірмеген еді; ал LSO тек танымалдылығын қайтарудың бастапқы кезеңдерінде болды. Филармония 1960 жылы EMI-мен үш жылдық келісімшартқа қол қойды; оркестрге қосылуға үміткерлердің саны артып келе жатты; оның жазбалары жақсы сатылды; және Клемперер, Джулини, сэр Джон Барбиролли және басқалар (кейде 1960 жылы оркестрмен соңғы рет өнер көрсеткен Каражанды қоса алғанда) концерттері көпшілік пен сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Көпшілікке, тіпті музыканттардың көпшілігіне де беймәлім, оркестрдің бақылауынан тыс жағдайлардың жиынтығы дағдарысқа алып келді. Біріншіден, репертуардағы қайшылықтарды болдырмау үшін Фестиваль залының басшылығы Лондон оркестрлерінің бағдарламаларын үйлестіру үшін комитет құрды. Екіншіден, EMI-де де ұқсас реттеу жүргізілді, ішкі комитет Легге сияқты өндірушілер қандай шығармаларды жоспарлай алатынын шешті. Темпераментінен автократ болған Легге өзінің жеке бақылауын шектеуге наразылық білдірді және комитеттерді төзбеді. Қаржылық мәселелер де туындады. Филармонияның табысты жазбаларға жасаған келісімшарты студиядағы тұрақты жұмысқа байланысты болды, ал оркестр қазірдің өзінде стандартты репертуардың көп бөлігін алдымен моно және кейін стерео форматында жазғандықтан, жазбаларға жасау мүмкіндігі азайып барады. Бұл Легге EMI-дың концерттік репетицияларын қаржыландыру мүмкіндігінің де азаятынын білдірді. Көптеген адамдар онымен келіспесе де, Легге оркестрдің сапасы төмендеп бара жатқанын айтты. 1975 жылы оркестрінің өркендеген кезеңін еске түсіргенде, ол Брэйн мен Сивил, Келл және Брэдшоуты ғана емес, сонымен қатар Клемент Лаутонды (туба), Артур Глегхорнды (пикколо), Гарет Морристі (флейта), Сидни ("Жок") Сатклифтті (гобой), Фредерик Тёрстон мен Бернард Уолтонды (кларнет), Гвидион Брукты (фагот) және екі жетекші, Мануг Паркиян мен Хью Бинды ерекше атап өтті. Оркестр тарихшысы Стивен Петтит: "Егер Легге Филармония оркестрін тоқтату арқылы оны өлтіремін деп ойласа, онда ол музыканттардың күшін ескермеген". Олар өзін-өзі басқарушы компания құрды, оның төрағасы негізгі кларнетші Бернард Уолтон болды, және «Жаңа Филармония оркестрі» (NPO) деген атауды қабылдады. Бұрын музыканттар техникалық тұрғыдан фрилансерлер болып, әр өнер көрсетуі үшін Леггеден жалақы алған, бірақ енді олар ұжымдық меншікке ие компанияның қызметкерлеріне айналды, жұмысқа орналасудың кепілдігімен бірге. 1972 жылы алпыс алты скрипкашының он жетісі әйелдер болды, бірақ қалған үш бөлімде ардагер арфашы Сидони Гуссенстен басқа тек ер адамдар ғана болды. Клемперердің соңғы жылдары оркестр 1970 жылдан бастап Лорин Маазелді «орынбасар бас дирижер» ретінде тағайындады, бірақ іс жүзінде оның рөлі Клемперер кейде керемет қойылымдарға қабілетті болса да, бас дирижер рөліне жақын болды. Маазел өзін-өзі басқарушы оркестрге беруге дайын болғаннан гөрі көбірек бақылауға ұмтылды және 1972 жылдың басында лауазымынан кетті, бірақ оркестрді басқаруға шақыруларды қабылдауын жалғастырды. Көп ұзамай Клемперер зейнетке шығуын жариялады; ол 88 жасында қайтыс болды. Оркестр өзінің стандарттары мен қаржысын қалпына келтіру үшін күшті бас дирижер қажет екенін түсінді, бірақ бірден анық кандидат болмады. Легге енді оркестрде ешқандай үлесі болмаса да, оның ілгерілеуін ізгі ниетпен бақылады және Риккардо Мутидің әлеуетін байқағаннан кейін оны Жаңа Филармонияның бас менеджері Теренс Макдональдқа ұсынды. Басқа да кандидаттар қарастырылды, бірақ Мути 1973 жылдан бастап оркестрдің бас дирижері болып тағайындалды. Мути, мұндай сипаттамадан бас тартса да, қатаң тәртіпті болды, және оның басшылығымен оркестр өзінің стандарттарын қалпына келтірді. Ричард Моррисон кейіннен «Таймс» газетінде Мути өзінің он жылдық жетекшілігінде күресіп жатқан оркестрді «ұлы ансамбльге» айналдырды деп жазды. Сол кездегі сыншылар оркестрдің «керемет орындауы», «ұлы виртуоздығы», «таңғаларлық нәзік» сырғалы ойнауы және «ағаш желдеткіштердің сөздері Берлиндегі әріптестерінен де сиқырлы» деп бағалады. Мути EMI-мен келісімшарт жасасқан, бұл оркестрге студиялық жұмыс жасады. Мутимен оркестр опера жазды (Аида, 1974; Un ballo in maschera, 1975; Nabucco, 1977; I puritani, 1979; Cavalleria rusticana, 1979; La traviata, 1980; Orfeo ed Euridice, 1981; және Don Pasquale, 1982); Шуман және Чайковский циклдерін қоса алғанда, симфониялық репертуардың кең ауқымы; Свиатослав Рихтер, Андрей Гаврилов, Анна-Софи Мюттер және Гидон Кремер сияқты солистермен концерттер; және Керубини мен Вивальдидің хор музыкасы. Легге кеткеннен кейін оркестр енді тек EMI-мен байланысты болмады және 1964 жылдың желтоқсанынан бастап Decca үшін жеті жүзден астам жазба жасады. Кейінірек Decca сессияларын Булт, Бриттен, Джулини, Маазел, Клаудио Аббадо, Владимир Ашкенази, Шарль Мунш, Леопольд Стокхауски және 1967 жылы Кристоф фон Донаньи басқарды, ол үш онжылдықтан кейін оркестрдің бас дирижері болды. refn|Донаньи өз атасы Эрнст фон Донаньидің «Нәтижелер» (Op. 25) шығармасын, пианинода Эрл Уайлдтың орындауымен өткізді. Вальтер Легге 1979 жылы қайтыс болды, ал оркестр Фестиваль залында Чайковскийдің симфониялық циклын оның естелігіне арнады; «The Guardian» газетіндегі концерттердің бірін шолуда Эдвард Гринфилд Мути оркестрдің орындауын «бұрынғы теңдесіз үлгіге» жеткізгенін айтты.

In the early 1960s the Philharmonia continued to be widely regarded as London's best orchestra. The RPO went through difficult times after Beecham's death in 1961; neither the BBC SO or the LPO had yet regained its pre war excellence; and the LSO was only in the early stages of its return to eminence. The Philharmonia entered into a new three year contract with EMI on advantageous terms in 1960; the number of players applying to join the orchestra was increasing; its records sold well; and its concerts under Klemperer, Giulini, Sir John Barbirolli and others (occasionally including Karajan, who made his last appearance with the orchestra in 1960) were well received by the public and the critics. Unknown to the public, and to a considerable extent the players, a combination of factors beyond the orchestra's control was leading to a crisis. First, to avoid clashes of repertoire the Festival Hall management set up a committee to co ordinate programming by the London orchestras. Secondly, at EMI a similar rationalisation was taking place, with an internal committee deciding which works producers, including Legge, could schedule. Legge, an autocrat by temperament, resented any curtailment of his personal control, and found committees intolerable. Finance also started to become a problem. The Philharmonia's lucrative recording contract depended on regular work in the studio, and having by now recorded most of the standard repertoire first in mono and again in stereo the orchestra's prospects for recording were diminishing. This meant that Legge's scope for having concert rehearsals subsidised by EMI was also shrinking. Although few agreed with him, Legge contended that the quality of the orchestra was declining. Looking back in 1975 at the heyday of his orchestra, he singled out for particular mention not only Brain and Civil, Kell and Bradshaw, but also Clement Lawton (tuba), Arthur Gleghorn (piccolo), Gareth Morris (flute), Sidney ("Jock") Sutcliffe (oboe), Frederick Thurston and Bernard Walton (clarinets), Gwydion Brooke (bassoon), and two leaders, Manoug Parikian and Hugh Bean. The historian of the orchestra Stephen Pettitt comments, "If Legge thought that by suspending the Philharmonia Orchestra he was killing it, he had reckoned without the players". They formed themselves into a self governing company, led by Bernard Walton, the principal clarinet, and adopted the name New Philharmonia Orchestra (NPO). Hitherto, the players had been technically freelance, paid by Legge for each performance, but they now became employees of the company they collectively owned, with security of employment. By 1972, seventeen of the sixty six string players were women, although the other three sections remained exclusively male, except for the veteran harpist, Sidonie Goossens. In Klemperer's later years the orchestra appointed Lorin Maazel, nominally as "associate principal conductor", from 1970, although in practice his role was more like a chief conductorship, with Klemperer as a figurehead, albeit one still capable of inspiring magnificent performances on occasion. Maazel sought more control than the self governing orchestra was willing to concede, and resigned from his post in early 1972, although he continued to accept invitations to conduct the orchestra. Shortly afterwards, Klemperer announced his retirement; he died, aged 88, the following year. The orchestra recognised that a strong chief conductor was needed to restore its standards and finances, but there was no immediately obvious candidate. Although Legge no longer had any stake in the orchestra he watched its progress benevolently, and having spotted the potential of Riccardo Muti he recommended him to the New Philharmonia's general manager, Terence McDonald. Other potential candidates were considered, but Muti was appointed as the orchestra's chief conductor from 1973. Muti, although he disclaimed such a description, was a firm disciplinarian, and under his conductorship the orchestra restored its standards. Richard Morrison later wrote in The Times that in his ten years in charge, Muti turned a struggling orchestra into "a great ensemble". Critics at the time commented on the orchestra's "superb performance", "immense virtuosity", its "astoundingly delicate" string playing and "woodwind phrasing even more magical than their Berlin colleagues". Muti was under contract to EMI, which brought the orchestra much valuable studio work. With Muti the orchestra recorded opera (Aida, 1974; Un ballo in maschera, 1975; Nabucco, 1977; I puritani, 1979; Cavalleria rusticana, 1979; La traviata, 1980; Orfeo ed Euridice, 1981; and Don Pasquale, 1982); a wide range of the symphonic repertoire including Schumann and Tchaikovsky cycles; concertos with soloists including Sviatoslav Richter, Andrei Gavrilov, Anne Sophie Mutter and Gidon Kremer; and choral music by Cherubini and Vivaldi. After Legge's departure the orchestra was no longer exclusively tied to EMI, and made more than seventy recordings for Decca, starting in December 1964. Later Decca sessions were conducted by Boult, Britten, Giulini, Maazel, Claudio Abbado, Vladimir Ashkenazy, Charles Munch, Leopold Stokowski, and in 1967 Christoph von Dohnányi, who three decades later became the orchestra's chief conductor. refn|Dohnányi conducted a work by his grandfather, Ernst von Dohnányi, the Variations on a Nursery Song, Op. 25, with Earl Wild as the piano soloist. Walter Legge died in 1979, and the orchestra dedicated a Tchaikovsky symphony cycle at the Festival Hall to his memory; reviewing one of the concerts in The Guardian, Edward Greenfield commented that Muti had brought the orchestra's playing "within reach of that earlier peerless example".

ХХ ғасырдың аяғы

Мутидің соңғы жылдары оркестрдің жетекші мүшелерінің қатарында Реймонд Овенс (жетекші), Гордон Хант (обои), Адриан Липер (валторна), Джон Уоллес (труба) және Дэвид Коркхилл (соққы аспаптары) болды. Легге өз естеліктерінде жоғары бағалаған Клемент Релф 1945 жылдан бері оркестр кітапханашысы қызметін атқарып келді. 1980 жылы оркестр патшалық танылуға ие болды, ол кезде Уэльс принці Филармонияның құрметті меценаты болуға шақыруды қабылдады. Мути 1982 жылы бас дирижер қызметінен кетті. 1984 жылы Джузеппе Синополи оның орнын басып, Мути сияқты он жыл бойы қызмет етті. Синополидің өкілеттігі кезінде оркестрдің деңгейі жоғары болғанымен, дирижердің «баяу темпі және мәнерлі, кейде тіршіліксіз орындауы» салдарынан, Дэвид Найс «The Guardian» газетінде оны жұртшылық пен сыншылармен «бір уақытта сүйіп, жек көруші» қарым-қатынаста болған деп сипаттады. Сол автор Филармония музыканттарының «Синополидің ерекше итальяндық зияткерлігіне» құштарлық танытпағанын жазды; «Лондондық музыканттар тым көп сөйлеуді ұнатпайды, тіпті талқыланатын туындыға арналған талдамалық семинарды да». 1985 жылы «La forza del destino», 1987 жылы «Madama Butterfly», 1990 жылы «Cavalleria rusticana» және 1992 жылы «Tosca» қойылды. 1995 жылы оркестр 50 жылдығын тойлап, Ұлыбритания және халықаралық тұрақты мекенжай бағдарламасын іске қосты, оның аясында Лондонның Саутбанк орталығында және Бедфордтың жүгері биржасында тұрақты түрде өнер көрсетті. Оркестр 1997 жылдан бастап Лестердегі Де Монфорт залымен бастап, ұзақ мерзімді серіктестіктерін дамытты. Келесі онжылдықтарда да серіктестіктер жалғасты. Дохнаньидің дирижерлігі сенімді және музыкалық жағынан жоғары бағаланды, бірақ кейде салқын көрінетін. Оның заманауи музыкаға берілгендігі оркестрдің репертуарына әсер етті және баспасөздің мақұлдауын алды. Дохнаньи басшылығымен Филармония Венада, Зальцбургте, Амстердамда, Люцернде және Парижде өнер көрсетті. Олар бірнеше маусым бойы Шатле театрында тұрақты түрде өнер көрсетіп, алты операның жаңа қойылымдарына қатысты: «Arabella», «Die Frau ohne Schatten», «Die schweigsame Frau», «Moses und Aron», «Эдип Рекс» және «Hänsel und Gretel». 1999 жылы оркестр «қабырғадағы көшбасшы» деп аталған телеарналық деректі фильмге қатысып, оркестрдің күнделікті өміріне шолу жасады. Онда жеке музыканттардың оркестрге демеушілік табу үшін қаншалықты күш жұмсайтыны және олардың жұмыс жүктемесінің ауырлығы көрсетілді. 2000 жылы Гилберт Левиннің жетекшілігімен Филармония оркестрі мен хоры «Мыңжылдық жаратылысы» сериясының аясында Балтимор, Лондон және Римде Хайднның «Жаратылысы» туындысын орындады, соның ішінде Балтимор мен Ватикан қалаларында телеарнаға көрсетілді.

Leading members of the orchestra in the later years of Muti's tenure included Raymond Ovens (leader), Gordon Hunt (oboe), Adrian Leaper (horn), John Wallace (trumpet) and David Corkhill (percussion). Clement Relf, singled out for praise by Legge in his memoirs, remained the orchestral librarian as he had been since 1945. In 1980 the orchestra received royal recognition when the Prince of Wales accepted an invitation to be the Philharmonia's honorary patron. Muti stepped down as chief conductor in 1982. Giuseppe Sinopoli succeeded him in 1984 and, like Muti, served for ten years. Although the orchestra's standards remained high during Sinopoli's tenure, the conductor had what David Nice has described in The Guardian as "a love hate relationship" with the public and critics, because of his "slow speeds and mannered, sometimes lifeless phrasing". The same writer continues that the Philharmonia players did not take to "Sinopoli's peculiarly Italian brand of intellectualism; London musicians never like too much talk, let alone an analytic seminar on the work in question". La forza del destino, 1985; Madama Butterfly, 1987; Cavalleria rusticana, 1990; and Tosca, 1992. In 1995 the orchestra celebrated its 50th anniversary and launched its UK and international residency programme, with residencies at the Southbank Centre, London, and the Corn Exchange, Bedford. The orchestra developed further long term partnerships, beginning with De Montfort Hall in Leicester (from 1997). Further partnerships followed in later decades. Dohnányi's conducting was regarded as reliable and musically admirable, although sometimes rather cool. His commitment to modern music influenced the orchestra's programming and won approval from the press. With Dohnányi the Philharmonia played in Vienna, Salzburg, Amsterdam, Lucerne and Paris. For several seasons they were in residence at the Théâtre du Châtelet, where they took part in new productions of six operas: Arabella, Die Frau ohne Schatten, Die schweigsame Frau, Moses und Aron, Oedipus Rex and Hänsel und Gretel. In 1999 the orchestra took part in what was described as a "fly on the wall" television documentary, giving the public glimpses of day to day orchestral life. It showed the efforts to which individual players went to secure sponsorship for the orchestra, and the heavy workload they sustained. In 2000, under the direction of Gilbert Levine, the Philharmonia Orchestra and Chorus performed Haydn's The Creation in a series of concerts in Baltimore, London, and Rome, including televised concerts in Baltimore and at the Vatican, as part of the "Millennium Creation Series"

21 ғасыр

2006 жылы британдық оркестрлерді зерттеу барысында Моррисон қазіргі Филармонияны «қатаң, жоғары сапалы оркестр» деп сипаттады. Ол «зор ептілікпен және сақтықпен» басқарылатынын мақтады және оркестрдің Лондонда үлкен, адал тыңдармандары бар екенін, ал 2005 және 2007 жылдар аралығында Фестиваль залы жөндеуге жабылған кезде гастрольдік бағдарламасын кеңейту арқылы Ұлыбританияның басқа аймақтарында да қолдау тапқанын айтты. 2000 жылдан бері оркестр тағы бірнеше тұрақты орындарда өнер көрсетіп келеді: The Anvil, Basingstoke (2001 жылдан бері), Marlowe Theatre, Canterbury және Three Choirs Festival. Дохнаний оркестрмен бас дирижер ретінде АҚШ-қа соңғы гастрольдік сапарына шықты, онда Майами, Лос-Анджелес, Сан-Франциско және Калифорния штатының Коста-Меса қалаларында концерттер берді. 2018 жылы оркестрдің сайтында Салонен мен оркестр «музыканы ұсынудың жаңа, ерекше тәсілдерін» сынап көргендері хабарланды. Мысалдар келтірілді:

Филармония жылына 160-тан астам концерт өткізеді, оның 35-тен астамы Фестиваль залында болады. Ол жүзден астам шығармаға тапсырыс берген. Сонымен қатар, фильмдерге, компьютерлік ойындарға және коммерциялық CD-дискілерге музыка жазады. Салонен басшылығымен оркестр Фестиваль залында бірқатар жобаларға қатысты: «Жарқын қала: Париж 1900–1950» (2015), «Арман қаласы: Вена 1900–1935» (2009), «Билл Виоланың «Тристан мен Изольдасы»» (2010), «Тозақтың биі: Бела Барток әлемінде» (2011), Витольд Лутославскийдің туған күніне арналған «Тігілген сөздер» (2013) және Игорь Стравинскийдің музыкасынан тұратын бес концерттен құралған «Мифтер мен рәсімдер» фестивалі (2015–17). Салонен 2020–2021 маусымынан кейін бас дирижерліктен кетті, ал Хелен Спротт басқарушы директор қызметінен қанағаттанды. Санту Матиас Рували 2021–2022 маусымынан бастап келесі бас дирижер болып тағайындалды, алғашқы келісімшарты 5 жылға жасалды. Салонен «құрметті дирижер» атағын алды және оркестрдің құрметті мүшесі болды. 2023 жылы оркестр мүшелері Карл III пен Камилланың тәж кию рәсімінде орындауға шақырылды.

Жазбалар

Оркестрдің алғашқы жазбасы, 1945 жылдың шілдесінде жазылған Я.С. Бахтың симфониясы, ешқашан жарыққа шыққан жоқ. Сол сессияларда жазылған Вольфтың итальяндық серенадасы Филармонияның алғашқы жарияланған жазбасы болды. Ол оркестрмен келесі он бес жыл ішінде көптеген жазбалар жасаған Уолтер Сускиндтің дирижерлігімен орындалды. Сол кезеңде оркестрмен тұрақты жұмыс істегендердің қатарында Альсео Галлиера мен Пол Клетцки де болды. Веналық оперетталар үшін Ловро фон Матачич пен Отто Аккерман Ледждің сүйікті дирижерлері еді. Оркестрдің ең танымал жазбаларының көп бөлігі опералар болды. Филармонияның құрылған күнінен кейін бірнеше күн өткен соң, Констант Ламберт дирижерлік еткен Пурселлдің «Дидо мен Энеас» операсының толық жазбасы орындалды. 1950 жылдары оркестр орындаған опералық топтамалардың арасында жоғарыда аталған 1952 жылғы «Тристан мен Изольда», сондай-ақ Караян дирижерлік еткен алты топтама: «Хансель мен Гретель» (1953), «Così fan tutte» (1954), «Ariadne auf Naxos» (1954), «Die Fledermaus» (1955), «Der Rosenkavalier» (1956) және «Falstaff» (1956) бар. 1950 жылдардың соңындағы қойылымдар: «Севильский шаштараз» (Галлиера, 1957); «Каприччо» (Сауалиш, 1957); «Люция ди Ламмермур» (Серафин, 1959), «Ле ноцце ди Фигаро» және «Дон Джованни» (екеуі де Джулини, 1959). Филармонияның 1940-1950 жылдары жазған басқа да жазбаларына композитордың жетекшілігімен Равельдің соль мажордағы фортепиано концерті, Уолтонның маңызды шығармаларының сериясы, Шуманның Дину Липаттимен бірге орындалған фортепиано концерті және Караянның дирижерлігі (оркестрмен алғашқы жазбасы), Моцарттың мүйіз концерттері, орындаушысы – Брэйн, дирижері – Караян, сондай-ақ Клемперер дирижерлік еткен Бетховен мен Брамс симфонияларының циклдері кіреді. 1960-1970 жылдары оркестр көптеген жазбалар жасады. EMI үшін жасалған жазбалардың көп бөлігі кейіннен компания тарапынан «Ғасырдың ұлы жазбалары» сериясында қайта шығарылды. Оларға Бетховеннің Эмиль Жилельс пен Даниэль Баренбойммен бірге орындалған фортепиано концерттері, Шопеннің Маурицио Поллинимен және Моцарттың Энни Фишермен бірге орындалған концерттері; Барбиролли мен Клемперер дирижерлік еткен Брукнер мен Малер симфониялары; Дебюссидің (Джулини) және Вагнердің (Клемпер) оркестрлік музыкасы; Бахтың си минордагы мессасы, Матайдың құмарлығы, Бетховеннің «Missa solemnis» және Брамстың неміс реквиемі (Клемпер дирижерлігімен), Вердидің реквиемі (Джулини дирижерлігімен) сияқты хорлық шығармалар; Криста Людвиг пен Джанет Бейкер орындаған Малердің оркестрлік әндері; опералық репертуарда Карл Бёмнің дирижерлігімен «Così fan tutte» және Клемпердің дирижерлігімен «Фиделио» мен «Қаңғыбас голландиялық» опералары бар. 1980 жылдары жоғарыда аталған бас дирижерлермен жасалған жазбалардан басқа, оркестр кең ауқымда жазбалар жасады. Осы онжылдықтағы жазбаларға Эльгар, Воан-Уильямс және Уолтонның симфониялары кіреді, оларды Бернард Хайтинк EMI үшін дирижерлік етті; Ашкенази дирижерлік еткен Сибелиус симфониялық циклі және Ашкеназидің клавиатурадан жетекшілік еткен Моцарттың фортепиано концерттері (Decca үшін); Маазельдің (CBS) дирижерлігімен «Мадама Баттерфлай» және Джулинидің (DG) дирижерлігімен Форенің реквиемі. XX ғасырдың соңғы онжылдығы мен XXI ғасырдың басында оркестрдің жазбаларына Ашкенази дирижерлік еткен дискілер, соның ішінде Бетховен мен Чайковскийдің Decca үшін симфониялары; Кристиан Тилеманмен бірге DG үшін Бетховен мен Шуманның симфониялары, Стравинскийдің маңызды шығармаларының және Шенбергтің басқа бір шығармаларының жазбалары, Роберт Крафт дирижерлігімен, Naxos лейблінде шығарылды. 2009 жылы оркестр Signum лейблімен ынтымақтастыққа кірісіп, Шенбергтің «Гуррелидер» әнінің тікелей жазбасын шығарды. Филармонияның Signum-да жазған кейінгі жазбалары симфониялық репертуардан (Бетховен, Берлиоз, Брамс, Эльгар, Малер, Рахманинов, Шуберт және Чайковскийдің симфонияларын қоса алғанда) опера мен балетке (Бартоктың «Қарақшы ханзада» және «Ғажайып Мандарин») дейін ауқымды болды.

The orchestra's first recording, a sinfonia by J. C. Bach, made in July 1945, was never released. Wolf's Italian Serenade recorded at the same sessions, was the Philharmonia's first published record. It was conducted by Walter Susskind, who made many recordings with the orchestra over the next fifteen years. In the same period, others who worked regularly with the orchestra were Alceo Galliera and Paul Kletzki. For Viennese operettas, Lovro von Matačić and Otto Ackermann were Legge's favoured conductors. Many of the orchestra's highest profile releases were operas. Within days of its inauguration the Philharmonia played in a complete recording of Purcell's Dido and Aeneas conducted by Constant Lambert. Among the opera sets in which the orchestra played in the 1950s were the 1952 Tristan und Isolde mentioned above, and six sets conducted by Karajan: Hansel and Gretel (1953), Così fan tutte (1954), Ariadne auf Naxos (1954), Die Fledermaus (1955), Der Rosenkavalier (1956) and Falstaff (1956). Later sets from the 1950s were The Barber of Seville (Galliera, 1957); Capriccio (Sawallisch, 1957); Lucia di Lammermoor (Serafin, 1959), Le nozze di Figaro and Don Giovanni (both Giulini, 1959). Other recordings by the Philharmonia in the 1940s and 1950s include Leonard Bernstein as soloist and conductor in Ravel's Piano Concerto in G, a series of Walton's major works, conducted by the composer, Schumann's Piano Concerto with Dinu Lipatti as soloist and Karajan conducting (his first recording with the orchestra), Mozart's Horn Concertos with Brain as soloist and Karajan conducting, and cycles of Beethoven and Brahms symphonies conducted by Klemperer. In the 1960s and 1970s the orchestra made many recordings. Of those made for EMI, the company later reissued many in the series "Great Recordings of the Century". They include piano concertos by Beethoven with Emil Gilels and Daniel Barenboim as soloists, Chopin with Maurizio Pollini and Mozart with Annie Fischer; symphonies by Bruckner and Mahler conducted by Barbirolli and Klemperer; orchestral music by Debussy (conducted by Giulini) and Wagner (Klemperer); choral works including Bach's Mass in B minor, St Matthew Passion, Beethoven's Missa solemnis and Brahms's German Requiem under Klemperer, and Verdi's Requiem under Giulini; Mahler's orchestral songs sung by Christa Ludwig and Janet Baker; and in the operatic repertoire Così fan tutte conducted by Karl Böhm and Fidelio and Der fliegende Holländer conducted by Klemperer. In the 1980s, in addition to the recordings made with its chief conductors, mentioned above, the orchestra recorded extensively. Recordings from this decade include the symphonies of Elgar, Vaughan Williams and Walton, conducted by Bernard Haitink for EMI; a Sibelius symphony cycle conducted by Ashkenazy and the Mozart piano concertos with Ashkenazy directing from the keyboard, for Decca; Madama Butterfly with Maazel (CBS) and Fauré's Requiem with Giulini (DG). In the last decade of the 20th century and the first decade of the 21st, the orchestra's recordings included more discs conducted by Ashkenazy, including symphonies by Beethoven and Tchaikovsky for Decca; Beethoven and Schumann symphonies with Christian Thielemann for DG, and a series of recordings of the major works of Stravinsky, and another of those of Schoenberg, conducted by Robert Craft, released on the Naxos label. In 2009 the orchestra began a collaboration with the record label Signum, with the release of a live recording of Schoenberg's Gurrelieder; later recordings by the Philharmonia on Signum have ranged from the symphonic repertoire (including symphonies by Beethoven, Berlioz, Brahms, Elgar, Mahler, Rachmaninoff, Schubert and Tchaikovsky) to opera and ballet (Bartók's Duke Bluebeard's Castle and The Miraculous Mandarin).

Фильмнің музыкасы

Британдық кино институтының тізімінде Филармония оркестрінің саундтректерін пайдаланған жүзден астам фильм бар. Олардың ішінде: «Николас Никлбидің өмірі мен оқиғалары» (1946); «Гамлет», «Оливер Твист» және «Антарктикадағы Скотт» (1948); «Мейірімді жүректер мен тәждер» және «Пимликоға жол билеті» (1949); «Қатал теңіз» (1953); «Арденн шайқасы» (1965); «Леди Каролина Лэмб» (1972); «Король Давид» (1985); «Король мен мен» (1999); «Үлкен үміттер» (2012); және «Фургондағы ханым» (2015).

"Вояджер" алтын пластинкасы

1977 жылы Клемперердің жетекшілігімен Филармония оркестрі орындаған Бетховеннің 5-ші симфониясының бірінші бөлігінің жазбасы NASA тарапынан Voyager Golden Record-қа енгізу үшін таңдалды. Бұл – Voyager ғарыш кемесімен космосқа жіберілген алтын жалатылған мыс пластинка. Пластинкада Жердегі тіршілік пен мәдениеттің әртүрлілігін көрсететін дыбыстар мен суреттер жинақталған.