Кіріспе
19451948 АҚШ Оңтүстік Кореяны басып алды Кореядағы АҚШ әскери үкіметі (АҚШӘӘК) - 1945 жылдың 8 қыркүйегінен 1948 жылдың 15 тамызына дейін Корея түбегінің оңтүстік жартысын басқарушы ресми орган. Бұл кезеңде елде әр түрлі себептерден туындаған саяси және экономикалық хаос болды. Жапондықтардың басып алуының салдары әлі де солтүстіктегі кеңестік аймақта сезіліп тұрды. Халықтың наразылығы АҚШ-тың әскери үкіметінің жапон отаршылдық үкіметін қолдауынан туындады; кейін бұрынғы жапон губернаторларын кеңесшілер ретінде ұстап, оны алып тастағаннан кейін; Корея Халық Республикасының (КХР) функцияларын елемеу, цензуралау және күшпен тарату арқылы; және, ақыр соңында, елді бөлген БҰҰ сайлауын қолдау арқылы. АҚШ әкімшілігі Корея Республикасының Уақытша үкіметін мойындаудан бас тартты, тіпті Оңтүстік Корея үкіметі оны 1987 жылдан бері өздерінің алдыңғылары деп санағанмен. Сонымен қатар, АҚШ әскері ел басқаруға дайын емес еді, олар тіл білмейтін және саяси жағдайды білмейтін. Осылайша, олардың көптеген саясаттары бейқамсыз тұрақсыздыққа әкелді. Солтүстік Кореядан қашқан қашқындардың (шамамен 400 000 адам) толқыны және шетелден оралғандар бұған да себепші болды.
The United States Army Military Government in Korea (USAMGIK) was the official ruling body of the Southern half of the Korean Peninsula from 8 September 1945 to 15 August 1948. The country during this period was plagued with political and economic chaos, which arose from a variety of causes. The after effects of the Japanese occupation were still being felt in the occupation zone, as well as in the Soviet zone in the North. Popular discontent stemmed from the United States' military government's support of the Japanese colonial government; then once removed, keeping the former Japanese governors on as advisors; by ignoring, censoring and forcibly disbanding the functional and popular People's Republic of Korea (PRK); and finally by supporting United Nations elections that divided the country. The U. S. administration refused to recognize the Provisional Government of the Republic of Korea, despite the South Korean government considering it their predecessor since 1987. In addition, the U. S. military was largely unprepared for the challenge of administering the country, arriving with no knowledge of the language or political situation. Thus, many of their policies had unintended destabilizing effects. Waves of refugees from North Korea (estimated at 400,000) and returnees from abroad caused further turmoil.
Өмірбаян
Қысқа өмір сүрген Корея Халық Республикасы тамыз айында жапон билігімен келісіп құрылды және бүкіл елде тез бақылау орнатты. АҚШ әскери үкіметі олардың келгенінен кейін көп ұзамай оны Оңтүстікке тыйым салды. АҚШ әскерлері 1945 жылы 8 қыркүйекте Инчхонға қоныс аударды және көп ұзамай әскери үкімет құрды. Инчхонда қоныс аударған әскерлер АҚШ-тың 10-армиясының XXIV корпусына қарасты. Кореяға келерінен төрт күн бұрын Ходж өз офицерлеріне Корея "АҚШ-тың жауы" екенін айтты. 9 қыркүйекте Ходж тапсыру рәсімінде жапон отаршылдық үкіметінің, оның ішінде оның персоналы мен генерал-губернаторының сақталатынын мәлімдеді. Үлкен наразылықтан кейін Ходж генерал-губернатордың орнына американдықты тағайындады және барлық жапондық бюро басшыларын алып тастады, бірақ ол өз кезегінде бұрынғы жапондық бюрократтарды кеңесшілер ретінде шақырды. Халықтың наразылығы көбейген кезде, 1945 жылдың қазан айында Ходж Корея кеңесші кеңесін құрды. Кеңестің көпшілігі АҚШ-тың қолдауымен құрылған және негізінен ірі жер иелері, бай бизнесмендер мен отаршылдық үкіметтегі бұрынғы лауазымды адамдардан тұратын Кореяның Демократиялық партиясының мүшелеріне берілді. ҚХР-дың бірнеше мүшелеріне қосылуға ұсыныс жасалды, бірақ олар бас тартты және оның орнына кеңес тағайындағандарды жапондықтармен ынтымақтастық жасағаны үшін сынға алды. 1945 жылы ұзақ мерзімді қамқоршылық туралы ұсыныс жасалды. 1945 жылдың желтоқсанында АҚШ пен КСРО ел басқаруды АҚШ-КСРО бірлескен комиссиясы (Москодағы Сыртқы істер министрлерінің конференциясы) аясында жүзеге асыруға келісті. Корея төрт жыл бойы халықаралық бақылауда болғаннан кейін тәуелсіз басқаруға ие болады деп келісілді. Алайда, АҚШ пен КСРО өздерінің жартысында Кореяның басшылығымен үкіметтерді мақұлдады, олардың әрқайсысы басқыншы биліктің саяси идеологиясына жағымды болды. Бірнеше тұрғыдан қарағанда, барлық корейлер бұл келісімді міндетті түрде қолдамады деп айтуға болады. Оңтүстікте уақытша заң шығарушы орган мен уақытша үкіметті сәйкесінше Ким Кюшик пен Сингман Ри басқарды, ал сайлау үлкен көтеріліспен өтті. USAMGIK 8 желтоқсанда ереуілге тыйым салды және 1945 жылдың 12 желтоқсанында халық комитеттерін заңсыз етті. Алайда 1946 жылдың қыркүйегінде Кореяның Коммунистік партиясы жалпы ереуіл бастады. Бұл жағдай алғашқыда Пусандағы теміржолшылар арасында басталды, бірақ 24 қыркүйекке қарай басқа салаларға таралды және 250 000-нан астам жұмысшы ереуілге қосылды. USAMG ереуілшілерге қарсы әскери операция ұйымдастырды, сондай-ақ оңшыл антикоммунистік топтарды да қуаттады. 1 қазанда Даэгу қаласында полиция шабуылға қарсы шеруге аттанды және бір жұмысшы қаза тапты. Келесі күндері болған демонстрациялар "Күзгі көтеріліске" айналды. АҚШ әкімшілігі әскери жағдай жариялап, демонстрациядағы көпшілікке оқ атып, көпшіліктің көзін құртты. Джеджу көтерілісі 1948 жылы сәуірде АҚШ-тың басып алу кезеңінде солшыл радикалдылар Оңтүстік Кореяның 30 полиция қызметкерін өлтірген кезде басталды. Бұл көтеріліс Пхеньянның Пак Хон Ён (Пхеньянда Ким Ир Сенмен ынтымақтасқан) атты оңтүстік кореялық коммунист солтүстік қанатты және 38-кеңдіктің оңтүстігіндегі коммунистік топтарды 1948 жылғы Корея сайлауына қарсы тұруды шақырғаннан кейін болды. Осы кезде Жежуда Оңтүстік Кореяның коммунистік жұмысшы партиясының кемінде 60 000 мүшесі және кем дегенде 80 000 белсенді жақтастары болды. Бұл мүшелер мен қолдаушылар ереуілге шығып қана қоймай, кейбір жағдайларда үкіметтік нысандарға шабуыл жасап, полиция күштерімен ашық қақтығысты. СКЛП партизандары мен оңшыл топтар арасындағы қақтығыстар полициямен 1948 жылдың наурызына дейін жалғасты. 1948 жылы тамыз айында Оңтүстік Корея тәуелсіздік алғаннан кейін зорлық-зомбылық күрт көтерілді. Президент Сингман Ри үкіметі 1949 жылдың мамырына қарай көтерілісті негізінен басады. Жежудағы қақтығыста екі жақ та қатыгездік жасады және 14000 - 30000 адам қаза тапты.
Білім
USAMGIK жариялаған ең алғашқы жарлықтардың бірі 1945 жылдың қарашасында шығарылған барлық мектептерді қайта ашу туралы жарлық болды. Білім беру жүйесінде бірден өзгерістер жасалмады, ол жапон отаршылдық кезеңінен бері беріліп келді. Бұл аймақта, басқа жерлерде сияқты, әскери үкімет жапондық оккупациялық жүйенің нысандарын сақтауға тырысты. Ол кең ауқымды білім беру реформаларын жүзеге асырмағанымен, әскери үкімет Бірінші Республиканың басында жүзеге асырылған реформалардың негізін қалады. 1946 жылы 100 - ге жуық корейлік педагогтардың кеңесі корей білім беруінің болашақ жолын карталау үшін шақырылды.
Саясат
Әскери үкімет солшылдыққа басынан бастап қарсы болса да, ол бастапқыда солшыл саяси топтардың, соның ішінде Корея Коммунистік партиясының қызметін түзеген. Олар қатал солшы және қатал оңшы топтар арасында тепе-теңдік орнатуға тырысты, бұл ретте олар өлшеушілікті үгіттеді. Алайда, бұл ұсыныстар жиі Сингман Ри сияқты күшті басшыларды ашуға әкелетін кері әсерге ие болды. Бұл татуласу кезеңі ұзаққа созылмады. Қысқа уақыт ішінде әскери үкімет жалпы жұртшылықтың, соның ішінде Корея Халық Республикасының қолдауына ие болған танымал ұйымдарды белсенді түрде құлдыратып, ақырында тыйым салды. Оларды осы уақытта тыйым салынған Кореяның Коммунистік партиясымен салыстырғанда салыстырмалы түрде қалыпты ұстанымға ие болғанына қарамастан, коммунистік блокпен байланыста екендігіне күмәндану болды. АҚШ-тың оңтүстік Кореяны әскери түрде басып алуының жақсы символы 1946 жылы желтоқсанда Ходж пен USAMGIK Оңтүстік Кореяның Уақытша заң шығарушы ассамблеясын құрған кезде болды. Бұл жиналыс "саяси, экономикалық және әлеуметтік реформалардың негізі" ретінде қолданылатын заң жобаларын әзірлеуі тиіс еді. Алайда, Оңтүстік Кореяның жұмысшы партиясының құрамына кірген солшыл саяси фракция жиналысты елемеді және қатысудан бас тартты. Консервативті фракцияның Корея Демократиялық партиясы, жер иелері мен шағын бизнес иелері қолдаған, сондай-ақ, жиналысқа қарсы болды, өйткені олардың негізгі басшыларын USAMGIK одан шеттетті. Мәселе 45 мүшесі бар жиналыстың көпшілігі консерваторлар болса да, көпшілігі Корея Республикасының Уақытша үкіметінің вице-президенті болған (бұл 1919 жылы жапондық Кореяның басқыншылық кезеңінде Кореяға республика түрінде тәуелсіздік берудің түпкі мақсатымен құрылған негізінен орташа институт болды) және болашақ тәуелсіз Оңтүстік Кореяға басшылық ету үшін Ходждің таңдауы болды. Өкінішке қарай, Кимнің харизмасы жоқ еді, сол және оң жақ қанаттары оған қолдау көрсете алмады.
Кореяаралық қатынастар
Бөлу кезінде Кореяның басым көпшілігі Солтүстік Кореяда, ал ауыл шаруашылығының басым бөлігі Оңтүстік Кореяда орналасқан. Осы кезеңде электр желілері мен кеме қатынастары сақталды, бірақ жиі және күтпеген жағдайда үзілді. Сол кездегі Кеңес Одағының бақылауында болған Солтүстік, оңтүстікке электр энергиясын немесе тыңайтқыштарды жеткізуді тоқтата алатын болды, ал АҚШ Мемлекеттік департаменті жиі осылай істейтінін хабарлады.
Экономика
Осы кезеңде оңтүстік кореялық экономиканың жағдайы жақсы болмады, бірақ қалпына келтірудің негізі қаланды. 1947 жылы Мемлекеттік соғыс әскери-теңіз флотының үйлестіру комитеті жасаған бағалауда АҚШ Корея экономикасын дұрыс басқармағаны және қажетті жер және еңбек реформаларын енгізбегені анықталды. Бұл баяндамада: "Әзірге АҚШ Оңтүстік Кореяға өз күшін жұмсаудан басқа ештеңе істеген жоқ. Бүгінгі күнге дейін операция күн сайын толық құлдырауды болдырмау үшін жасалып келеді және ең негізгі проблемаларға әсер етпей қалды". Бұл кезеңде жалған өнім жасау үлкен проблема болды.
Тарату
1948 жылы мамыр мен шілдеде өткен конституциялық жиналыс пен президенттік сайлаудан кейін оның бірінші үкіметі 1948 жылы 15 тамызда Корея Республикасының бар екенін ресми түрде жариялады. 1949 жылы америкалық әскерлер кері шегінді.