Чарльз Андерсон Дана: Журналист, саяхатшы және қоғам қайраткері

Кіріспе

Америкалық журналист және мемлекеттік қызметкер (1819–1897)
Нью-Йорк филантропы және заң шығарушы

Чарльз Андерсон Дана (8 тамыз 1819 – 17 қазан 1897) – американдық журналист, автор және жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер. 1862 жылға дейін ол күшті республикалық газет «Нью-Йорк Трибьюн»ның бас редакторы Хорас Грилидің сенімді көмекшісі болды. Америка Азамат соғысы кезінде ол Соғыс министрлігінің көмекшісі қызметін атқарды, әсіресе Соғыс департаменті мен генерал Улисс С. Грант арасында байланыс жасаушы рөлді орындады. 1868 жылы ол «The New York Sun» газетінің редакторы және үлескеріне айналды. Алғашқыда ол жұмысшы табының демократтарына үндеді, бірақ 1890 жылдан кейін бизнеске бағытталған консерватизмнің жақтаушысы болды. Дана картиналар мен фарфор жинайтын, Еуропаның бірнеше мұражайларында кездеспейтін көптеген заттарға ие екенін мақтанды.

Ерте өмір

Дана 1819 жылдың 8 тамызында Нью-Гэмпшир штатының Хинсдейл қаласында дүниеге келді. Ол Ричард Дананың ұрпағы болды, ол АҚШ-тағы көптеген Даналардың түпкі атасы, Англиядан көшіп келіп, 1640 жылы Кембриджге қоныстанды және шамамен 1695 жылы сол жерде қайтыс болды. Он екі жасында Чарльз Дана 1837 жылы дүкен жабылғанға дейін Буффалодағы әкесінің дүкенінде клерк болып жұмыс істеді. Осы кезде ол латын грамматикасын оқуға кірісіп, колледжге дайындалды. 1839 жылы Гарвардқа түсті, бірақ нашар көру қабілеті салдарынан 1841 жылы колледжді тастауға мәжбүр болды. Германияда оқып, дін қызметкері болу ниетінен де бас тартты. 1841 жылдың қыркүйегінен 1846 жылдың наурызына дейін ол Брук фермасында тұрды, онда ферманың сенімділерінің бірі болды, ферма Фурье фалангасына айналғанда бас официант қызметін атқарды және 1846 жылы ғимараттар өртенген кезде фаланганың қаржысына жауапты болды. Брук фермасында жұмыс істеген кезінде ол «Харбингер» трансцендентализм басылымына мақалалар жазды. 1846 жылы жесір Юнис Макданиельге үйленді.

Журналистика

Дана әлеуметтік реформалар мен жалпы әдебиетке арналған «Харбингер» басылымы үшін жазды және оны басқарды, бұл «Брук ферма» жарияланымы болды. Кейін, 1844 жылдан бастап, ол Элизур Райттың «Бостон хронотипі» газетіне екі жыл бойы жазды және редакциялады. 1847 жылы ол «Нью-Йорк трибьюны» штатына қосылды, ал 1848 жылы Еуропадан газетке және басқа да басылымдарға сол жылғы революциялық қозғалыстар туралы хаттар жазды. Кельн қаласында ол өзінің достасы Карл Маркс пен Фердинанд Фрейлигратты кездестірді. (1852 жылдан 1861 жылға дейін Маркс «Нью-Йорк дейлі трибьюн» газетінің негізгі жазушыларының бірі болды). 1849 жылы «Трибьюнға» оралған Дана газеттің меншік иесі және бас редакторы болды, осы қызметінде ол құлдыққа қарсы күресті белсенді түрде ілгерілетуге атсалысты, Гораций Грили шешім қабылдау қиындықтарына тап болған кезде газет саясатын қалыптастырғандай болды. Алайда, 1895 жылы «The Sun» газетінің редакторы ретінде ол «біз өсіп келе жатқан қауіптің ортасындамыз» деп жазды, осы жылы болашақ ауыр салмақтағы қара чемпион Джек Джонсонның алғашқы кәсіби жекпе-жегі өтті. «Қаралар, әсіресе жекпе-жек спортында, ақтардың үстемдігіне қарсы күресте алға жылдамдап келеді. Біз қаралардың ақтардың билігіне қарсы көтерілісінің куәсіміз». Чарльз А. Дана 1868 жылы «The Sun» газетін сатып алғанда, ол газетті генерал Грантты президенттікке кандидат ретінде қолдау үшін пайдаланды, Азамат соғысынан кейін елді біріктіруді мақсат етті. Газеттің Азамат соғысына дейінгі он жыл ішінде жеткен ерекше беделі мен таралымы Дананың журналистикадағы талантына байланысты болды, бұл «Трибьюн» газетін құруда ғана емес, жазушылар құрамын басқаруда және құлдыққа қарсы пікірлерді білдіретін жетекші басылым ретінде газет саясатының тұрақтылығында да көрінді. 1861 жылы Дана Грилиді АҚШ Сенатына кандидат ретінде ілгерілету үшін Албаниге барды және оны ұсынды. Кавказдағы жиын Грилидің жақтастары мен Уильям М. Эвартстың жақтастары арасында шамалы басымдықпен бөлінді, ал Ира Харрис билік тепе-теңдігін ұстап тұрған бірнеше дауысқа ие болды. Тёрлоу Уидтің ықпалымен Эвартстың жақтастары Харриске қосылды. Соғыстың алғашқы жылында Грили мен Дананың әскери операцияларды жүргізу туралы көзқарастары әлдеқандай дағдарысқа ұшырады; «Трибьюн» газетінің басқару кеңесі 1862 жылы Дананың отставкасын сұрады, бұл келіспеушілік пен оның Грилимен арасындағы мінездік айырмашылықтарға байланысты болды.

Dana had written for and managed the Harbinger, the Brook Farm publication devoted to social reform and general literature. Later, beginning 1844, he also wrote for and edited the Boston Chronotype of Elizur Wright for two years. In 1847 he joined the staff of the New York Tribune, and in 1848 he wrote from Europe letters to it and other papers on the revolutionary movements of that year. In Cologne he visited Karl Marx, one of his friends, and Ferdinand Freiligrath. (From 1852 to 1861, Marx was one of the main writers for the New York Daily Tribune). Returning to the Tribune in 1849, Dana became a proprietor and its managing editor, and in this capacity he actively promoted the anti slavery cause, seeming to shape the paper's policy at a time when Horace Greeley was undecided and vacillating. However, in 1895, as editor of The Sun, he wrote "we are in the midst of a growing menace," the year of eventual black heavyweight champion Jack Johnson's first professional fight. "The black man is rapidly forging to the front ranks in athletics, especially in the field of fisticuffs. We are in the midst of a black rise against white supremacy" in the field of fistic sport. When Charles A. Dana bought The Sun in 1868, he used the paper to support General Grant as the presidential candidate, aiming to unify the country during the aftermath of the Civil War. The extraordinary influence and circulation attained by the newspaper during the ten years preceding the Civil War was in a degree due to the development of Dana's genius for journalism, reflected not only in the making of the Tribune as a newspaper, but also in the management of its staff of writers and in the steadiness of its policy as the leading organ of anti slavery sentiment. In 1861, Dana went to Albany to advance the cause of Greeley as a candidate for the U. S. Senate, and nearly succeeded in nominating him. The caucus was about equally divided between Greeley's friends and those of William M. Evarts, while Ira Harris had a few votes that held the balance of power. At the instigation of Thurlow Weed, the supporters of Evarts went over to Harris. During the first year of the war, the ideas of Greeley and of Dana as to the proper conduct of military operations were somewhat at variance; the board of managers of the Tribune asked for Dana's resignation in 1862, apparently because of this disagreement and wide temperamental differences between him and Greeley.

Азаматтық соғыс

Дана «Трибьюн» газетін тастаған кезде Соғыс министрі Эдвин Стэнтон оны Азамат соғысы кезінде Соғыс департаментінің арнайы комиссары етіп тағайындады. Осы қызметінде Дана квартирмейстерлер мен мердігерлер жасаған алаяқтықтарды анықтады. «Әкімшіліктің көзі» ретінде, оны Абрахам Линкольн атағандай, Дана көп уақытын майданда өткізді және Соғыс министрі Эдвин Стэнтонға әртүрлі генералдардың қабілеттері мен әдістері туралы жиі есептер жіберді. Әсіресе, Соғыс департаменті Улисс С. Гранттың алкоголизм туралы қауесеттерге алаңдады. Дана Грантпен көп уақыт өткізді, жақын досқа айналды және әкімшіліктің алаңдаушылығын басып тастады. Дана Соғыс министрі Эдвин Стэнтонға тарихшы Джон Д. Винтерс жазғандай, Гранттың «ыңғайлы, адал және әділ екенін, «оригиналды немесе дарынды емес, бірақ шыншыл, ойлы, терең және ешқашан қайтпайтын батылдықпен сыйланған» екенін хабарлады. Ол тыныш және танысу қиын болса да, әзіл-қалжыңдарды және достарының қоғамдастығын жақсы көретін еді». Дана сонымен қатар мақта саудагерлерінің өсіп келе жатқан мәселесін байқады, олар көбінесе белгіленген шекарадан асып, көтерілісшілердің аумағына сауда жасау және көбінесе көтерілісшілермен ынтымақтастық үшін баратын. Дана Президент Линкольн мен Стэнтонға мақта саудасы мен оған байланысты барлық қызметтерді тоқтату қажеттігін ескертті, сондай-ақ генерал Грант оның бағалауымен және ұсыныстарымен толық келіседі деп мәлімдеді. Дана Виксбург жорығынан өтті және Чикамауга шайқасы мен Чаттануга жорығында болды. Ол генерал Грантты майдандағы барлық армиялардың жоғарғы қолбасшысы етіп тағайындауға шақырды, және Линкольн 1864 жылдың 2 наурызында осылай жасады. Вашингтонға оралғаннан кейін Дана Соғыс министрінің көмекшісі Х. П. Уотсоннан телеграмма алды, онда оған тағы бір тергеуді жүргізу үшін Вашингтонға бару тапсырылды, және Стэнтон оны қабылдады, содан кейін оған Соғыс министрінің көмекшісі лауазымын ұсынды, оны ол қабылдады. Бұл туралы ертесі күні таңертең Нью-Йорк газеттерінде жазылды. Дана 1863 жылдан 1865 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Джон Роулинсті есептемегенде, Дана Гранттың әскери мансабына кез келген басқа саяси немесе әскери тұлғадан гөрі үлкен әсер етті.

When Dana left the Tribune, Secretary of War, Edwin Stanton, made him a special commissioner of the War Department during the American Civil War. In this capacity, Dana discovered frauds committed by quartermasters and contractors. As the eyes of the administration, as Abraham Lincoln called him, Dana spent much time at the front and sent to War Secretary Edwin Stanton frequent reports concerning the capacity and methods of various generals in the field. In particular, the War Department was concerned about rumors of Ulysses S. Grant's alcoholism. Dana spent considerable time with Grant, becoming a close friend and assuaging administration concerns. Dana reported to Secretary of War Edwin Stanton that he found Grant, as historian John D. Winters writes, to be "modest, honest, and judicial . 'not an original or brilliant man, but sincere, thoughtful, deep, and gifted with a courage that never faltered.' Although quiet and hard to know, he loved a humorous story and the company of his friends." Dana also observed the growing problem of cotton speculators, who were often going beyond established limits into rebel territory with the purpose of trading and often collaborating with the rebels. Dana warned President Lincoln and Stanton that the cotton trading and all related activity needed to be stopped, maintaining that General Grant was in full agreement with his assessment and recommendations. Dana went through the Vicksburg Campaign and was present at the Battle of Chickamauga and the Chattanooga Campaign. He urged placing General Grant in supreme command of all the armies in the field, which Lincoln did on March 2, 1864. After returning to Washington, Dana received a telegram from assistant Secretary of War H. P. Watson instructing him to go to Washington to pursue another investigation, and he was received by Stanton, who offered him the position of Assistant Secretary of War, which he accepted. It was reported in the New York papers the next morning. Dana held this position from 1863 to 1865. With the likely exception of John Rawlins, Dana had a greater influence over Grant's military career than any other political or military man.

Журналистикаға оралу

1865-1866 жылдары Дана жаңадан құрылған және сәтті болмаған «Чикаго Республикашылы» газетін басқарды, ол кезде газетті Джейкоб Банн иеленді және А. В. (Алонзо) Мак (1822-1871) жариялады. 1868 жылы ол Нью-Йорк қаласындағы «The Sun» газетінің редакторы және үлескері болды және өмірінің соңына дейін оны басқарды. Ұйымды басқаруды қолға алғаннан кейін ол өзінің ұстанымын жариялады: ол мазмұндылықты, айқындықты, мәнділікті зерттейді және бүкіл әлемнің оқиғаларын күнделікті ең жарқын және қызықты түрде көрсетуге тырысады. Дана басқарған кезде «The Sun» президент Эндрю Джонсонды соттан өткізуге қарсы болды; 1868 жылы Грантты президенттікке қолдады; Грантты президент ретінде өткір сынға алды; ал 1872 жылы Либералды-республикалық қозғалысқа қатысып, Грилидің кандидатурасын ұсынды. «Трансценденталды таяқпен итерілген жас Дана, отты жастық, ашық, сенімді, жер бетінде идеалды қоғамды құру мүмкіншілігіне сенген адамнан, жетпіс, сексен және тоқсан жылдардағы Дана қартайған циникке айналды. Ол мемлекеттік қызмет реформасына қарсы күресті. Дана «The Sun» газетін демократиялық, тәуелсіз және екі партияның ісіне қатысты өз пікірін ашық білдіретін газетке айналдырды. Генерал Грант президент болған кездегі мемлекеттік басқарудағы кемшіліктерге қатысты сын-ескертпелері 1873 жылдың шілдесінде оны Нью-Йорк қаласынан алып кетуге, Вашингтон полиция сотында қазылар алқасысыз сотталуға әкелді. Нью-Йорктегі АҚШ-тың аудандық сотына оны шеттету туралы жарлық беру туралы өтініш жасалды, бірақ кейіннен АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы болған судья Сэмюэл Блэчфорд бұл сот процесінің конституциялық емес екенін айтып, жарлықты қабылдамады. Дананың тұлғасы, басқа белгілі журналистерге қарағанда, көпшілік санасында оның бас редакторлық еткен газетімен байланысты болды. 1876 жылы «The Sun» президенттікке кандидат болған демократ Сэмюэл Тильденді қолдады, Сайлау комиссиясына қарсылық білдірді және Ратерфорд Б. Хейзді «алдамшы президент» деп атады. 1884 жылы ол «Greenback Labor» және «Anti Monopolist» партияларының президенттікке үміткері Бенджамин Батлерді қолдады және Джеймс Г. Блейнге (республикалық) және одан да қатты Гровер Кливлендке (демократ) қарсы болды. Газеттің таралымы шамамен 150 000-ға жетті, ал Джозеф Пулитцердің және «Нью-Йорк Ворлд» газетінің пайда болуы «The Sun» газетінің таралымын күрт азайтты. Дана Линотипке сенбейтін және жарнамаға емес, газеттің бағасына сүйенетін ескі үлгідегі баспагер еді. 1888 жылы ол Кливлендті қолдап, Бенджамин Харрисонға қарсы болды, бірақ Кливлендтің бірінші әкімшілігін қатты сынға алды және екіншісінің әрбір бөлшегін сынға алды, 1894 жылғы Пуллман ереуіліне Федералдық үкімет араласуын қоспағанда; ал 1896 жылы тегін күміс мәселесі бойынша президенттікке кандидат болған демократ Уильям Дженнингс Брайанға қарсы болды. Бір сөзбен айтқанда, «The Sun» өзінің жұмысшы табының клиенттерінен бас тартып, консервативті бизнес қауымдастығының берік қолдаушысы болды.

In 1865–1866, Dana conducted the newly established and unsuccessful Chicago Republican, when the paper was owned by Jacob Bunn, and published by A. W. (Alonzo) Mack (1822 1871). He became the editor and part owner of The Sun, a New York City newspaper, in 1868, and remained in control of it until his death. Upon taking control of the organization, he announced his credo:

It will study condensation, clearness, point, and will endeavor to present its daily photograph of the whole world's doings in the most luminous and lively manner. Under Dana's control, The Sun opposed the impeachment of President Andrew Johnson; it supported Grant for the presidency in 1868; it was a sharp critic of Grant as president; and in 1872 took part in the Liberal Republican revolt and urged Greeley's nomination. In contrast with "the young Dana [who was] touched by the Transcendental wand, a fiery youth, frank, open, trusting, a believer in the possibility of realizing an ideal society upon earth the Dana of the seventies and eighties and nineties [was] an aging cynic [H]e fought civil service reform tooth and nail He believed in expanding the American republic by wholesale land grabbing He was opposed to the main aims of the labor movement Half the time he and the Sun were on the side of the worst politicians in Tammany, and against the reform movements in city government." Dana made the Sun a Democratic newspaper, independent and outspoken in the expression of its opinions respecting the affairs of either party. His criticisms of civil maladministration during General Grant's terms as president led to a notable attempt on the part of that administration, in July 1873, to take him from New York on a charge of libel, to be tried without a jury in a Washington police court. Application was made to the United States District Court in New York for a warrant of removal, but in a memorable decision Judge Samuel Blatchford, later a justice of the Supreme Court of the United States, refused the warrant, holding the proposed form of trial to be unconstitutional. Perhaps to a greater extent than in the case of any other conspicuous journalist, Dana's personality was identified in the public mind with the newspaper that he edited. In 1876, the Sun favored Samuel J. Tilden, the Democratic candidate for the presidency, opposed the Electoral Commission, and continually referred to Rutherford B. Hayes as the "fraud president". In 1884 it supported Benjamin Butler, the candidate of Greenback Labor and Anti Monopolist parties, for the presidency, and opposed James G. Blaine (Republican) and even more bitterly Grover Cleveland (Democrat). Circulation peaked about 150,000, and the advent of Joseph Pulitzer and the New York World cut deeply into the Sun's circulation. Dana was a very old fashioned publisher who distrusted the Linotype and relied not on advertising but on the two cent cover price for his funding. In 1888 it supported Cleveland and opposed Benjamin Harrison, although it had bitterly criticized Cleveland's first administration, and was to criticize nearly every detail of his second, with the exception of Federal interference in the Pullman strike of 1894; and in 1896, on the free silver issue, it opposed William Jennings Bryan, the Democratic candidate for the presidency. In a word, the Sun had abandoned its original working class clientele and was now a staunch supporter of the conservative business community.

Жазу

Дананың әдеби стилі "The Sun" газетінің стиліне айналды – қарапайым, күшті, айқын, тазартылған. Ол журналистиканың жалпы ақыл мен адамдық қызығушылықтан өзге ешқандай теориясын жазбады. Ол сөз тіршілігіне шыдамы жоқ, бос сөздерге, жалған сөздерге және жаңалықтардың маңыздылығының қалыпты стандарттарына төзбеді. Оның журналистика бойынша үш лекциясы 1895 жылы "Газет шығару өнері" деген атпен жарияланды. Джордж Риплимен бірге ол "Жаңа американдық энциклопедияны" (1857–1863) редакциялады, ол 1873–1876 жылдары "Американдық энциклопедия" ретінде қайта басылды. Дана әдебиетке де қызығушылық танытты. Оның алғашқы кітабы – неміс тілінен аударған "Қара тәте" (Нью-Йорк және Лейпциг, 1848) атты әңгімелер жинағы болды. 1857 жылы ол "Отбасылық поэзия кітабы" атты антологияны шығарды. Оның неміс тілінен аударған "Ақшамұрт пен Қант құйрық: ертегісі" 1856 жылы Филадельфиядағы C. G. Henderson & Co баспасында жарық көрді. Неміс тілінен аудармадан басқа, Дана роман және скандинавия тілдерін де оқи білді. Росситер Джонсонмен бірге ол "Елу ұлымыздық өлең" (Нью-Йорк, 1883) кітабын редакциялады. Дана "Улисс С. Гранттың өмірі: АҚШ армиясының генералы" еңбегін өзінің және генерал Джеймс Х. Уилсонның атынан 1868 жылы жарыққа шығарды. Оның "Азамат соғысы естеліктері және Шығыс саяхаттары: Ресейде, Кавказда және Иерусалимдегі саяхат жазбаларының бір бөлігі" 1898 жылы басылды. Журналистік мансабының басында, 1849 жылы, ол анархист философ Пьер Жозеф Прудонды және оның өзара банктік идеяларын қорғап, газет мақалалары жазды. Олар 1896 жылы Бенджамин Такердің "Прудон және оның халық банкі" деген атпен жинақталған күйде жарық көрді. Такер мұны Дананың радикалды өткенін ашу үшін жасады, себебі Дана өмірінің соңына қарай консервативті болып, радикалдарға, "қызылдарға" және еркін күміс қозғалысына қарсы жазды. Бұл кітап Пол Аврихтың кіріспесімен Charles H. Kerr Company Publishers баспасынан бүгінге дейін басылып келеді.

Өнер жинау

Дана өнер жинаушы болған. 1880 жылы ол Нью-Йорк қаласында Мэдисон даңғылы мен 60-шы көшенің қиылысында үлкен үй салып, оны картиналармен, гобелендермен және қытай фарфорымен безендірді, ең көп назарды фарфорына бөлді. Өмірі бойы ол осы өнер салаларын зерттеуге көп уақыт арнады. Аты-жөні белгісіз сарапшы оның жинағындағы заттардың тарихи құндылығы мен сапасын жоғары бағалап, "олар Британ мұражайында да, Луврде де, тіпті Дрезденде де кездеспейді" деді.

Ақпарат көздеріне түсініктеме

Азамат соғысы туралы естеліктерді Ида Тарбелл жазған; бұл «мемуар нысанында жасырылған тамырлық эссе». Гварнери, Карл Дж., Линкольнның хабаршысы, 6-бет. Тарихшы Аллан Невинс Уилсонның Дана туралы өмірбаяны «толыққанды қанағаттандырмайды» деп жазды. Ол тым қысқа: құжаттама жеткіліксіз; ол Дананың Азамат соғысындағы Соғыс министрінің көмекшісі қызметіне артық көңіл бөледі, ал редакторлық қызметіне жеткіліксіз; және ең бастысы, Дананың тұлғасын зерттеуге, адамның ішкі әлеміне терең бойлауға ешқандай тытырмайды». Невинс, Аллан, «Грилидің Данаға тигізген әсері», «Журналистика тоқсаны», 5-том, 2-сан (1928 жылғы маусым), 1-бет. Ал Гварнери былай жазады: «1907 жылы Дананың соғыс жылдарындағы әріптесі Джеймс Х. Уилсон Азамат соғысының бірегей оқиғаларын және қазіргі таңда жоғалған хаттарды қамтитын, өте құрметті өмірбаянды жинақтады». Гварнери, Карл Дж., Линкольнның хабаршысы, 6-бет.