Кіріспе

Чикаго қаласындағы жоспарланған ғимарат.

Жоспарлау

Фордэм компаниясының Кристофер Т. Карли 2005 жылдың шілдесінде Фордэм шпилін ұсынды. Ұсыныс бойынша, Spire 116 қабаттан тұратын, қонақ үй мен пәтерлерден (кондоминиумдардан) және биік хабар тарату антеннасынан тұратын құрылыс болуы тиіс еді. Мақұлдау процесінің бір бөлігі ретінде, кеңес 2000 фут (610 м) жобалық биіктікті қамтамасыз ету үшін осы жердегі құрылыстардың биіктігінің лимитін көтерді. Фордхам шпилі бүкіл әлемдегі екінші ең биік ғимаратқа айналар еді, одан биікке тек Бурдж Халифа ғана көтерілер еді, сонымен қатар ол тұрған жердегі ең биік жеке құрылым және Батыс жарты шардағы ең биік ғимарат болар еді, Торонтодағы CN мұнарасын басып өтер еді. Бұл ғимаратты испандық архитектор Сантьяго Калатрава жобалаған, ал оны сол кездегі «Сент-Патрик Атлетик» футбол клубының иесі Шелборн даму тобының Гаррет Келлехер дамытуға кіріскен. Дональд Трамп бірден бұл құрылысқа қарсылық білдірді, ол биік құрылыстың террористердің нысанасы болатынын және оның іске аспайтынын айтты.

Бастапқы қаржылық қиындықтар

2005 жылы бірнеше ай дамыту жұмыстарынан кейін Карли ғимарат құрылысына қажетті қаржыны алуға қол жеткізе алмады. Оның жерді сатып алуға қаржылық мүмкіндігі болды, ал Карлиде мұндай мүмкіндік болмады. Келлехер Карлидің қызметтерін жобаны дамытуда пайдалануды қарастыратынын және «Карлиге қазітке дейін жобаға салған үлесі үшін белгісіз сома төленеді» деді. Кейін Келлехер жобаны «Чикаго шпилі» деп қайта атады, себебі ол енді Фордхэм жобасы емес еді. «Чикаго шпиліне» жасалған алғашқы маңызды өзгерістер архитектуралық сыншылар мен қалалық шенеуніктер тарапынан сыналып бағаланды. Осы есептен кейін бірнеше апта өткен соң, «Чикаго Трибьюн» газеті архитектор Сантьяго Калатравамен және жетекші құрылысшы Гаррет Келлехермен эксклюзивті сұхбат жүргізді. Сұхбат барысында Калатрава ғимараттың айналмалы дизайнын қайта жасап, «Чикаго шпилінің» вестибюлі үшін өзінің көзқарасын ұсынды.

Бекіту

2007 жылдың 26 наурызында «Шелборн Девелопмент» компаниясының қоғамдық таныстырылымынан кейін, тұрғындар Чикаго шпилінің ең соңғы дизайнына жағымды реакция көрсетті. Чикаго қалалық жоспарлау комиссиясы 2007 жылдың 19 сәуірінде Чикаго шпилінің соңғы жоспарларын бекітті. Чикагоның аймақтық комитеті де 26 сәуірде мұнараны мақұлдады, ал 9 мамыр 2007 жылы Чикаго қалалық кеңесі Чикаго шпилінің соңғы дизайнын бекітті. Келлехер сатуды серпіліс беру үшін пәтерлерді кепілдікпен 7,5% кіріс әкелетіндей етіп жалға беруді ұсынды. Бұл тәсіл АҚШ-тан тыс елдерде кең таралған, мұнараны белсендірек сатуға және шетелдіктердің жалға берілетін мүлік ретінде сатып алуға бейім ең кішкентай пәтерлердің сатылымын ынталандыруға бағытталған.

Қаржы дағдарысы және құрылыс жұмыстарының тоқтатылуы

2008 жылдың қазанына қарай 2000 жылдардың соңындағы төңкеріс жобаға әсер ете бастады. Құрылыс тоқтатылды және мұнараның сәулетшісі Сантьяго Калатрава құрылыс алаңында 11,34 миллион долларлық талап қойды, Келлехер оған жұмысы үшін әлі төлемегенін мәлімдеді. Бірнеше ай ішінде жобаның негізгі кредиторы – Anglo Irish Bank қаржылық құлдыраудың алдында тұрды. Банктің акциялары құндылығының басым бөлігін жоғалтты және Anglo Irish Bank мемлекеттік меншікке өтуге жақын болды, соңында ол қарыз алған 69,5 миллион АҚШ долларын қайтаруға міндетті болды. 2009 жылдың күзіне қарай жобаға қосымша сот процестері мен талаптар қауіп төндірді. Чикагодағы NBC мұнарасының иесі Shelbourne Development компаниясын олардың сату кеңсесінен шығаруға сотқа берді, онда Chicago Spire тұрғындарының үлкен масштабты модельдері орнатылған еді. Сотқа берген арызда Шелборнның 316 000 АҚШ доллары көлеміндегі жалдау төлемдерін төлемегені айтылды. Бұл сот процесі Chicago Spire құрылысы үшін қолданылған екі несиенің өтелмеген сомасын қайтару мақсатында болды. Құрылыс жұмыстарының тоқтауы мен экономиканың баяулауы салдарынан Чикаго кәсіподақтары өз қызметкерлеріне жұмыс табуға тырысты, себебі олар шамамен 30% жұмыссыздыққа тап болды. Бірақ Келлехер кәсіподақтардан көмек сұрағанын ресми түрде жариялағаннан кейін бірнеше апта ішінде төрт ірі еңбекші кәсіподақтардың инвестициялық қорлары Shelbourne Development компаниясына несие беруден бас тартты. Келлехер қаржыландыру іздеуді жалғастырды. Жыл басында мұнараның Чикагодағы сату кеңсесі жақын орналасқан NBC мұнарасынан шығарылды. 2010 жылдың қазан айында Anglo Irish Bank Corp. Келлехерге қарсы 77 миллион долларлық сот процесі бастады, Келлехердің даму компаниясына берілген несиелер бір жылдан бері төленбегенін мәлімдеді. Банк осы учаскеге иелік етуі күтілді. Жыл соңына қарай сот учаскені басқаруды қабылдаушыға тапсырды, бұл жобаны (сол кезде) тоқтатты. Сонымен қатар, Чикагодағы екі фирма мүлік бойынша салық талаптарының сертификаттарын сатып алды.

Жобаның аяқталуы

2013 жылы Чикаго Spire учаскесі Ирландияның Ұлттық активтерді басқару агенттігі (NAMA) сатуға шығарғанда, қызығушылық қайта оянды және мүлікке кем дегенде алты ұсыныс түсті. 2013 жылдың қазан айындағы ерікті банкроттық шешімі бойынша, Shelbourne 2014 жылдың наурыз айының соңына дейін қайта ұйымдастыру жоспарын бекітуге тиіс болды және мүлікті қайтаруға ұсыныс жасады, бұл көкжайдың салынуына үміттерді қайта жақтандырды. Алайда, 2014 жылдың 31 қазанында әзірлеуші Related Midwest компаниясына қажетті төлемді жасаудан бас тартты, соның салдарынан Related Shelbourne компаниясын мүлік құжаттарын тапсыруға мәжбүрлеу үшін сотқа жүгінді. 2016 жылдың 4 қарашасында Гаррет Келлехер 400 N. Lake Shore Drive мекенжайындағы мүлікті Related Midwest компаниясына берді. Компания президенті Курт Бейли Related Midwest Spire-ді салмайтынын мәлімдеді. 2016 жылдың 11 наурызында өткен сот отырысында Shelbourne жобаның кредиторларымен, соның ішінде жобаның көп бөлігін сатып алған Related Midwest компаниясымен өтеу жоспары туралы келісімге келгенін хабарлады. Егер жоба осы келісімді орындау үшін қаржыландыру таба алса, Atlas ғимарат салынатынын және жобаны Atlas басқаратынын, бірақ Келлехер бұрынғы жоспар бойынша ғимаратты салуды жалғастыратын әзірлеуші болып қалатынын айтты. 2018 жылдың басында бұрынғы әзірлеуші Гаррет Келлехер Иллинойс штатындағы АҚШ Федералды округ сотында NAMA-ға қарсы 1,2 миллиард долларлық сот процесін бастады, агенттік «екіұшты жеккөру» және «толық бейкомпетенттілік» арқылы Чикаго Spire-ді салу мүмкіндігін жойды деп мәлімдеді. Сот процесін ресми түрде Келлехердің компаниясы – Shelbourne North Water Street Corporation қозғады.

Болашақтағы құрылыс

2016 жылы Crain's Chicago Business басылымы Related Midwest компаниясы бұрынғы Chicago Spire учаскесіндегі құрылыс жобаларын басқару үшін бұрынғы SOM архитекторы Майкл Пфефферді жұмысқа алғанын хабарлады. Президент Курт Бейли жобаның егжей-тегжейін, мысалы, Related Midwest компаниясы учаскеге бір үлкен мұнара немесе бірнеше құрылыс салуды жоспарлап отыр ма, деген сияқты мәліметтерді жарияламаса да, компанияның 2017 жылы жоспардың негізгі сызбаларын жұртшылықпен талқылауға ниетті екенін мәлімдеді. 2018 жылы Related Midwest Spire орнына екі көкжай салуды жоспарлап отырғаны белгілі болды. Ең биігі 300 пәтер, 175 бөлмелі сәнді қонақ үйден, ал екіншісі 550 пәтерден тұрады. Екі мұнараның жобасы қала тарапынан мақұлданды және бұл құрылыс 400 Лейк-Шор-Драйв деп аталады.

Орналасқан жері

Аспан қырқасы Чикагоның теңіз жағалауында, Navy Pier-ден батысқа қарай және Loop-тың солтүстік-шығысында, Near North Side ауданының Streeterville шағын ауданында, 400 N. Lake Shore Drive мекенжайында салынып жатыр. Құрылыс алаңы Мичиган көлі мен Чикаго өзенінің тоғысында орналасқан, солтүстік жағынан Чикаго өзенінің Огден саласымен, шығыс жағынан Солтүстік көл жағалауымен, оңтүстік жағынан Чикаго өзенімен және батыс жағынан жеке тұрғын үйлермен шектеседі. Бұл жер бастапқыда 35-50 қабаттан тұратын екі ғимарат салуға арналған болатын. Бірнеше қысқа мерзімдік ұзартулардан кейін, содан соң Карлидің қаржыландыру таба алмауынан кейін, Шелборн Девелопменттің Келлехер бұл жерді сатып алып, жобаның қалған бөлігін қаржыландыруға міндеттенді.

ДуСабл саябағы

Жоба алғаш рет жарияланған кезде Фордхам компаниясы Чикаго шпилімен шектесетін қалада ұсынылып отырған ДюСейбл паркін дамытуға көмектесу үшін шамамен 500 000 доллар беруге уәде берді. ДюСейбл паркі осыны қамтамасыз етеді және оны жаңарту үшін 11,4 миллион долларлық бюджет жоспарланған. 2007 жылдың 26 наурызында Шелборн паркті дамытуға 6 миллион доллар төлеуге уәде берді, бұл қаланың бастапқы 6 миллион долларлық уәдесінен қалған тапшылықты және Фордхам компаниясының бастапқы ұсынысынан әлдеқайда асып түседі. 2007 жылдың мамыр айында Шелборнның уәдесі 9,6 миллион долларға дейін көтерілді. 2000 жылдың желтоқсанында ұсынылған саябақтың топырағында жүргізілген топырақ сынақтары радиоактивті торийдің ластануын көрсетті. Торийді жақын маңдағы жерді басқаратын Линдсей Лайт Компаниясы қолданды. 1930 жылдары қызмет тоқтатылғаннан кейін, ластанған топырақ жобаланған парк орнына төгілді. 2003 жылдың наурыз айында Чикаго саябақ ауданында сол жердегі торийді тазалау жұмыстары аяқталмаған деп мәлімдеді. Ластану қаупін кез келген зақымдалған топыраққа бетонның ең аз қалыңдығын жабу арқылы болдырмауға болады, бұл тәсіл Чикаго шпилі орналасқан жерге қарағанда, көрші саябақта тиімдірек болар еді. 2013 жылдың жазында Парк округінің веб-сайтында қалпына келтіру жұмыстары 2012 жылдың қыркүйегіне дейін аяқталғаны туралы хабарланды.

Сәулет

Көптеген жобаларындағыдай, Калатрава биік, бұрылып тұрған көкжайды жобалауда табиғаттағы мотивтер мен дизайннан шабыт алды. Ол бұл құрылысты Чикаго өзенінің жанындағы лагерь отынан көтерілген түтін спираліне теңеді, оны жергілікті американдықтар жаққан, ал ғимараттың жаңадан жасалған шыңының пішінін ұнтаққақтың «әдемі» және «айналмалы» формаларымен байланыстырды. Мұнара жоспарына 1193 пәтер кірді, ғимараттың 150 қабатының әрқайсысы төменгі қабаттан 2,4 градусқа бұрылып, жалпы 360 градусқа айналды. 2008 жылдың ақпан айында пәтерлердің бағасы 750 000 доллардан 40 миллион долларға дейін жететіні жарияланды. Қосымша құрылымдық қолдау үшін әр қабат төрт қабырғалы тіреулермен қоршалған болатын. Уиллис мұнарасы (бұрынғы Сирс мұнарасы) және Джон Хэнкок орталығының көру платформалары сияқты, Чикаго шпилінің дизайнында ең жоғарғы қабатта тұрғындарға АҚШ-тың төрт штатын көруге мүмкіндік беретін қоғамдық бөлме қарастырылған. Көкжайдың төрт қабатты вестибюліне арналған жобаға арка тәрізді, болатпен нығайтылған бетон күмбездермен шеңберленген мөлдір шыны қабырғалар енгізілді. Бұл ғимаратты жұртшылық алып «бұрғы» деп сипаттаса, бұқаралық ақпарат құралдары оны «биік, бұрылып тұрған ағаш» және «шөп сабағы» деп атады. Иілген дизайн ғимарат құрылымына екі маңызды артықшылық берді. Біріншіден, Калатраваның Мальмёдегі Turning Torso сияқты иілген пішіндер құрылымның беріктігін арттырады. Осындай принцип бұрын стадиондардың иілген шатырларында қолданылған. Құрылымдық қолдаудан басқа, сыртқы бетінің қисық пішіні желдің күшін азайтуға көмектеседі. Төртбұрышты ғимараттарда жел ағыны ғимараттың желге қарайтын бетіне қысым түсіреді, ал ауа оны айналып өтетін кезде, желге қарсы бетінде сору пайда болады. Бұл көбінесе биік ғимараттардың шайқалуына себеп болады, оны әдетте құрылымды нығайту немесе динамикалық жел демпферін пайдалану арқылы, кем дегенде жартылай, тежеуге болады. DuSable саябағы мұнара құрылысы үшін уақытша алаң ретінде белгіленді. Chicago Spire сату орталығы 2008 жылдың 14 қаңтарында ашылды. 2008 жылдың 19 қыркүйегінде әзірлеушінің өкілі құрылыс жалғасуда екенін, бірақ субстандартты ипотекалық дағдарыстан кейін қаржы нарықтары қалпына келгенге дейін құрылыс қарқыны баяулатынын мәлімдеді. Келлер әлі де қаржылық қолдау бар екенін уәделеді, бірақ ғимараттың құрылысын салуға келісімшарт беруші әлі тағайындалмаған. Spire 2008 жылдан бері 400 N. Lake Shore Drive мекенжайында қоршалған ойық күйінде қалып отыр. Бірақ Шелборн қаржылық қиындықтарға тап болып, банкротқа ұшырағанға дейін жоспарланған 1200 сәнді пәтердің 370-і сатылды, олардың жартысы АҚШ-тан тыс адамдарға сатылған, деп мәлімдеді сотқа қатысты құжаттар. «Шелборн оны аяқтауға логикалық тұрғыдан жалғыз мүмкіндікке ие, өйткені оның құрылысына қажетті интеллектуалдық меншікке иелігі бар және осы масштабтағы жобаны құлайтын әртүрлі үкіметтік және қоғамдық мүдделердің жақсы ниетін сақтайды», - делінген сот ісінде.

Жер асты кезеңі

Кран бөлшектері мен құрылыс жабдығы 2007 жылдың 25 маусымында нысанға жеткізілді. Келесі күні Shelbourne Development компаниясы алғашқы құрылыс шартын ресми түрде жариялады. Құрылысқа дайындық ретінде, 34 бетон және болат қазықтар жер астындағы тақтаға 37 метр тереңдікке бұрғыланды; бұл жұмыс 2008 жылдың 25 маусымында аяқталды.