Кіріспе

Ресейдің барлық әскери одағы (қысқартылған РОВС, ROVS) – 1924 жылдың 1 қыркүйегінде Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігінде Ақ армияның генералы Пётр Врангель құрған Ақ қозғалыстың ұйымы. Бастапқыда ұйымның штаб-пәтері Сремски Карловци қаласында орналасқан. Ұйымның ресми мақсаты – Кеңес Одағының шегінен шығып кеткен Ресей Ақ қозғалысының қатысушыларына, әсіресе Ресей империясының әскерлеріне, сондай-ақ солдаттар мен офицерлерге көмек көрсету болды. Бірақ ұйымның жасырын мақсаты – большевиктерге қарсы күресу үшін ресейлік әскери ұйымды сақтап қалу еді. Ол және монархиялық Ресей Императорлық Одақ Ордені – эмиграциядағы Ресей Ақ үкіметін ұсынатын ең көне ұйымдардың бірі. Саяси философ және ақ эмигрант журналисі Иван Александрович Ильин – Ресейдің барлық әскери одағының идеологы болды.

Құру

Ұйым 1924 жылдың қыркүйегінде Югославияда генерал Врангель құрды. 16 қарашада РОВС-тың жоғары қолбасшылығын, эмиграциядағы барлық Ақ әскер құрамаларымен бірге, 1915 жылдың тамызына дейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресей қарулы күштерінің Жоғарғы Бас қолбасшысы болған және 1922 жылдан бері Францияда тұратын Ұлы князь Николай Николаевич қабылдады. Антикоммунизмнен басқа, РОВС-тың ресми саяси бағыты болған жоқ және ол ескі ресейлік әскери қағидаға ұстанды: "Армия саясаттан тыс" (орысша "Армия вне политики"). Ол Ресейдің саяси бағытын елдің шекарасынан тыс жерде тұратын эмигранттардың алдын ала анықтай алмайтынына сенді ("алдын ала шешілмеушілік" немесе орыс тілінде "непредрешенчество" философиясы). Көптеген, бірақ барлық мүшелері де монархиялық көзқарастарға ие болды, бірақ Романовтар әулетінің қайта оралуы және үкіметтің автократиялық немесе демократиялық болуы мәселесінде пікірге келмеді.

Кеңестердің кіруі

РОВС, басқа да ұқсас ресейлік эмигрант ұйымдарымен бірге, Кеңес құпия барлау қызметі ОГПУ үшін басты нысанаға айналды. ОГПУ тіпті коммунизмге қарсы монархистік ұйым, Орталық Ресейдің монархистік одағын құрды, ол РОВС-тың Кеңес Одағындағы қызметін әлсірету үшін пайдаланылды. РОВС-тың құпия қарсы барлау бөлімшесі, "Ішкі желі" (орысша "Внутренняя Линия") генерал Александр Кутепов 1920-ші жылдардың ортасында құрған, сонымен қатар, OGPU-ның ішкі желідегі аға оператившісі генерал Николай Скоблинді жалдағаны күдіктелді. РОВС-тың екі төрағасы, генерал Александр Кутепов және генерал Евгений Миллер 1930 және 1937 жылдары Кеңес агенттерімен ұрланды. Миллер Кеңес Одағына әкелінді, тергеуден өтіп, өлім жазасына кесілді. Миллерден кейін төрағалыққа келген генерал Фёдор Абрамов, қысқа уақыттан кейін қызметінен кетуге мәжбүр болды және Болгариядан қуылды, өйткені оның ұлы Кеңес агенті екені анықталды. ОГПУ-ның РОВС-қа қарсы сәтті операциялары, сондай-ақ кең ресейлік эмигрант қауымдастықтағы ішкі тартыстар, интригалар мен антагонизмдер ұйымды әлсіздетіп, тиімсіз етті. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, геосаяси жағдайдың өзгеруіне байланысты ол да көбінесе маңызсыз болып қалды. Бұл РОВС-тың идеологиясының нәтижесі болды, ол бейімделуге келмейтін идеяға негізделген, яғни кез келген жолмен Кеңес үкіметіне қарсы күресуді білдірді. 1988 жылы Никита Иванович Йовичпен жасалған ауызша тарих сұхбатында: "Жылдар өтіп, адамдар біртіндеп қайтыс болды. 1986 жылы тірі қалған ең жоғары лауазымды адам Детройтте тұратын капитан Иванов екені белгілі болды. Капитан Иванов Парижден хабарлама алды, онда ол ең жоғары лауазымды адам ретінде РАСУ президенті болып тағайындалуы керек екені айтылды. Ол тоқсан бір жаста еді. Ол орынбасар іздеді, мен оған ұсынылдым. Мен ешқашан кездеспеген капитан Ивановтан ресми хат алдым: "Құрметті Никита Иванович, мен осы күннен бастап Ресей Қарулы Күштер Одағының президенті болдым. Мен жалғызмын және көмек сұраймын". Мен оған: "Құрметті капитан Иванов, мен әскери адам болып тәрбиелендім, яғни ешқашан ерікті түрде қызметке тұрмаймын, бірақ одан бас тартпаймын", - деп жауап бердім. Бір аптадан кейін мен одан бұйрық алдым, онда лейтенант Никита Иванович Йович оның орынбасары болып тағайындалғаны айтылды. Ол маған түрлі тапсырмалар берді, мен оларды орындадым. Бірнеше жылдан кейін денсаулығым нашарлай бастады, мен капитан Ивановқа қызметімнен босатуды өтініп хат жаздым. Мен жауап алмадым. Мен қайтадан жаздым. Кенеттен капитан Иванов инсульт алғанын және сал болып қалғанын хабарлаған хат келді. Мен оған телефон соқтым, бірақ жауап болмады. Содан кейін мен одан бұйрық алдым, ол қандай да бір жолмен маған қол қоя алды, мен Ресей Қарулы Күштер Одағының президенті болып тағайындалдым".

Салқын соғыстан кейін

РОВС 1990-шы жылдарға дейін белсенді қызметін жалғастырды және коммунистікке дейінгі және антикоммунистік Ресей әскери дәстүрін тарихи сақтаумен айналысатын ұйымға айналды. РОВС-тың иелігінде Ресей империясының және Ақ әскердің көптеген жауынгерлік тулары мен нышандары болды, олар "ұлттық ресей армиясы" қайта құрылғанда Ресейге қайтарылуы тиіс еді. Ресейлік эмигранттар қауымдастығында оның маңызы мен ықпалы бірнеше онжылдық бұрын тоқтаған болса да, 1992 жылы РОВС Ресейде де қайта жанданды. Алайда, 1990-шы жылдардың ортасында коммунистік режим құлағаннан және Кеңес Одағының тарап кеткеннен кейін, РОВС-те ұйымның әрі қарай өмір сүруіне қатысты дау туды. 2000 жылы АҚШ-та тұратын, РОВС төрағасы Владимир Вишневский осы мәселе бойынша дауыс беру ұсынды. РОВС мүшелерінің көпшілігі таратуға қарсы дауыс берді. Вишневский сол жылы рактан қайтыс болды, ал оның орнын Игорь Борисович Иванов басты.

Игорь Ивановтың басшылығымен

Ивановтың басшылығымен РОВС тек Кеңес Одағына дейінгі Ресейдің тарихы мен дәстүрін сақтаумен ғана шектелмей, сонымен қатар патриоттық ресейлік қоғамға, әрі Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) Еуропадағы Қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымына (ЕҚЫҰ) коммунизмді қатаң айыптауға шақырды. Өз үндеуінде Иванов Германиядағы ұлттық социализмге қатысты болғандай, коммунизм теориясы мен тәжірибесін заң жүзінде айыптауды талап етті. Ол ЕҚЫҰ мен ПАСЕ елдерін коммунизмді айыптаудағы тұрақсыздық пен жартылайлыққа және коммунизмге қатысты резолюциялардың жобаларын, әсіресе ПАСЕ Резолюциясы №1481-ді жасаудағы ашық түрдегі Ресейге қарсы көзқарасты сынады. Ивановтың өзі идеологиялық Ақ гвардияшы ретінде таныстырылады және Ресей Федерациясының биліктегі өкілдерін қатаң сынға алады. Бұрын ол билік басындағыларды Ресейдің экономикасы мен қорғаныс қабілетін құлатуда айыптап, оны «әскери реформа» деген желеумен жүзеге асырды деді. Сондай-ақ, ол биліктегі режимді сыртқы және ішкі саясаттағы ұлтқа қарсы бағыты үшін және Кеңес Ресейінің коммунистік мұрасын мойындауға және қорғауға ұмтылуы үшін сынады. ROVS-тің монархияны қайта орнату жөніндегі ресми ұстанымы ең жақсы жағдайда сақтықпен қарастырылса да, ол Ресейде монархияны жаңғыртуды жиі қолдады, бірақ монархиялық басқару формасын мерзімінен бұрын және зорлықпен енгізуге қарсы ескертті. Иванов сондай-ақ тоталитаризм мен саяси экстремизмге белгілі қарсылас болды; оң және сол қанатты екеуін де, коммунизм теориясы мен тәжірибесін, сондай-ақ ұлттық социализмді (фашизмді) христиандыққа және адамгершілікке қарсы деп айыптап, православиелік Ресей үшін қабылдауға болмайтын деп мәлімдеді.

Ресей-Украина соғысы

2014 жылдың 15 сәуірінде Ивановтың басшылығымен РОВС Украина Қарулы Күштерінің мүшелеріне үндеу жариялады және Украина армиясының одан әрі қақтығысқа тартылып, қантөгіс пен жағдайдың ушығуына жол бермеуге шақырды. 2014 жылдың маусым айында Иванов және РОВС еріктілерінің тобы Луганск облысының Краснодон қаласына, содан кейін Донецк облысының Славянск қаласына аттанды. Олар қаланы қорғап тұрған Донецк Халық Республикасының күштерімен кездесті. Ол кезде Славянск украин күштерімен толық қоршауға алынған еді, сондықтан топ Славянск қаласын қорғауға қатысты. Осы жорықта Иванов жеке шабуыл ротасының командирі болып тағайындалды. Бір күні, 1 шілдеден 4 шілдеге дейін Николаевка маңындағы шайқас барысында Ивановтың бөлімшесі қоршауға түсті, бірақ бұзып шығып, Славянскідегі дос күштермен қайта қосылды. 2014 жылдың 6 шілдесінде Иванов Донецкке келді және 2-ші жаяу әскерлік Славян батальонының командирінің орынбасары болып тағайындалды (батальон командирі В. П. Кононов Моспино және Иловайск қалаларында орналасқан). Орынбасар ретінде Иванов Украина Қарулы Күштерінің кез келген шабуылына қарсы Иловайскті қорғауға дайындық жұмыстарын тікелей бақылады. Өзінің және еріктілерінің іс-қимылының нәтижесінде Иванов майор шеніне ие болды және ДНР милициясының саяси бөлімінің басшысы болды. РОВС еріктілерінің тобы Славянскті қорғауға қатысқанмен, Иванов саяси бөлім басшысы ретінде бейтараптық саясатын ұстанды және милиция қатарында Ресей армиясының дәстүрлерін жаңғыртуды қолдады. Мұндай реформалардың бірі – тұтқындарға гуманистік қарым-қатынас жасау туралы бұйрық болды. Игорь Стрелковтың отставкаға кеткеннен кейін Иванов ДНР күштерінің милициядан кәсіби, тұрақты Қарулы Күштерге айналуын қадағалады. Қорғаныс министрі В. П. Кононовтың бұйрығымен Иванов ДНР Қарулы Күштері Бас штабының жауынгерлік бөлімдер жөніндегі бастығының орынбасары болып тағайындалды. Иванов пен РОВС еріктілері ДНР милициясындағы реформаларға біршама үлес қосса да, премьер-министр Александр Захарченко бағдарламаны тоқтатты. Соның салдарынан Иванов «ДНР-дағы саяси жағдайдың өзгергеніне» сілтеме жасай отырып, отставкаға кету туралы өтініш берді. Бір топ офицерлермен бірге РОВС еріктілерінің мүшелері және олармен бірге жүруге шешім қабылдағандар Донецк Халық Республикасынан шығып, Ресейдің материк бөлігіне оралды. Ресей Федерациясына оралғаннан кейін Иванов Донецк Халық Республикасында Игорь Стрелковты қызметтен алу арқылы төңкеріс болғанын мәлімдеді және Стрелков кеткеннен кейін РОВС жаңа ДНР әкімшілігінің саясатын қолдамайтынын айтты. Осыдан бері РОВС Донбаста соғыстан зардап шеккендерге, соның ішінде жараланған милиция сарбаздарына және босқындарға гуманитарлық көмек бағдарламаларын ұйымдастырып келеді.