Кіріспе

Владимир Вольфович Жириновский (Ланг ру,; 25 сәуір 1946 – 6 сәуір 2022) – ресейлік оңшыл популистік саясаткер және Ресейдің Либералды-демократиялық партиясының (ЛДПР) 1992 жылы құрылғаннан бастап 2022 жылы қайтыс болғанға дейін басшысы. 1993 жылдан бастап Мемлекеттік Думаның депутаты, 1993 жылдан 2000 жылға дейін және 2011 жылдан 2022 жылға дейін Мемлекеттік Думадағы ЛДПР фракциясының жетекшісі болды. 2000 жылдан 2011 жылға дейін Мемлекеттік Дума төрағасының орынбасары лауазымын атқарды. Сондай-ақ, ол 1996 жылдан 2008 жылға дейін Еуропа Кеңесі Парламенттік Ассамблеясының делегаты ретінде жұмыс істеді. Өмірі бойы Жириновский 2004 жылдан басқа барлық ресейлік президенттік сайлауға қатысты. Ол көптеген даулы мәселелермен және Ресейдің НАТО-ға қарсы әскери әрекеттерін қызу қолдауымен танымал болды.

Ерте өмірі және өмірбаяны

Жириновский Қазақ КСР-інің астанасы Алма-Ата қаласында, қазіргі Алматы қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Вольф Исакович Эйдельштейн, Украинаның батысындағы Костопил қаласынан шыққан украиндық еврей, ал анасы, Александра Павловна (құрметті аты Макарова), Мордовиядан шыққан орыс. Жириновский тегін Александраның бірінші күйеуі Андрей Васильевич Жириновскийден мұра еткен. Оның әкесінің әкесі Костопильдегі бай өнеркәсіпші, қазіргі Украинадағы ең ірі пилораманың иесі және жергілікті еврей қауымының басшысы болған. Оның әкесінің әкесінің пилорамасының жылдық кірісі 32 миллион долларды құрайды, және Жириновский жылдар бойы Украинаның түрлі үкіметтерінен оны өзіне қайтаруды талап етіп келді. 1964 жылдың шілдесінде Жириновский Алматыдан Мәскеуге көшіп, Мәскеу мемлекеттік университетінің (ММУ) Азия және Африка елдері институтындағы Түрік тану кафедрасында оқуға түсті, оны 1969 жылы бітірді. Сонымен қатар, ол Марксизм-Ленинизм институтында құқық және халықаралық қатынастарды оқыды. Ол кейбір реформалық топтарға қатысқанмен, 1980 жылдардағы кеңестік саяси оқиғаларда Жириновский аса танымал болған жоқ. Саясатта белсенді болуды ойлағанмен, 1989 жылы Халық депутаты мандатына үміткерлігінен бас тартты. 1989 жылы ол «Шалом» еврей мәдени ұйымының директоры болып қызмет етті; еврей ортасында бұрын танылмаған ол Кеңес қоғамының антисионистік комитеті тарапынан шақырылған деп есептеледі, бірақ кейіннен ұйымдағы олардың ықпалына қарсы күресті.

Яһуди мұрасы

Жириновскийдің төрт туысы Холокост кезінде қаза болған. Жириновскийдің ата-анасы ол өте кішкентай кезінде ажырасып кеткен. Отбасын тастап, Жириновскийдің әкесі Вольф Эйдельштейн 1949 жылы Израильге көшіп кеткен (жаңа әйелі Белла және ағасымен бірге), ол Тель-Авивте агроном болып жұмыс істеген. Жириновскийдің әкесі Израильдегі оңшыл ұлтшыл "Герут" партиясының мүшесі болды және 1983 жылы Тель-Авивтегі Дизенгоф көшесіне жақын жерде автобус шауып, қаза тапты. 1994 жылы, тууы туралы куәлік көрсетілгенде, онда оның шын аты Эйдельштейн екені айтылды, Жириновский бұл құжаттың жалған екенін мәлімдеді. Жириновский 2001 жылғы шілдеде жарық көрген "Иван, жаныңды жап" кітабына дейін әкесінің еврей тегін мойындамай келді. Сол кітапта ол әкесі Вольф Исакович Эйдельштейннің Эйдельштейн тегін Жириновскийге қалай өзгерткенін баяндады. Ол: "Неге мен орыс қанын, орыс мәдениетін, орыс жерін қабылдамай, әкемнің анам денесінде қалған жалғыз тамшы қаны үшін еврей халқына ғашық болып қалуым керек?" деп сұрады. Жириновскийдің саяси аренадағы алғашқы табысы 1991 жылғы маусымда болды, ол Ресейдегі алғашқы президенттік сайлауда үшінші орынды иеленді, алты миллионнан астам дауыс жинады (дауыстардың 7,81%). Жириновскийдің популистік платформасында сайлаушыларға, егер ол сайланса, барлығына тегін арақ таратылатыны туралы уәде берілді. Сондай-ақ, ол бірде Мәскеудегі универмаг ішінде өткен саяси митингте, егер президент болса, іш киім тегін болады деп мәлімдеген. Кеңес Одағының тарауынан кейін партия Ресейдің Либералды-демократиялық партиясы (ЛДПР) деп аталды. 1992 жылы Жириновский Францияның "Ұлттық фронтының" (ҰФ) сол кездегі жетекшісі Жан-Мари Ле Пенмен байланысқа түсті. Ұлттық-большевиктік партияның Эдуард Лимонов екеуін таныстырды, ал ҰФ кейіннен ЛДПР-ға "логистикалық қолдау көрсетті, соның ішінде компьютерлер мен факс машиналарын". Жириновский Мәскеуде оңшыл партиялардың халықаралық орталығын құруды ұсынды және Ле Пенді Мәскеуге шақырды. Либералды-демократиялық партия Ресей саясатында маңызды күшке айналды. Өзінің өркендеген кезеңінде ЛДПР 1993 жылғы Дума сайлауында дауыстардың 23% жинады. 1990-шы жылдары сарапшылар Жириновскийді фашист, фашистік бейімділіктері бар және неофашист деп сипаттады. 1994 жылы Францияға сапары барысында ол: "Америкалық және сионистік болғаннан кейін сіздер үшін бәрі бітті" деді және еврей наразылықтарына тас пен топырақ лақтырды. Сол жылы The New York Times газетінде жарияланған мақаласында Майкл Спектер Жириновскийдің "партиясы либералды емес, демократиялық емес және қазіргі уақытта партия емес" деп жазды. Кейбір сарапшылар Жириновскийдің қаушатыр мәлімдемелерін ұлттық қолдауды қоздыруға бағытталған әрекеттер деп қарастырды, бұл ішкі тұтынуға арналған сайлау материалдары еді. Алайда, 1996 жылдың ақпанында, президенттік сайлауға бірнеше ай қалғанда, Жириновский пікірсайыстарда екінші орынға ие болды, Коммунистік партияның Геннадий Зюгановтан кейін және Ельциннен озып кетті. Нәтижесінде Жириновский бірінші турда 5,7% дауыспен бесінші орынды иеленді. 1996 жылғы сайлаудан кейін партияның жағдайы тұрақтап, 2003 жылғы сайлауда ЛДПР дауысының үлесі 11,7% құрады. 2004 жылы Жириновский партияның кандидатурасын ұсынудан бас тартты, бұл рөлді сайлаушылардың 2% қолдауымен Олег Малышкинге қалдырды. Жириновский 2000 және 2008 жылғы президенттік сайлауға қатысып, "полиция мемлекетін" құруды және жазалауды уәделеді.

Көзқарастар

Жириновский 1996 жылғы АҚШ президенттік сайлауына кандидат Пэт Бьюкененге құрмет көрсетіп, Бьюкененнің АҚШ Конгресін "Израиль басып алған аумақ" деп атаған пікірін жақсы бағалады. Жириновский АҚШ пен Ресей Федерациясының "басып алынғанын" айтып, "өмір сүру үшін АҚШ және Ресей аумақтарында осы кішкентай, бірақ мазасыз тайпаны жер аударуға орын бөлуіміз мүмкін" деді. Ресей ғалымдары оны неоевразиялық көзқарастың иесі деп санайды. 1992 жылы АҚШ-қа сапары барысында Жириновский телеарнада "ақ нәсілді сақтауға" шақырды және ақ американдықтардың өз елін қара және испандарға беру қаупі бар екенін ескертті. 2004 жылы Жириновский Галина Старовойтованың қазасына қатысты Санкт-Петербург қалалық сотында сөз сөйледі. Ол Старовойтованы шетелдік барлау қызметіне жұмыс істегені үшін айыптап, "Мен әрқашан ашық айтамын, батысқа бағытталған демократтар үшін үш жол бар: түрме, қабір және эмиграция" деді. 2014 жылдың 23 тамызында Жириновский Ресейдің саяси партияларды жоюы керек екенін, оның орнына елдегі "бес-алты мың ең білгір адамның" басшыны таңдайтын автократиялық жүйені қолдауы керек екенін айтты. Ол сондай-ақ Империялық ту мен әнұранға оралуды ұсынды. Бұл ұсыныстар Путин тарапынан қабылданбады. 2016 жылдың қыркүйегінде Дональд Трамптың шекаралық қабырға салу туралы ұсынысынан шабыттанған Жириновский шекаралық қабырға салуды және мұсылмандардың Ресейге кіруіне тыйым салуды ұсынды.

Оңтүстіктегі соңғы жол

"Соңғы үзіліс оңтүстікке қарай" (1995) атты еңбегінде Жириновский өзінің дүниетанымын сипаттады. "1980-жылдардан бері мен геосаяси тұжырымдаманы қалыптастырдым – Ресейдің оңтүстікке қарайғы соңғы серпілісі, Үнді мұхиты мен Жерорта теңізі жағалауларына жетіп, ықпал етуі". Бұл – "ресей ұлтын құтқарудың нағыз шешімі. Ол барлық мәселені шешеді және бізге тыныштық сыйлайды". Ресей "Кабулдан Стамбулға дейін" кеңістікті билейді. АҚШ Ресейдің аймақтағы үстемдігімен қауіпсіз сезінеді, себебі Ресей билігімен соғыстар тоқтатылады. Бәлкім, Кабул, Тегеран немесе Анкарадағы кейбір адамдарға ұнамас, бірақ көптеген адам жақсырақ сезінеді. "Парсылар мен түркілер біраз қиындыққа тап болар, бірақ қалғанының бәрі пайда көреді". "Ортодокс шіркеуінің қоңырауы Жерорта теңізінен Үнді мұхитына дейін естілуі керек". Иерусалим де қол жеткізе алатын жерге жақын. "Христиан әлемі Иерусалимде бірігуі" қажет. Палестина мәселесін палестиналықтарды Түркия мен Иранның бұрынғы территорияларына көшіру арқылы шешуге болады. Ұлы орыс тілі мен орыс рублі Таяу Шығыс және Орталық Азия халықтарын бірыңғай ресейлік азаматтыққа біріктіреді. Ресейдің оңтүстік аймағы Үндістаннан Босфорға дейін созылады, ал болашақ әлемдік тәртіпте басқа да ықпал аймақтары солтүстіктен оңтүстікке қарай кеңейеді. Латын Америкасы – американдық аймақта, Африка – еуропалық аймақта болады. Жапония мен Қытай Оңтүстік-Шығыс Азияны, Индонезияны және Австралияны билейді. Қайда болса да "бағыттың өрнегі – солтүстік-оңтүстік". Геосаяси тұрғыдан, ол өзінің ұстанымын логикалық деп есептейді: "Осылайша, мұндай геосаяси формула бойынша бөліс бүкіл адамзатқа зор пайда әкелер еді, және планетаның барлық жерінде жылы және айқын саяси ахуал орнатылар еді". "Бұл үшін бізге кем дегенде планеталық деңгейде ойлайтын адам керек, ол геосаяси формуланы түсініп, планетадағы көпшіліктің мүддесін қамтамасыз ететін адам болуы керек. Бұл – Ресейдің тағдыры, оның міндеті. Біз оны орындауымыз керек, себебі таңдау жоқ. Бұл – геосаясат". Біз оны "адал, жанында табандылық, патриоттық рухтағы Президенттің" күш-жігері арқасында іске асырамыз, – деп сендірді Жириновский.

Сыртқы қатынастар және әскери экскурсиялар

Жириновский басқа елдерге қатысты мақтануларымен танымал болды, ол бұрынғы кеңестік "жақын шетел" елдерін Ресеймен 1900 жылғы Ресей шекарасына (Финляндия мен Польшаны қоса алғанда) қайта біріктіруді қалағанын білдірді. Ол Алясканы АҚШ-тан күшпен қайтарып алуды (содан кейін ол "украиндерді орналастыру үшін керемет орынға" айналады), Қазақстанды "Ресейдің артқы ауласына" айналдыруды, бұрынғы Кеңес Одағының тайпалары мен халықтары арасындағы соғыстарды туғызуды және соғыстар аяқталғаннан кейін оның қалған бөлігін басып алуды ұсынды. Балтық елдерідегі орыс азшылығының сепаратизмін көтермелеген Жириновский Израиль мен Ресей арасындағы қарым-қатынасты қолдады, бірақ Израиль орыс тілін ресми тілге айналдыру керектігін айтты. Ол сондай-ақ Израиль Ресей Православ шіркеуіне көбірек көңіл бөлуі керек деп сенді. Ол ресейліктердің Израильде құрып кету қаупі бар және олар ресейлік полиция қорғауында болуы керек деп сенді. Жириновский Ресей үкіметі атынан Израильге бірнеше ресми ресейлік делегацияларды басқарды. Израильге келген ол Израильде тұратын бір миллионнан астам ресейліктердің экономикалық жағдайына аса алаңдайтынын айтты. Ол сондай-ақ "Ресей ешқашан Израильге қарсы зорлық-зомбылыққа жол бермейді" деп мәлімдеді. Құс тұмауын жою үшін ол Ресей халқының барлығын қаруландыруды және оларға және әскерлерге Ресейге қыстауға оралған қоныс аударушы құстарды атуды тапсырды. 1994 жылы Жириновский Финляндияның швед саясаткері Ютта Зилякусты және Хельсинкидегі швед театрын жамандаған деп сотқа берді, өйткені ол оны сипаттау үшін "галенпанна" немесе "ақылсыз" сөзін қолданды. 1994 жылдың желтоқсан айында Финляндияның Вантаа аудандық соты оны кінәсіз деп тапты. Сондай-ақ 1990 жылдары Жириновский Иранға қару сатудағы шектеулерді алып тастаумен қорқытты және даулы Курил аралдарын Жапонияға 50 миллиард АҚШ долларына сатуды ұсынды. 1999 жылы Екінші Чечен соғысының басында, 1990 жылдардың ортасында Чеченстандағы бірінші соғыстың жалынды жақтаушысы Жириновский кейбір чечен ауылдарын тактикалық ядролық қарумен соғуды жақтады. Ол сондай-ақ ядролық қаруды қолдануды және Ресейдің Жапонияға қарсы соғысы жағдайында ашаршылыққа ұшыраған теңіз блокадасын қолдады. Ол сондай-ақ серб ұлтшыл көшбасшысы Воислав Шешельге жақын болды. Мас Жириновский екі жігітті құшақтап, Джордж Бушты Ирактағы соғысқа қарсы тілмен қорқытты, Бутыркадағы түрмеге қамауға алып, Тбилисиге немесе басқа да мақсаттарға Ресеймен бірлесіп соққы беруді ұсынды. Ол АҚШ-ты "құқық сорушылармен, есекшілдермен және педиктермен" толған "жұрттық базар" деп атады және ресейлік ғалымдар Жердің гравитациялық өрісін өзгертіп, бүкіл елді батыра алатынын және АҚШ-та Ресейге адал Президент сайлай алатынын мәлімдеді. Жириновский Ресейдің Ауғанстан, Иран және Түркияны басып алуы мен Перс шығанағы мен Жерорта теңізін басып алуынан кейін "орыс сарбаздары аяқкиімдерін Үнді мұхитының жылы суларында жуып, жыл бойы жазғы киім киіп жүретін" күнді армандағанын айтты. Ол сондай-ақ Болгария Македония Республикасын аннексиялауы керектігін мәлімдеді және Румыния Ресейден, Болгариядан және Венгриядан аумақ алған итальяндық цыгандар жасаған жасанды мемлекет екенін айтты. Ресейдің оңтүстік көршісі Грузия да Жириновскийдің үндеуінің тағы бір жиі нысанасы болды. 2004 жылы Грузияның автономиялы аймағы Ажараның басшысы Аслан Абашидзе биліктен құтылғаннан кейін Жириновский Абхазия мен Оңтүстік Осетияда да осындай төңкерістер болады деп қорықты. Грузияның Батыс жақтауына қатты сыншыл болған ол Грузия Республикасынан бөлініп шыққан Абхазия республикасының белсенді жақтауы болды. 2004 жылдың тамызында ол Абхазиядағы туристік маусымды насихаттау науқанына қатысқан болатын, оны Грузияның жағалау күзетінің кемесі қысқа уақытқа ұстаған. Жириновский Болгария президентіне тіл тигізгені үшін елден шығарылды және Германияға кіруіне тыйым салынды. 2006 жылы Жириновский 2006 жылғы қаңтарда Ресей мен Украина арасындағы газ даусына қатысты мәлімдемесі бойынша Украинада да қаламаған тұлға болды. 2007 жылы оның қызметіне тыйым салынды. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райстың дау кезінде Ресейдің сыртқы саясатын сынға алғанына жауап ретінде Жириновский: "Кондолиза Райс әскерилер ротасына мұқтаж [және] оны қанағаттандыратын казармаларға алып кету керек" деп мәлімдеді. 2006 жылдың қарашасында Лондонда Ресейден қайтқан Александр Литвиненконың уланып өлгенінен кейін Жириновский: "Әрбір �...

Қауіп-қатер мен шабуылдар

Жириновскийдің саяси жағдайда жеке зорлық-зомбылыққа бейімділігінің тарихы бар. 1995 жылы Борис Немцовпен өткен пікірталаста Жириновский тікелей эфирде оған апельсин шырынын лақтырып жіберді. 2003 жылы Михаил Делягинмен теледебаттан кейін төбелес тудырды. 2005 жылы Жириновский "Родина" партиясының депутаты Андрей Савельевке түкіріп, парламентте жанжал шығарды. 2008 жылы ол өзінің саяси қарсыластарын бейнелейтін нысаналарды атып тұрғанын көрсетті. 2008 жылғы телеарнадағы президенттік дебаттарда Жириновский Ресейдің Демократиялық партиясының үміткері Андрей Богдановтың өкілі Николай Гоцзаны зорлық-зомбылықпен қорқытып, "басын қиямын" деп, қауіпсіздік қызметкеріне "сол дәлізdeгіні атып таста" деп бұйрық берді. Гоца Жириновскийді азаматтық сотқа 1 миллион рубль (шамамен 38 000 АҚШ доллары) көлемінде өтемақы талап етіп шағымданып, нәтижесінде 30 000 рубль (шамамен 1150 АҚШ доллары) өндіріп алды. 2014 жылдың сәуір айында Думада өткен баспасөз конференциясында Жириновский Ресейдің Қырымды аннексиялауынан кейін Украинаға қатысты санкциялар туралы сұрақ қойған "Россия Сегодня" агенттігінің жүкті журналисі Стелла Дубовицкаяға қатысты зорлық-зомбылық туралы сөздер айтты. Украиналықтардың ресейлік ерлерге қарсы сексуалдық бойкот жариялағаннан кейін, ресейліктер де осылай жауап беруі керек пе деген сұраққа Жириновский барлық украиналық әйелдердің "нимфоман" екенін, ал Дубовицкаяның да сондай екенін мәлімдеді. Одан кейін ол екі көмекшісіне журналисті "зорлауға" бұйрық берді, нәтижесінде журналист қысқа мерзімге ауруханаға жатты. Кейін ол кешірім сұрап, "жас әйелге жауап бергенімде сәл тілдім" деді. Гомофобиялық көзқарастарын ашық білдіргеніне қарамастан.

2012 жылғы президенттік сайлауға арналған есек бейнеролик

2012 жылдың 6 ақпанында Жириновский интернетке 30 секундтық сайлау видеосын жариялады, онда ол елді бейнелейтін қара есекке жегілген санада көрсетілген. Бұл видео интернетте кеңінен талқыланды және ресейлік пайдаланушылардың көпшілігі тарапынан теріс пікірлерге ие болды. People for the Ethical Treatment of Animals (PETA) және Дүниежүзілік жануарларды қорғау қоғамы (қазір Дүниежүзілік жануарларды қорғау деп аталады), сондай-ақ ресейлік жануарлар құқығын қорғаушылар Жириновскийді жануарларға қатыгездік жасады деп айыптады. Ол бұндай қарым-қатынас Араб әлемінде жиі кездесетінін және есекке "көптеген адамдардан жақсы қараған" деді.

Санкциялар

2014 жылғы 12 қыркүйекте Ұлыбритания үкіметі Украинада Ресей қарулы күштерін пайдалануға және Қырымды қосып алуға белсенді түрде қолдау көрсеткені үшін санкциялады.

Жеке өмір

Жириновский 1970 жылдардың басында зейнеткер генералдың қызы, адвокат Галина Лебедеваға үйленді. Олардың үш баласы болды – екі ұл мен бір қыз. 2017 жылы Украинада берген сұхбатында Илья Пономарев Жириновскийдің гомосексуалды екенін айтты. 1996 жылы ашық түрде гомосексуалды екенін жариялаған журналист Ярослав Могутин «Адвокат» журналында Ресейдегі гомосексуалдардың зиялылары Жириновскийдің гомосексуалды екеніне сенімді екенін, бұл «алдын ала болжам» екенін мәлімдеді. Жириновский көп тілді білді, ағылшын, француз, неміс және түрік тілдерін еркін меңгерген.

Ауру және өлім

2022 жылдың ақпан айында Жириновский COVID-19-мен ауыр халде Мәскеудегі ауруханаға түсті. Наурыз айында оған медициналық кома енгізілді және сепсис және тыныс жеткіліксіздігі сияқты COVID-19 салдарынан емделді. Жириновский COVID-19-ға қарсы сегіз рет вакцина салдырғанын мәлімдеді. 2022 жылдың 25 наурызында Жириновский ауруханада қайтыс болды деген хабар тарады. Көптеген дереккөздер, оның өзінің саяси партиясы растағанмен, отбасы мүшелері бұл ақпаратты жоққа шығарды. 2022 жылдың 6 сәуірінде Дума спикері Вячеслав Володин Жириновскийтің ұзақ аурудан кейін қайтыс болғанын хабарлады. Ол 75 жасқа толыпты. Жириновскийдің қайтысынан кейін президент Владимир Путин ол "әрқашан кез келген тыңдаушы алдында және ең қатыгез пікірталастарда өз патриоттық ұстанымын және Ресейдің мүддесін қорғады" деді.

Мұра

2023 жылдың 6 сәуірінде Мәскеудегі Новодевичье зиратында Жириновскийге ескерткіш ашылды.